พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
กุสลัตติกสาสวทุกะ
เล่ม ๔๔ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๓๙–๖๕๐ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกสาสวทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๙๕๐–๙๕๕
กุสลติกสาสวทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๕. สาสวทุกะ)
สาสวบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๓๙] ๑. สาสวธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสาสวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๓. สาสวธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสาสวธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
๗. สาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยสาสวธรรม
ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. สาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยสาสวธรรม
ที่เป็นกุศล และสาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๙. สาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยสาสวธรรม
ที่เป็นอกุศล และสาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๔๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๖๔๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอารัมมณปัจจัยมี ๕ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
สาสวบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๔๒] ๑. สาสวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สาสวธรรม
ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. สาสวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สาสวธรรม
ที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. สาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่สาสว-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๔๓] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
อนาสวบทปฏิจจ วาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๔๔] ๑. อนาสวธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนาสวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๔๕] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
อนาสวบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๔๖] ๑. อนาสวธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๖๔๗] ๑. อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่อนาสวธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๖๔๘] ๑. อนาสวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนาสว-
ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๒. อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๓. อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
อนาสวธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๔. อนันตรปัจจัย
[๖๔๙] ๑. อนาสวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนาสว-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๒. อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่
อนาสวธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในอุปนิสสปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๒ วาระ.
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
กุสลติกสาสวทุกะ จบ
กุสลติกอาสวสัมปยุตตทุกะ
(๑ กุสลติกะ ๑๖. อาสวสัมปยุตตทุกะ)
อาสวสัมปยุตตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๕๑] ๑. อาสวสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอาสว-
สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๖๕๒] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในสัมปยุตตวาระก็ดี ในปัญหาวาระก็ดีทุกปัจจัย มี ๑ วาระ.
อาสววิปปยุตตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๖๕๓] ๑. อาสววิปปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอาสว-วิปปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
จบ กุสลัตติกสาสวทุกะ