พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
กุสลัตติกอุปาทาทุกะ
เล่ม ๔๔ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๑๔–๗๑๙ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ กุสลัตติกอุปาทาทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๙๘๕–๙๘๘
กุสลติกอุปาทาทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๖๗. อุปาทาทุกะ)
อุปาทาบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๑๔] ๑. อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อุปาทา-ธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอาหารปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอินทริยปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอัตถิปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอวิคตปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิ-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
โนอุปาทาบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๑๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรม
ที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรม
ที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๙. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๑๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
โนอุปาทาบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๑๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัย
แก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
๔. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
๗. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็น
ปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๗๑๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัย
แก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอกุศล ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ เป็น
ปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่เป็นอัพยากตะ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๑๙] ในเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ.
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
กุสลติกอุปาทาทุกะ จบ
กุสลติกอุปาทินนทุกะ
(๑. กุสลติกะ ๖๘. อุปาทินนทุกะ)
อุปาทินนบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๒๐] ๑. อุปาทินนธรรมที่เป็นอัพยากตะ อาศัยอุปาทินน-
ธรรมที่เป็นอัพยากตะ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๒๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี ทุกปัจจัย มี ๑ วาระ.
อนุปาทินนบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๒๒] ๑. อนุปาทินนธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนุปาทินน-
ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
จบ กุสลัตติกอุปาทาทุกะ