พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · อปัณณกวรรค
๘. คามนิชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในอปัณณกวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต อปัณณกวรรค คามนิชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๖–๖
๘. คามนิชาดก (๘)
ว่าด้วยคามนิกุมารผู้ทำตามโอวาทของพระโพธิสัตว์
(คามนิกุมารเปล่งอุทานว่า)
{๘} [๘] เออก็เมื่อ (ตั้งอยู่ในโอวาทของบัณฑิตแล้ว) ไม่รีบร้อน (ประกอบการงานโดยอุบาย) ความหวังในผลย่อมสำเร็จ เรามีพรหมจรรย์ แก่กล้าแล้ว ท่านจงเข้าใจอย่างนี้เถิด พ่อคามนี
๙. มฆเทวชาดก (๙)
ว่าด้วยเทวทูตปรากฏแก่พระเจ้ามฆเทวะ
(พระเจ้ามฆเทวะทรงจับพระเกศาหงอกตรัสแก่อำมาตย์ทั้งหลายว่า)
{๙} [๙] ผมที่หงอกบนศีรษะของเรานี้เกิดขึ้นพร้อมกับนําเอาวัยหนุ่ม ของเราไปด้วย เทวทูต ปรากฏ ณ บัดนี้ เท่ากับเตือนว่าถึง เวลาแล้วที่เราจะต้องบวช
- ๑พรหมจรรย์ หลักความประพฤติที่ประเสริฐ ในที่นี้หมายถึงสังคหวัตถุ ๔ คือ ทาน การให้ ปิยวาจา หรือเปยยวัชชะ วาจาเป็นที่รัก อัตถจริยา การประพฤติประโยชน์ และสมานัตตตา ความมีตนเสมอคือร่วมสุขร่วมทุกข์ (ขุ.ชา.อ. ๑/๑๙๕)
- ๒คามนี (หรือ คามณิ) ในที่ทั่วไปหมายถึงนายบ้านหรือหัวหน้าหมู่บ้าน แต่ในที่นี้คามนิกุมาร กล่าวหมายถึงตนเองซึ่งเป็นผู้เจริญคือประสพผลสําเร็จตามที่ปรารถนา โดยอาศัยการตั้งอยู่ในโอวาทของพระโพธิสัตว์ผู้เป็นบัณฑิต
- ๓เทวทูต ในที่นี้หมายถึงทูตแห่งมัจจุเทพ ทูตแห่งมัจจุราชคือความตาย เพราะเมื่อบุคคลมีผมหงอก นั่นก็เปรียบเหมือนว่าอยู่ใกล้มัจจุราช คือ ความตายใกล้มาเยือน หรือทูตที่เปรียบเหมือนกับ เทวดามาตักเตือนว่าจะตายในไม่ช้า อีกนัยหนึ่งหมายถึงทูตของเหล่าวิสุทธิเทพเพราะพระโพธิสัตว์ทั้งหมดครั้นเห็นคนแก่ คนเจ็บ คนตาย และบรรพชิตแล้วจะถึงความสังเวช ออกบวช (ม.ม.อ. ๒๒๕, ขุ.ชา.อ. ๑/๑๙๗)
จบ ๘. คามนิชาดก