พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทุกนิบาต · อุปาหนวรรค
๑. อุปาหนชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๑๑–๓๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๐ ในอุปาหนวรรคมี ๔ ฉบับ
_______
๙. อุปาหนวคฺค
๒๓๑. อุปาหนชาตก (๑)
๙. อุปาหนวรรค
หมวดว่าด้วยอุปมาด้วยรองเท้า
๑. อุปาหนชาดก (๒๓๑)
ว่าด้วยการใช้ศิลปะในทางที่ผิดก่อให้เกิดโทษเหมือนรองเท้ากัด
(นายควาญช้างโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต อุปาหนวรรค อุปาหนชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๖๖–๖๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๐๘–๑๐๘
ยถาปิ กีตา ปุริสสฺสุปาหนา
สุขสฺส อตฺถาย ทุขํ อุทพฺพเห
ฆมฺมาภิตตฺตา ถลสา ปปีฬิตา
ตสฺเสว ปาเท ปุริสสฺส ขาทเร.
รองเท้าที่คนซื้อมาเพื่อต้องการความสบายเท้า
กลับนำทุกข์มาให้
รองเท้านั้นถูกความร้อนแผดเผา
ถูกพื้นครูดสี ย่อมกัดเท้าคนผู้นั้นนั่นแหละ ฉันใด
เอวเมว โย ทุกฺกุลีโน อนริโย
ตุมฺมาก (๑) วิชฺชญฺจ สุตญฺจ อาทิย
ตเมว โส ตตฺถ สุเตน ขาทติ
อนริโย วุจฺจติ ทุปาหนูปโมติ. (๒)
อุปาหนชาตกํ ปฐมํ.
- ๑ฉ.ม. ตมฺหาก
- ๒สี.อิ. ปานทูปโม
ผู้ใดเกิดในตระกูลต่ำ ไม่ใช่อารยชน
เรียนศิลปวิทยาในสำนักของอาจารย์แล้ว
ผู้นั้นย่อมฆ่าตนเองด้วยศิลปวิทยาที่เรียนมา
ในสำนักของอาจารย์นั้น ฉันนั้น
บุคคลนั้นบัณฑิตเรียกว่า อนารยชน
เปรียบด้วยรองเท้าที่ทำไม่ดี
อุปาหนชาดกที่ ๑ จบ
จบ ๑. อุปาหนชาดก