พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · สีลวรรค
๑๐. นฬปานชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในสีลวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต สีลวรรค นฬปานชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๒–๑๓
๑๐. นฬปานชาดก (๒๐)
ว่าด้วยการพิจารณาก่อนดื่ม
(พระบรมศาสดาทรงทราบความที่พญากระบี่โพธิสัตว์กับผีเสื้อนํ้าโต้คารมกัน จึงตรัสเหตุที่พญากระบี่โพธิสัตว์ไม่ลงไปดื่มนํ้าในสระโบกขรณี เป็นพระคาถาว่า) {๒๐} [๒๐] พญากระบี่ไม่เห็นรอยเท้าขึ้น เห็นแต่รอยเท้าลง จึงกล่าวว่า ‘เราจักดื่มนํ้าด้วยไม้อ้อ ท่านก็จักฆ่าเราไม่ได้’
จบ สีลวรรคที่ ๒
รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ลักขณชาดก ๒. นิโครธมิคชาดก
๓. กัณฑินชาดก ๔. วาตมิคชาดก
๕. ขราทิยชาดก ๖. ติปัลลัตถมิคชาดก
๗. มาลุตชาดก ๘. มตกภัตตชาดก
๙. อายาจิตภัตตชาดก ๑๐.นฬปานชาดก
- ๑( ) ขุ.ชา.อ. ๑/๒๓๙
๓. กุรุงควรรค
๑. กุรุงคมิคชาดก (๒๑)
ว่าด้วยกวางกุรุงคะ
(กวางโพธิสัตว์แสร้งกล่าวกะต้นมะรื่นกระทบนายพรานว่า)
{๒๑} [๒๑] ดูก่อนไม้มะรื่น การที่ท่านปล่อยผลให้ตกกลิ้งมายังเรานั้น เราผู้ เป็นกวางรู้แล้วเราจะไปยังไม้มะรื่นต้นอื่นเพราะเราไม่ ชอบใจผลของท่าน
๒. กุกกุรชาดก (๒๒)
ว่าด้วยสุนัขที่ถูกฆ่า
(สุนัขโพธิสัตว์แสดงธรรมแด่พระราชาผู้ทำสิ่งที่ไม่เป็นธรรมว่า)
[๒๒] พวกสุนัขที่ถูกเลี้ยงไว้ในราชสกุลเกิดในราชสกุลสมบูรณ์ ด้วยสีและกำลัง ไม่ยักถูกฆ่า พวกเราสิกลับถูกฆ่า เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงชื่อว่าไม่เป็นการฆ่าที่เท่าเทียมกัน แต่แบบนี้ชื่อว่า เป็นการฆ่าเฉพาะผู้ที่ด้อยกำลัง
๓. โภชาชานียชาดก (๒๓)
ว่าด้วยม้าสินธพอาชาไนย
(ม้าสินธพโพธิสัตว์กล่าวกับหมู่ญาติว่า)
[๒๓] ดูก่อนนายสารถี ม้าสินธพอาชาไนยถูกยิงด้วยลูกศรแล้ว แม้จะ นอนตะแคงอยู่ข้างเดียวก็ยังดีกว่าม้ากระจอก ท่านจงเทียมฉัน ออกรบอีกเถิด
จบ ๑๐. นฬปานชาดก