พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทุกนิบาต · อสทิสวรรค
๔. คิริทัตตชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๑๗–๒๑๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๐ ในอสทิสวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต อสทิสวรรค คิริทัตตชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๙๒–๙๓
๓. วาโลทกชาดก (๑๘๓)
ว่าด้วยลากินนํ้าหาง
(พระราชาตรัสถามอำมาตย์โพธิสัตว์ผู้ใกล้ชิดถึงอาการของลาว่า)
{๒๑๕} [๒๑๕] ความเมาย่อมเกิดแก่ลาทั้งหลายเพราะดื่มนํ้าหางซึ่งมีรสน้อย เป็นนํ้าชั้นเลวแต่ความเมาย่อมไม่เกิดแก่ม้าสินธพเพราะดื่ม นํ้าที่มีรสอร่อย ประณีต(อำมาตย์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)
{๒๑๖} [๒๑๖]ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมชน สัตว์ที่เกิดในตระกูลตํ่าดื่มน้ำหาง ที่มีรสน้อย อันรสนั้นสัมผัสแล้วย่อมเมา ส่วนสัตว์ที่เกิดในตระกูลสูง เอางานเอาการ ถึงดื่มนํ้าที่มีรสชั้นเสิศเข้าไปก็ไม่เมา
๔. คิริทัตตชาดก (๑๘๔)
ว่าด้วยม้าเอาอย่างนายคิริทัตต์
(อำมาตย์โพธิสัตว์ตรวจดูอาการของม้าแล้วกราบทูลพระราชาว่า)
{๒๑๗} [๒๑๗] ม้าต้นชื่อปัณฑวะของพระเจ้าสามะถูกคนเลี้ยงม้าชื่อคิริทัตต์ ประทุษร้ายเอาจึงละปกติเดิมของตนศึกษาตามอย่าง นายคิริทัตต์นั่นเอง
{๒๑๘} [๒๑๘] ถ้าคนเลี้ยงม้าผู้บริบูรณ์ด้วยอาการอันงดงาม สมควรแก่ม้าต้นนั้น ตบแต่งร่างกายงดงามจูงม้านั้นที่บังเหียนพาเวียนไป รอบ ๆ สนามม้าไซร้ ไม่ช้าเท่าไร ม้านี้ก็จะละอาการขากระเผก ศึกษาตามอย่างคนเลี้ยงม้านั้นได้
๕. อนภิรติชาดก (๑๘๕)
ว่าด้วยจิตขุ่นมัวและไม่ขุ่นมัว
(อาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ถามมาณพผู้เป็นศิษย์ถึงสาเหตุที่มนต์ เสื่อมไปแล้วกล่าวว่า)
{๒๑๙} [๒๑๙] เมื่อน้ำขุ่นมัว ไม่ใส บุคคลย่อมไม่เห็นหอยกาบ หอยโข่ง กรวด ทราย และฝูงปลาได้ ฉันใด เมื่อจิตขุ่นมัว บุคคลก็ย่อมไม่เห็น ประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่นได้ ฉันนั้น{๒๒๐} [๒๒๐] เมื่อนํ้าไม่ขุ่นมัว ใส บุคคลย่อมเห็นหอยกาบ หอยโข่ง กรวด ทราย และฝูงปลาได้ ฉันใด เมื่อจิตไม่ขุ่นมัว บุคคลก็ย่อมเห็น ประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่นได้ ฉันนั้น
๖. ทธิวาหนชาดก (๑๘๖)
ว่าด้วยความสำคัญของการอยู่ร่วมกัน
(พระเจ้าทธิวาหนะตรัสถามว่า)
{๒๒๑} [๒๒๑] แต่ก่อนร่อนชะไร มะม่วงต้นนี้บริบูรณ์ด้วยสี กลิ่น และรส ได้รับการบำรุงอยู่แหมือน <*> เดิม แต่เหตุไรจึงมีผลขมไปเล่า
(อำมาตย์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)
{๒๒๒} [๒๒๒] ข้าแต่พระเจ้าทธิวาหนะมะม่วงของพระองค์มีต้นสะเดาราย ล้อมอยู่ รากกับรากเกี่ยวพันกัน กิ่งกับกิ่งเกี่ยวประสานกัน เหตุ ที่อยู่ร่วมกันกับต้นสะเดาที่มีรสขม มะม่วงจึงมีผลขมไปด้วย
- <*> เหมือน - ผู้รวบรวม
จบ ๔. คิริทัตตชาดก