พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · สาลปุปผิวรรค
๑๐. นิมิตตพยากรณิยเถราปทาน
เล่ม ๓๓ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในสาลปุปผิวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สาลปุปผิวรรค นิมิตตพยากรณิยเถราปทาน (ฉบับหลวง เล่ม ๓๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๓)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๗๒ หน้า ๙๖–๙๙
นิมิตพยากรณิยเถราปทานที่ ๑๐ (๔๗๐)
ว่าด้วยผลแห่งการพยากรณ์นิมิต
[๖๐] ครั้งนั้น เราได้เข้าไปป่าหิมวันต์
บอกมนต์ ศิษย์ ๕,๔๐๐ คนได้อุปัฏฐากเรา
ศิษย์เหล่านั้นล้วนเป็นนักศึกษา รู้จบ
ไตรเทพถึงความเต็มเปี่ยมในธรรมมีองค์ ๖ พวกเขาถือตัวจัดเพราะวิทยาของคน อยู่ในป่าหิมวันต์
เทพบุตรผู้มียศใหญ่ เป็นผู้มีสติสัมป-
ชัญญะ จุติจากชั้นดุสิตอุบัติในครรภ์แห่งมารดา
เมื่อพระสัมพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้น หมื่น
โลกธาตุก็หวั่นไหว คนตาบอดก็มองเห็นได้ในเมื่อพระผู้นำเสด็จอุบัติขึ้น
พื้นพสุธานี้ทั้งสิ้นสั่นสะเทือน ๖ ประการ
มหาชนได้สดับเสียงกึกก้องแล้ว พากันแย้มสรวล
ชนทั้งปวงประชุมกันแล้ว ได้พากัน ไป
ยังสำนักของเรา ถามว่า พื้นพสุธานี้สั่นสะเทือนจักมีผลเป็นอย่างไร
ครั้งนั้นเราได้พยากรณ์แก่เขาทั้งหลายว่า
อย่ากลัวเลย ไม่มีภัยแก่ท่านทั้งหลาย ท่านทุกๆคนจงเบาใจเถิด ความเกิดนี้ประกอบด้วยสุขประโยชน์
พื้นพสุธาอันเหตุ ๘ ประการถูกต้องแล้ว
ย่อมจะสั่นสะเทือน นิมิตย่อมจะปรากฏโดยอาการเช่นเดียวกัน แสงสว่างอันไพบูลย์ใหญ่โต ก็เช่นกัน
พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ผู้มีจักษุ จัก
เสด็จอุบัติขึ้นโดยไม่ต้องสงสัย เรายังประชุมชน
ให้เข้าใจดีแล้ว ได้บอกเบญจศีล
พวกเขาได้สดับเบญจศีลแล้วคิดว่า การ
เสด็จอุบัติของพระพุทธเจ้า ยากที่จะหาได้ เป็น
ผู้เกิดอุพเพงคาปีติ มีใจโสมนัส ยินดี ร่าเริง
ในกัปที่ ๙๒ แต่กัปนี้ เราได้พยากรณ์
นิมิตใด ด้วยการพยากรณ์นิมิตนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการพยากรณ์
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน
ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระนิมิตตพยากรณิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบนิมิตตพยากรณิยเถราปทาน
อรรถกถาสาลปุปผิวรรคที่ ๔๗
อปทานมีอปทานที่ ๑ เป็นต้นไป ในวรรคที่ ๔๗ นักศึกษาพอจะกำหนดรู้ได้ง่ายตามลำดับพระบาลีนั่นแล.
จบอรรถกถาสาลปุปผิวรรคที่ ๔๗
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สกลกุสุมิยเถราปทาน ๒. จิตกปูชกเถราปทาน ๓. จิตก-นิพพาปกเถราปทาน ๔. เสตุทายกเถราปทาน ๕. สุมนตาลวัณฏิยเถรา-ปทาน ๖. อวฏผลิยเถราปทาน ๗. ลพุชผลทายกเถราปทาน ๘. มิลักขุ-ผลทายกเถราปทาน ๙. สยัมปฏิภาณิยเถราปทาน ๑๐. นิมิตตพยากรณิย-เถราปทาน
บัณฑิตคำนวณคาถาได้ ๗๒ คาถา.
จบสาลปุปผิยวรรคที่ ๔๗
นฬมาลิยวรรคที่ ๔๘
นฬมาลิยเถราปทานที่ ๑ (๔๗๑)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายพวงดอกอ้อ
[๖๑] เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้า ผู้มีพระฉวีวรรณดังทองคำ ผู้สมควรรับเครื่องบูชา เป็นนายกของโลก กำลังเสด็จไปทางชายป่าใหญ่
เราหยิบพวงดอกไม้อ้อและออกไปใน
ทันใดนั้น ได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว ไม่มีอาสวะ ณ ที่นั้น
เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้เอาพวง
ดอกไม้อ้อบูชาพระพุทธเจ้าผู้เป็นทักขิเณยยบุคคล
ผู้มีความเพียรใหญ่ ทรงอนุเคราะห์โลกทั้งสิ้นในกัปทั้ง ๓๑ แต่กัปนี้ เราได้ดอกไม้ใดบูชา ด้วยการบูชา เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอนของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระนฬมาลิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบนฬมาลิยเถราปทาน
จบ ๑๐. นิมิตตพยากรณิยเถราปทาน