arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต · จูฬวรรค

๖. ธรรมจริยสูตร

เล่ม ๒๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๒๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๔ ในจูฬวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สุตตนิบาต จูฬวรรค ธรรมจริยสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๕๖๑–๕๖๓

หน้า ๕๖๑

๖. ธัมมจริยาสูตร

ว่าด้วยการประพฤติธรรม

{๓๒๑} [๒๗๗] พระอริยเจ้าทั้งหลายกล่าวการประพฤติธรรม(ที่เป็นโลกิยะ) การประพฤติพรหมจรรย์(ที่เป็นโลกุตตระ) ทั้งสองนี้ว่าเป็นคุณธรรมยอดเยี่ยม หากผู้ที่ออกบวชแล้วไม่ประพฤติธรรมดังกล่าวมานี้ จะมีประโยชน์อะไร[๒๗๘] หากว่าผู้ที่ออกบวชแล้วนั้นเป็นคนปากกล้า ชอบเบียดเบียนผู้อื่นเหมือนสัตว์ป่า ชีวิตความเป็นอยู่ของเขาชื่อว่าต่ำทรามที่สุด มีแต่จะทำให้ธุลีกิเลสพอกพูนขึ้นแก่ตน

[๒๗๙] ภิกษุที่ชอบก่อการทะเลาะวิวาท ถูกอกุศลธรรมคือโมหะห่อหุ้มแล้ว แม้เพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้มีศีลตักเตือนแล้ว ก็ย่อมไม่ยอมรับรู้ธรรมวินัยที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้แล้ว

[๒๘๐] ภิกษุที่ถูกอวิชชาครอบงำแล้ว ชอบเบียดเบียนพระขีณาสพผู้อบรมตนแล้ว ย่อมไม่รับถึงความเศร้าหมองและทางที่จะทำให้ตกนรก

[๒๘๑] เมื่อไม่รู้ ก็เข้าถึงวินิบาต จากครรภ์แล้วมาสู่ครรภ์ จากที่มืดแล้วมาสู่ที่มืดอีก ภิกษุผู้มีความประพฤติเช่นนี้มรณภาพแล้วย่อมได้รับความทุกข์

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ในที่นี้ คำว่า ธรรม หมายถึงสุจริตมีกายสุจริตเป็นต้น คำว่า พรหมจรรย์ หมายถึงมรรค คือ การดำเนินชีวิตที่ประเสริฐตามหลักอริยมรรค (ขุ.สุ.อ. ๒/๑๒๑)
  2. ๒วินิบาต ที่ซึ่งเหล่าสัตว์ผู้มักทำกรรมชั่วตกไปหมดอำนาจ ในที่นี้หมายถึงอบายภูมิ ๔ คือ นรก สัตว์ดิรัจฉาน แดนเปรต และอสุรกาย (ขุ.สุ.อ. ๒/๑๒๒)
  3. ๓จากที่มืดแล้วมาสู่ที่มืด หมายถึงการเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภูมิที่มืดคืออสุรกาย (ขุ.สุ.อ. ๒/๑๒๒)
หน้า ๕๖๒

๖. ธัมมจริยาสูตร

[๒๘๒] บุคคลผู้มีความประพฤติเช่นนี้เป็นผู้เต็มไปด้วยความชั่วมานาน ย่อมจะชำระล้างให้สะอาดได้ยาก เหมือนหลุมคูถที่ใช้มานานจนเต็ม จะชำระล้างให้สะอาดได้ยากฉะนั้น[๒๘๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลใดพวกเธอรู้ว่าเป็นอย่างนี้เป็นผู้ติดอยู่ในกามคุณ ๕ มีความปรารถนาลามก มีความดำริชั่วช้า มีความประพฤติชั่ว และมีโคจรชั่ว[๒๘๔] บุคคลผู้มีความประพฤติอย่างนั้น เธอทั้งหมดจงพร้อมใจกันเลิกคบหาเสีย จงกำจัดผู้เป็นดังแกลบนั้นเสีย จงคร่าผู้เป็นดังขยะนั้นออกไปเสีย

[๒๘๕] ต่อจากนั้น พวกเธอจงขับไล่ผู้ที่เป็นดังข้าวลีบ ผู้มิได้เป็นสมณะแต่เข้าใจว่าตนเป็นสมณะออกไปเสีย ครั้นกำจัดผู้มีความปรารถนาลามก มีความประพฤติและโคจรชั่วได้แล้ว

[๒๘๖] พวกเธอเป็นผู้บริสุทธิ์แล้ว จงมีความเคารพนับถือกันและกัน อยู่ร่วมกับผู้บริสุทธิ์ แต่นั้นพวกเธอผู้มีความพร้อมเพรียงกัน มีปัญญารักษาตน จักทำทุกข์ให้สิ้นสุดได้

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ในที่นี้ มีความปรารถนาลามก หมายถึงมีความปรารถนาอันชั่วช้าที่เป็นไปโดยอาการปรารถนาคุณธรรมที่ตนไม่มี มีความดำริชั่วช้า หมายถึงประกอบด้วยอกุศลวิตกมีกามวิตกเป็นต้น มีความประพฤติชั่ว หมายถึงมีพฤติกรรมที่ชั่วช้าเช่นการล่วงละเมิดอาบัติทางกายเป็นต้นและการแสวงหาลาภที่ไม่สมควรแก่สมณะ มีโคจรชั่ว หมายถึงมีพฤติกรรมเที่ยวไปคบหาบุคคลหรือสถานที่อันไม่เหมาะสมแก่สมณะมีหญิงแพศยาเป็นต้น(ขุ.สุ.อ. ๑๒๓)
หน้า ๕๖๓

๗. พราหมณธัมมิกสูตร

ว่าด้วยธรรมเนียมโบราณของพราหมณ์

{๓๒๒} ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พราหมณ์มหาศาลชาวแคว้นโกศลเป็นจำนวนมากซึ่งล้วนแต่เป็นผู้ชราแก่เฒ่า ล่วงกาลผ่านวัยแล้วทั้งนั้นเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พวกพราหมณ์สมัยนี้ยังประพฤติตามธรรมเนียมของพราหมณ์สมัยโบราณกันอยู่หรือ”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า “ดูก่อนพราหมณ์ทั้งหลาย พวกพราหมณ์สมัยนี้ไม่ได้ประพฤติตามธรรมเนียม ของพราหมณ์สมัยโบราณกันแล้ว”

พวกพราหมณ์ทูลว่า “ขอประทานพระวโรกาส หากไม่ทรงหนักพระทัยขอพระองค์โปรดตรัสบอกธรรมเนียมเก่าของพราหมณ์ให้พวกข้าพระองค์ได้รับทราบด้วยเถิด”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนพราหมณ์ทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้นพวกท่านจงฟัง จงตั้งใจให้ดี เราจะกล่าวให้ฟัง” พราหมณ์มหาศาลเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้ตรัสพระคาถานี้ว่า

{๓๒๓} [๒๘๗] พวกฤๅษีสมัยเก่าเป็นผู้สำรวมตน มีความเพียรในการขจัดกิเลส ละกามคุณ ๕ แล้วตั้งหน้าบำเพ็ญประโยชน์ของตน (เช่น สาธยายมนต์และเจริญพรหมวิหาร)