พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา · ติกนิบาต
๖. ขุชชโสภิตเถรคาถา
เล่ม ๒๖ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๖ ในติกนิบาตมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา ติกนิบาต ขุชชโสภิตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๔๑๑–๔๑๒
[๒๓๓] เราจักใช้อกแหวกป่าหญ้าแพรก หญ้าคา หญ้าดอกเลา แฝก หญ้าปล้อง หญ้ามุงกระต่าย พอกพูนวิเวก
๖. ขุชชโสภิตเถรคาถา
สุภาษิตชี้ทางแห่งความสุข
นัยว่า ท่านพระขุชชโสภิตเถระ (เมื่อจะบอกจุดประสงค์ที่ตนมาที่ประตูถํ้าสัตตบรรณคูหาแก่เทวดาองค์หนึ่ง) ได้ภาษิตคาถาที่ ๑ อย่างนี้ว่า
{๓๑๒}[๒๓๔] สมณะเหล่าใดเป็นผู้กล่าวธรรมอันวิจิตร เป็นพหูสูต มีปกติอยู่ในเมืองปาฏลีบุตร ท่านขุชชโสภิตะซึ่งยืนอยู่ที่ประตูถํ้านี้ เป็นสมณะผู้หนึ่งในจำนวนสมณะเหล่านั้น
(เทวดาครั้นฟังดังนั้นแล้ว เมื่อจะแจ้งจุดประสงค์การมาของพระเถระ ให้ภิกษุสงฆ์ที่ประชุมกัน ณ ถํ้าสัตตบรรณคูหา พระนครราชคฤห์ ในคราวทำ ปฐมมหาสังคายนาทราบ ได้กล่าวเป็นคาถาอย่างนี้ว่า)[๒๓๕] สมณะเหล่าใดเป็นผู้กล่าวธรรมอันวิจิตร เป็นพหูสูต มีปกติอยู่ในเมืองปาฏลีบุตร ท่านผู้มีอายุมาด้วยกำลังฤทธิ์ดังลมพัด ยืนอยู่ที่ประตูถํ้านี้ ก็เป็นสมณะผู้หนึ่ง ในจำนวนสมณะเหล่านั้น
(ท่านพระขุชชโสภิตเถระเมื่อจะพยากรณ์อรหัตตผลในท่ามกลางสงฆ์ ได้ภาษิตคาถาไว้อย่างนี้ว่า
[๒๓๖] ขุชชโสภิตภิกษุรูปนี้มีการรบที่ดี มีการบูชาอย่างดี มีชัยชนะในสงคราม และมีพรหมจรรย์ที่ประพฤติแล้ว ได้รับความสุขอย่างนี้
๗. วารณเถรคาถา
สุภาษิตสอนข้อควรศึกษา
นัยว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสอนท่านพระวารณเถระด้วย พระพุทธคาถา ๓ พระคาถาอย่างนี้ว่า
{๓๑๓}[๒๓๗] ในหมู่มนุษย์ นรชนใดเบียดเบียนสัตว์อื่น นรชนนั้นย่อมเสื่อมจากความสุขในโลกทั้งสองคือโลกนี้และโลกหน้า[๒๓๘] นรชนใดมีจิตประกอบด้วยเมตตา อนุเคราะห์สัตว์ทั้งปวง นรชนผู้เช่นนั้นย่อมได้ประสบบุญเป็นอันมาก
[๒๓๙] ควรศึกษาถ้อยคำสุภาษิต (คือปริยัติธรรม) การเข้าไปนั่งใกล้สมณะ การอยู่แต่ผู้เดียวในที่สงัด และธรรมเครื่องสงบระงับจิต
๘. ปัสสิกเถรคาถา
สุภาษิตชี้ผลการแนะนำให้คนทำดี
นัยว่า ท่านพระปัสสิกเถระ (เมื่อจะกราบทูลพระศาสดาถึงอุปการะที่ตนทำแก่หมู่ญาติ) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๓ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๑๔}[๒๔๐] ก็ในบรรดาหมู่ญาติผู้ไม่มีศรัทธา ถ้ามีสักคนหนึ่งเป็นคนมีศรัทธา มีปัญญา ตั้งอยู่ในธรรม สมบูรณ์ด้วยศีล ก็ย่อมเป็นประโยชน์แก่พวกพ้องได้
จบ ๖. ขุชชโสภิตเถรคาถา