พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
กุสลัตติกอตีตารัมมณัตติกะ
เล่ม ๔๔ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๙–๑๓๐ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกอตีตารัมมณัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๑๑๕๔–๑๑๕๙
กุสลติกอตีตารัมมณติกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๘. อตีตารัมมณติกะ)
อตีตารัมมณบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๑๙] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอตีตารัมมณ-ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอตีตารัมมณ-ธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอตีตา-
รัมมณธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
อตีตารัมมณบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๑] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อตีตา-รัมมณธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่อตีตา-รัมมณธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๓. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็นปัจจัยแก่รัมมณธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
อนาคตารัมมณบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๓] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนาคตา-รัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตวาระดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
อนาคตารัมมณบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๕] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่
อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
ปัจจุปปันนารัมมณบทปฏิจจวาระ
อนุโลม นัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๗] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยปัจจุป-ปันนารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
ปัจจุปปันนารัมมณบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๙] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่
ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่
ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๓. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็น
ปัจจัยแก่ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๓๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
กุสลติกอตีตารัมมณติกะ จบ
กุสลติกอัชฌัตตติกะ
(๑. กุสลติกะ ๑๙. อัชฌัตตติกะ)
อัชฌัตตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๓๑] ๑. อัชฌัตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอัชฌัตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. อัชฌัตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอัชฌัตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. อัชฌัตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอัชฌัตตธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๓๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
พึงให้พิสดารอย่างนี้.
จบ กุสลัตติกอตีตารัมมณัตติกะ