This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Front matter of the printed edition
๑๐ ปลาสชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๑๐. ปลาสชาดก ว่าด้วยเหตุที่จะต้องหนีจากไป
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๕. ปัญจกนิบาต] ๒. วัณณาโรหวรรค ๑๐. ปลาสชาดก (๓๗๐) ๑๐. ปลาสชาดก (๓๗๐) ว่าด้วยปลาสเทวดา (พญาหงส์ปรึกษากับปลาสเทวดาว่า)
This unit’s Mahachula text is shown as one range after the Royal items (§105–109 in Mahachula numbering) Go to the Mahachula text
หํโส ปลาสมวจ นิโคฺรโธ สมฺม ชายติ องฺกสฺมึ เต นิสินฺโนว โส เต มมฺมานิ เฉชฺชติ ฯ
พระยาหงส์ได้กล่าวกะปลาสเทวดาว่า ดูกรสหาย ต้นไทรเกิดติดอยู่ที่ ค่าคบของท่านแล้ว มันเจริญขึ้นแล้ว จะตัดชีวิตของท่านเสีย.
วฑฺฒตาเมว นิโคฺรโธ ปติฏฺฐสฺส ภวามหํ ยถา ปิตา จ มาตา จ เอวเมโส ภวิสฺสติ ฯ
ข้าพเจ้าจะเป็นที่พึ่งทำต้นไทรให้เจริญขึ้น ต้นไทรนี้จักเป็นที่พึ่งของ ข้าพเจ้า เหมือนมารดาบิดา เป็นที่พึ่งของบุตรแล้ว บุตรกลับเป็นที่พึ่ง ของมารดาบิดา ฉะนั้น.
ยํ ตฺวํ องฺกสฺมึ วฑฺเฒสิ ขีรรุกฺขํ ภยานกํ อามนฺต โข ตํ คจฺฉาม วุฑฺฒิมสฺส น รุจฺจติ ฯ
เหตุใดท่านจึงให้ต้นไม้ที่น่าหวาดเสียวดุจข้าศึก เจริญขึ้นอยู่ที่ค่าคบ เหตุ นั้นข้าพเจ้าบอกท่านแล้วจะไป ความเจริญแห่งต้นไทรนั้น ข้าพเจ้าไม่ ชอบใจเลย.
อิทานิ โข มํ ภายติ มหาเนรุนิทสฺสนํ หํสสฺส อนภิญฺญาย มหา เม ภยมาคตํ ฯ
บัดนี้ ต้นไทรนี้ทำให้เราน่าหวาดเสียวภัยอันใหญ่หลวง ได้มาถึงเรา เพราะไม่รู้สึกถึงคำ อันใหญ่หลวงของพระยาหงส์ ซึ่งควรเปรียบ ด้วยขุนเขาสิเนรราช.
น ตสฺส วุฑฺฒิ กุสลปฺปสตฺถา โย วฑฺฒมาโน ฆสเต ปติฏฺฐํ ตสฺสูปโรธํ ปริสงฺกมาโน ปตารยี มูลวธาย ธีโรติ ฯ ปลาสชาตกํ ทสมํ ฯ วณฺณาโรหวคฺโค ทุติโย ฯ ---------
ผู้ใด เมื่อกำลังเจริญอยู่ กระทำที่พึ่งอาศัยให้พินาศไปเสีย ความเจริญ ของผู้นั้น ท่านผู้ฉลาดไม่สรรเสริญ นักปราชญ์รังเกียจความพินาศของผู้ นั้น จึงเพียรพยายามที่จะตัดรากเหง้าเสีย. จบ ปลาสชาดกที่ ๑๐. จบ วรรณาโรหวรรคที่ ๒. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. วรรณาโรหชาดก ๒. สีลวีมังสชาดก ๓. หิริชาดก ๔. ขัชโชปนกชาดก ๕. อหิตุณฑิกชาดก ๖. คุมพิยชาดก ๗. สาลิยชาดก ๘. ตจสารชาดก ๙. มิตตวินทุกชาดก ๑๐. ปลาสชาดก-----------------------------------------------------
Mahachula edition, §105–109 of this unit
Shown as one range for the whole unit, not placed under Royal items — at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item
พญาหงส์ได้กล่าวกับปลาสเทวดาว่า นี่เพื่อน ต้นไทรงอกติดอยู่ที่ค่าคบของท่าน มันงอกขึ้นเพื่อจะตัดสิ่งอันเป็นที่รักของท่าน (ปลาสเทวดาไม่เชื่อคำของพญาหงส์ จึงกล่าวว่า)
ต้นไทรจงเจริญเติบโตขึ้นเถิด ข้าพเจ้าจะเป็นที่พึ่งของต้นไทรนั้นเหมือนบิดาและมารดา และต้นไทรนั้นจะเป็นที่พึ่งของข้าพเจ้าเหมือนกัน (พญาหงส์กล่าวว่า)
เพราะเหตุใด ท่านจึงปล่อยให้ต้นไม้ที่น่ากลัวดุจข้าศึก เจริญเติบโตที่ค่าคบ เหตุนั้น ข้าพเจ้าจะขอเตือนท่านแล้วจะไป การเจริญเติบโตของต้นไทรนั้น ข้าพเจ้าไม่เห็นด้วย (ต่อมารุกขเทวดานั้นคร่ำครวญอยู่ว่า)
บัดนี้ ไทรต้นนี้แหละ ทำให้เราหวาดกลัว เพราะไม่เชื่อฟังคำของพญาหงส์ ซึ่งเป็นถ้อยคำอันสำคัญปานประหนึ่งว่าขุนเขาสิเนรุราช ภัยอันใหญ่หลวงจึงมาถึงเราแล้ว (พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสพระคาถาว่า)
ผู้ใดเมื่อเจริญขึ้นกลับกัดกินที่พึ่งอาศัยของตน ความเจริญของผู้นั้นผู้ฉลาดไม่สรรเสริญ นักปราชญ์รังเกียจความพินาศ จึงพยายามกำจัดรากเหง้าของอันตรายนั้น ปลาสชาดกที่ ๑๐ จบ วัณณาโรหวรรคที่ ๒ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๑๙}
This collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
Commentary
Later explanatory literature — not the Buddha’s word
Text layerอรรถกถาexplains the พระไตรปิฎก1 work(s) · 49 paragraphs — loaded when you open it, not part of this page
Open this edition’s own page · ปลาสชาดก ว่าด้วย เหตุที่จะต้องหนีจากไปThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
How Mahachula paragraphs are matched
Three editions per item, in the order Pali → Royal Thai → Mahachula Thai · show all three or one at a time from the toolbar
at least one paragraph pairing fell below the threshold, so none is placed item by item rather than risk a wrong item