พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
กุสลัตติกหีนัตติกะ
เล่ม ๔๔ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๓–๑๐๒ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกหีนัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๑๑๔๔–๑๑๔๘
กุสลติกหีนติกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๓. หีนติกะ)
หีนบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๓] ๑. หีนธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยหีนธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
พึงให้พิสดารทุกวาระ.
มัชฌิมบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๕] ๑. มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล และมัชฌิมธรรมที่เป็น
อัพยากตะ อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยมัชฌิมธรรม
ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕. มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยมัชฌิมธรรม
ที่เป็นกุศล และมัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๙๖] ๑. มัชณิมธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็น
กุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
๒. มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยมัชฌิมธรรม
ที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๗] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
มัชฌิมบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๘] ๑. มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรม
ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่มัชฌิม-
ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๙๙] ๑. มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรม
ที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่มัชฌิม-
ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่มัชฌิม-
ธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
ปัญหาวาระในกุสติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
ปณีตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๐๑] ๑. ปณีตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยปณีตธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. ปณีตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยปณีตธรรมที่เป็น
อัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๐๒] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย.
กุสลติกหีนติกะ จบ
กุสลติกมิจฉัตตติกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๔. มิจฉัตตติกะ)
มิจฉัตตนิยตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๐๓] ๑. มิจฉัตตนิยตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยมิจฉัตตนิยต-ธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๐๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
พึงให้พิสดารทุกวาระ.
สัมมัตตนิยตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๐๕] ๑. สัมมัตตนิยตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสัมมัตตนิยต-
ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
จบ กุสลัตติกหีนัตติกะ