พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · สีลวรรค
๒. นิโครธมิคชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในสีลวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต สีลวรรค นิโครธมิคชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๘–๙
๒. สีลวรรค
๑. ลักขณชาดก (๑๑)
ว่าด้วยเนื้อชื่อลักขณะผู้มีศีล
(พญาเนื้อโพธิสัตว์กล่าวกับหมู่ญาติว่า)
{๑๑} [๑๑] ความเจริญย่อมมีแก่ชนทั้งหลายผู้มีศีลผู้มีปกติประพฤติ ปฏิสันถาร ท่านจงดูลูกเนื้อชื่อลักขณะที่หมู่ญาติห้อมล้อม กลับมานั้นสิ และขณะเดียวกันก็จงดูลูกเนื้อชื่อกาฬะนี้ที่เสื่อม จากพวกญาติกลับมาตามลำพัง
๒. นิโครธมิคชาดก (๑๒)
ว่าด้วยพญาเนื้อนิโครธะผู้ควรคบ
(แม่เนื้อกล่าวสอนลูกว่า)
{๑๒} [๑๒] เจ้าหรือคนอื่นก็ตามพึงคบหาแต่พญาเนื้อนิโครธะเท่านั้นไม่ ควรเข้าไปอาศัยอยู่กับพญาเนื้อสาขะ ความตายในสำนักพญา เนื้อนิโครธะยังจะดีกว่า การมีชีวิตอยู่ในสำนักพญาเนื้อสาขะ จะดีอะไร
- ๑ปฏิสันถาร ในชาดกนี้หมายถึงทั้ง ธัมมปฏิสันถาร คือการห้ามมิให้ทำความชั่วและโอวาทพร่ำสอนให้ตั้งอยู่ในความดี และอามิสปฏิสันถาร คือการอนุเคราะห์หมู่ญาติด้วยอุบายวิธีเช่นให้หากิน สะดวก ดูแลญาติที่ป่วย และให้ความคุ้มครองโดยชอบธรรม (ขุ.ชา.อ. ๑/๒๐๔)
๓. กัณฑินชาดก (๑๓)
ว่าด้วยผู้ตกอยู่ในอำนาจหญิง
(เทวดาโพธิสัตว์กล่าวตำหนิสิ่งที่ควรตำหนิว่า)
{๑๓} [๑๓] เราชอบตำหนิผู้ชายที่ชอบใช้ลูกศรเป็นอาวุธยิงไปจนสุดแรง เราขอตำหนิชนบทที่มีสตรีเป็นผู้นำ อนึ่ง พวกคนที่ตกอยู่ ในอำนาจของสตรีล้วนถูกตำหนิทั้งนั้น
๔. วาตมิคชาดก (๑๔)
ว่าด้วยเนื้อสมันที่ตกอยู่ในอำนาจของรส
(พระราชาโพธิสัตว์ตรัสว่า)
{๑๔} [๑๔] นัยว่าสิ่งอื่นที่จะเลวยิ่งไปกว่ารสทั้งหลายไม่มี รสเลวแม้กว่า ถิ่นฐานแม้กว่าความสนิทสนม นายสญชัยคนเฝ้าสวนนำ เนื้อสมันซึ่งอาศัยอยู่ในป่าชัฏมาสู่อำนาจของตนได้ก็ด้วยรส ทั้งหลาย
๕. ขราทิยชาดก (๑๕)
ว่าด้วยลูกของแม่เนื้อขราทิยาที่ล่วงเลยโอวาท
(พญาเนื้อโพธิสัตว์ไม่ปรารถนาจะสอนลูกของน้องสาว จึงกล่าวว่า)
{๑๕} [๑๕] ดูก่อนแม่เนื้อขราทิยา ฉันไม่สามารถจะสั่งสอนเนื้อตัวนั้นที่มี ๘ กีบ มีเขาคดแต่โคนจนถึงปลาย ละเลยโอวาทไปเสียตั้ง ๗ วัน ได้หรอก
จบ ๒. นิโครธมิคชาดก