๓. ขัณฑผุลลิยเถราปทาน (๑๙๓) เล่ม ๓๒
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ตติยํ ขณฺฑผุลฺลิยตฺเถราปทานํ (๑๙๓)
๑๙๕|๑๙๕.๑๒| ผุสฺสสฺส โข ภควโต ถูโป อาสิ มหาวเน กุญฺชเรหิ ตทา ภินฺโน สํรูโฬฺห ปาทโป ตหึ ฯ |๑๙๕.๑๓| วิสมญฺจ สมํ กตฺวา สุธาปิณฺฑํ อทาสหํ ติโลกครุโน ตสฺส คุเณหิ ปริโตสิโต ฯ |๑๙๕.๑๔| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สุธาปิณฺฑสฺสิทํ ผลํ ฯ |๑๙๕.๑๕| สตฺตสตฺตติกปฺปมฺหิ ชิตเสนาสุํ โสฬส สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๙๕.๑๖| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ขณฺฑผุลฺลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ขณฺฑผุลฺลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๒๐. ตมาลปุปผิยวรรค] ๓. ขัณฑผุลลิยเถราปทาน ๓. ขัณฑผุลลิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระขัณฑผุลลิยเถระ (พระขัณฑผุลลิยเถระ เมื่อประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
พระสถูปของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าผุสสะ ได้มีอยู่ในป่ามหาวัน ในครั้งนั้น ต้นไม้ก็งอกขึ้น โขลงช้างพากันมาหักราน
ข้าพเจ้าทำที่ขรุขระให้ราบเรียบแล้วได้ใส่ก้อนปูนขาว ยินดีด้วยคุณของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้เป็นที่เคารพของโลกทั้ง ๓
ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการใส่ก้อนปูนขาว
ในกัปที่ ๗๗ (นับจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๖ ชาติ พระนามว่าชิตเสนะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระขัณฑผุลลิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ขัณฑผุลลิยเถราปทานที่ ๓ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๓๖๐}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑๙๓. อรรถกถาขัณฑผุลลิยเถราปทาน
พึงทราบอปทานของท่านพระเถระรูปที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า ขณฺฑํ ในบทว่า ขณฺฑผุลฺลิยตฺเถโร นี้ หมายถึงสถานที่ที่ขรุขระผุพังเพราะไม้ทั้งหลายเก่าชำรุด.
บทว่า ผุลฺลํ หมายถึง ที่ตรงที่แตกออก เช่นตามมุมที่ประดับประดาพื้นที่และฉัตรเป็นต้น ในที่ที่ไม้ทั้งหลายผุพังไป.
ขณฺฑ และ ผุลฺล รวมกันเป็น ขณฺฑผุลฺลานิ การซ่อมแซมไม้ที่ชำรุดผุพัง คือย้ำทำให้มั่นคงแข็งแรง รวมเรียกว่าปฏิสังขรณ์สิ่งที่ชำรุดผุพัง.
ก็ในเวลาที่พระเถระรูปนี้บำเพ็ญบุญสมภาร ทำการฉาบทาปูนขาวตรงที่ชำรุดผุพังที่พระเจดีย์ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าผุสสะ ให้มั่นคงแข็งแรง ชื่อว่าปฏิสังขรณ์สิ่งชำรุดผุพัง. เพราะฉะนั้น พระเถระรูปนั้นจึงได้ปรากฏชื่อว่าขัณฑผุลลิยเถระ. จบอรรถกถาขัณฑผุลลิยเถราปทาน -----------------------------------------------------