ตัวบทไม่มีชื่อ — ประโยคแรก: འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ

ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)

เล่ม ๕๒ · หน้า 264a

མཐོང་ཡང་མཐོང་ལ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །དེ་ནི་གཟིགས་པ་དང་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མཐོང་བ་དང་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་མི་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་མཐོང་བ་དང་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་

སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡི་གེ་དང་། སྐད་དང་། ཕོ་དང་མོ་དང་། ཐེག་པ་དང་། བུམ་པ་དང་། ཁང་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཟས་དང་གོས་དང་། རི་དང་ཆུ་དང་། ར་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་མཐོང་བ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་མཐོང་བ་དང་མི་ཤེས་

པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་། ཕོ་མོ་མེད་པ་ནས་ར་བའི་བར་དུ་མེད་པ་ནི་མི་མཐོང་བ་དང་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་ལ་མི་མཐོང་བ་ཡོད་དེ། ཤེས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་དང་། མཆོད་པའི་གནས་ཤེས་པ་དང་།

ལེན་པའི་གནས་ཤེས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་མཐོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་དང་། མཆོད་པའི་གནས་དང་། ལེན་པའི་གནས་མི་མཐོང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་ཤེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་རྣམ་པ་ལྔ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་

སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་འཚལ་བར་གྱུར་ན་ཕན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་

རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 264b

པའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མིང་དང་ཚིག་ཏུ་གདགས་པ་ལས་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡི་གེའི་གཙུག་ལག་དང་། སྒྲ་སྐད་ཀྱི་

གཙུག་ལག་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཙུག་ལག་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་གཙུག་ལག་རྣམས་སོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ཙམ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལས་ཐོགས་པའམ་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་

ཕྱིར་མི་ཟློགས་པ། འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་མཐོང་ཞིང་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་

ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཅིག་ཏུ་

འདུ་བར་ཤེས་པ་ལ་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཏགས་ནས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་བཤད་ཀྱང་མི་རྫོགས་ཀྱི། ཉན་ཐོས་

དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་ནུས་པའི་གནས་མེད་དོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པ་ནི་མིང་དང་དོན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་

བཤད་ཀྱང་ཟད་པའི་མཐའ་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་ཤེས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་རྣམས་ཤེས་ཀྱང་དེ་ལ་མི་

เล่ม ๕๒ · หน้า 265a

ཆགས་སོ། །ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མིང་དང་ཚིག་རྣམས་ཤེས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་

བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་པར་ཤེས་ཀྱང་དེ་ལ་མི་ཆགས་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ཆགས་པར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་གསོལ་པ། བཅོམ་

ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་མ་ཆགས་ན་ཆོས་འཚལ་བར་མི་འགྱུར། གང་ཆོས་འཚལ་བ་ནི་ཆགས་པ་སྟེ། གང་མི་ཆགས་པར་འཚལ་བ་ནི་ཅི་ཡང་འཚལ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འཚལ་བ་ལ་མ་ཆགས་པའོ་ཞེས་གསུངས།

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ཙམ་དུ་ཆགས་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་འདྲ་སྟེ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་ཐོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

གལ་ཏེ་ཐོགས་པ་མ་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བྱིས་པ་མ་རབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དེ་ལ་བྱིས་པ་མ་རབས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱིས་པ་མ་རབས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཆགས་སོ། །

གཟུགས་ལ་ཆགས་པས་འདོད་ཆགས་པའི་སེམས་སྐྱེའོ། །འདོད་ཆགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཅིངས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་བཅིངས་སོ། །དེ་ལྟར་འཆིང་བས་རྣམ་པར་བཅིངས་པས་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་འཆི་བ་དང་སློས་

པའི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་བས་ན་གང་ཆགས་པ་ནི་བྱིས་པ་མ་རབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱིས་པ་མ་རབས་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་

เล่ม ๕๒ · หน้า 265b

བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་ཚད་མེད། གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བས་ན་དོན་ཡང་ཤེས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ཤིང་དོན་ཤེས་པས་ན་གཟུགས་རྣམས་ལ་

ཆགས་པ་མི་སྐྱེད་པ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་མ་ཆགས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ལ་ཡང་ཆགས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེད་པ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཆགས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པས་ན་

གཟུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་བཅིངས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མ་བཅིངས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བཅིངས་པས་ན། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་དང་། སློས་པའི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་

ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་གྱུར་ཏོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་འཐོབ་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ལ་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་ནི་བདུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ཞེས་

བྱའོ། །གང་མ་ཆགས་པ་དེ་ནི་བདུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཉེས་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོས་རྣམ་པར་བཅིངས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཉེས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་མི་འཆིང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་

སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གང་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་ནི་བདུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཆགས་པས་མ་བཅིངས་པ་དེ་ནི་བདུད་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཆགས་པ་མེད་དོ། །རིགས་

ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡི་གེའི་གཟུངས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ས་དང་རི་ལྟ་བུའམ་མིག་དང་སྤྲིན་ལྟ་བུའམ། མི་དང་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 266a

ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་འདྲའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་ཚིག་ཤེས་ཀྱང་དོན་མི་ཤེས་སོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ནི་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་དོན་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་

ས་ལྟ་བུ་འཛིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སས་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་ལྟ་བུར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རི་ལྟ་བུར་འཛིན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རི་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རིས་ནི་

ས་བཟུང་སྟེ། མི་གཡོ་བར་བྱེད་པས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མིག་གིས་སྣང་བ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྤྲིན་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྤྲིན་ནི་ཀླུའི་དབུགས་ཡིན་ཏེ། ཀླུའི་དབུགས་ཀྱིས་ཆུ་འཛིན་པས་ན་སྤྲིན་ཡང་

འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་འཛིན་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་ཡང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མས་བུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་

པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་ཚིག་དང་དོན་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཚིག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་གཅིག་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ཡང་དོན་མེད་པའོ། །དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་། ཁང་

ཁྱིམ་དང་ཐེག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་མིང་རྣམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དོན་མེད་ཅེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་མ་རབས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དོན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་ཚིག་སོ་

སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཚིག་ཤེས་ཤིང་དོན་ཤེས་པས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་ཚིག་དང་དོན་བཤད་པ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 266b

པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པ་མཐའ་ཡས་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ནན་ཏན་བྱས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ནན་ཏན་བྱས་པས་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞན་ཡང་

བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་པས་ན། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞན་ཡང་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པའི་བར་དུ་གཙུག་ལག་བེའི་ཀ་ར་ན་ལ་ཤིན་ཏུ་ནན་ཏན་བྱས་པས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །

གཞན་ཡང་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙུག་ལག་བསླབས་པས་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་འཐོབ་པའི་གནས་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་དགུ་པོ་ལས།

ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་འཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པར་འཐོབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་ལ་ནན་ཏན་

བྱེད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་སྤྱོད་དེ་གཅིག་པུ་གནས་པ་ལ་དགའ་བས་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ན་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་སྟོན་གྱི། རྟག་ཏུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པས་སྟོན་ཅིང་བཤད་པ་མེད་ན། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་ལྟ་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། ཅིའི་

ཕྱིར་ཅང་མི་སྨྲ་བ་ལ་བསྟན་པ་མེད་ཅེ་ན། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའམ་ཕ་རོལ་པོས་དྲོད་དང་། སྤྱི་བོ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའམ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་འཐོབ་པར་རམ། སངས་རྒྱས་འཐོབ་

པར་རམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་ནུས་ལ། ཕ་རོལ་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་དགུ་པོ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་རང་

เล่ม ๕๒ · หน้า 267a

སངས་རྒྱས་ནི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཚིག་ཀུན་ཤེས་མོད་ཀྱི། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡི་

གེ་ཤེས་མོད་ཀྱི། ཡི་གེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་གཉིས་པོ་མི་ཤེས་པས་ན། རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ཤེས་ཀྱང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་དོན་ཤེས་པ་ནི་སེམས་

ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རང་སངས་རྒྱས་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་

པར་ཤེས་པ་བཞི་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་མེད་ཅེ་ན། ཉན་ཐོས་ལ་ཐབས་མཁས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན་ངེས་པའི་ཚིག་འཇམ་པོ་སྨྲ་ཞིང་ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་ཞིང་ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་། འཇམ་པོ་ཡང་མ་ཡིན།

རྩུབ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཆོས་སྦྱིན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་མེད་པས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཚིག་དང་དོན་ཤེས་པའི་མཐར་ཡང་མ་ཕྱིན་ལ། སྤྱོད་ཡུལ་ཤེས་པའི་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མེད། སྟོབས་

བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཡང་མེད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་ཡང་མ་གྱུར། བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་བའི་སེམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཡུལ་ཅི་ལ་དམིགས་པ་

ཡང་མཁས་པར་མ་གྱུར། དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་ཡང་མ་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་

เล่ม ๕๒ · หน้า 267b

སངས་རྒྱས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་མ་མཆིས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདི་སྐད་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོག་གོ། །མཽད་གལ་ཡ་ན་ཆེན་པོ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཆོག་གོ། །ཀཽཥྛི་ལ་ཆེན་པོ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞིའི་

མཆོག་ཅེས་གསུངས་ལ། ཅི་སྟེ་མཆིས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་ལ་ལེགས་སོ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཀླུང་གང་གཱའི་ཆུ་ཡང་ཚད་མེད་ལ། ཀླུང་སིནྡུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་

ཡང་ཚད་མེད། ཀླུང་པཀྵུའི་ཆུ་ཡང་ཚད་མེད། ཀླུང་སི་ཏའི་ཆུ་ཡང་ཚད་མེད། མཚོ་མ་དྲོས་པའི་ཆུ་ཡང་ཚད་མེད། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་ཡང་ཚད་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ཆུ་མང་པོ་དག་ཚད་མེད་པར་འདྲ་མོད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་མང་ཉུང་ནི་མི་མཉམ་མོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་

ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་བུས་པ་མ་རབས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཀཽཥྛི་ལ་ཆེན་པོ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞིའི་མཆོག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དྲིས་པའི་དོན་ནི་འདིའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་

དག་ལ་ལས་ནི་གཅིག་ཙམ་འཐོབ། ལ་ལས་ནི་གཉིས་ཙམ་འཐོབ་སྟེ། བཞི་ཅར་རྫོགས་པར་འཐོབ་པ་ནི་གནས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར། སྔར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ལེའུ་གསུངས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་

ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་འཐོབ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ལ་འཐོབ་པ་ཡང་མ་མཆིས་ལ། སེམས་ཀྱང་མ་མཆིས་པས་ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པར་ན་ཐོབ་པ་མ་

མཆིས་སོ། །ཅི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འཐོབ་པའི་སེམས་མཆིས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ལགས་ཏེ་བྱིས་པ་མ་རབས་སོ་ཞེས་གསུངས་ན། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཐོབ་པ་མཆིས་སོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས་སོ།

เล่ม ๕๒ · หน้า 268a

ངས་ཀྱང་བཤད་པར་དགོངས་པ་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞུས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པར་ན་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་དེ། ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་ཅི་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་

མེད་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཐོབ་པ་ཡོད་ན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ཙམ་དུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་བཞི་འཐོབ་སྟེ།

དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་དེ་འཐོབ་པས་ན་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་རིག་

པའི་མུན་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ན་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་

ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐོང་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ཙམ་དུ་འཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པོ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་

ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་

པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ཙམ་དུ་ཐོབ་པ་ཡོད་ན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་

เล่ม ๕๒ · หน้า 268b

འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མདོ་སྡེ་འདི་ཀློག་ཅིང་འདོན་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་ཡོད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཅིག་པོ་སྟེ།

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་འབའ་ཞིག་སྟོན་ཅིང་འཆད་དེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་

པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། བྱིས་པ་མ་རབས་ཐམས་ཅད་

ནི་འཁོར་བར་འཁོར་བས་ན་མཐོང་བ་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་རྟག་པ་

དང་། བདེ་བ་དང་བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བས་ན་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་

མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་དང་བཅས་པས་ནི་མི་རྟག་པ་མི་བདེ་བ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་། མི་བདེ་བ་དང་བདག་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་

བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་ན་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྟ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 269a

བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་འཐོབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།། །།འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཅི་ཡང་འཐོབ་

པ་མེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་

ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དྲིས་པ་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་ལ། ངས་བཤད་པ་ལ་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་དོ། །ཇི་ཙམ་དུ་ཐོབ་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་བདུད་ཀྱི་རིས་ཡིན་ཏེ་

ངའི་ཉེ་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐོབ་པ་མ་མཆིས་པ་བདག་ལ་བསྟན་པ་ན་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་

བདག་གིས་ཐོབ་པ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ཞུས་པས་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་བདུད་ཀྱི་འཁོར་དུ་འགྱུར་བ་སྤངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་གནས་སུ་གྱུར་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔར་ཤིང་སཱ་ལའི་དྲུང་ན་བཞུགས་

པ་ན་ཙུན་ད་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་བཀའ་སྩལ་པ། །སྔོན་ནི་ཡོད་ལ་ད་ནི་མེད། །སྔོན་ནི་མེད་ལ་ད་ནི་ཡོད། །དུས་གསུམ་སྲིད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད། །དེ་ལྟ་བུ་ཡི་གནས་མི་སྲིད། །ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་

ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་སེམས་ཅན་མང་པོ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན། གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན། གཞན་ཡང་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ཙུན་ད་གཅིག་

เล่ม ๕๒ · หน้า 269b

པུའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ང་ལ་དེ་སྐད་དུ་ཞུ་བར་གཟས་པ་ལས། ངས་དེའི་སེམས་པ་མཁྱེན་ནས་དེ་ལ་བཤད་དོ། །ངས་དེ་ལྟར་བཤད་ནས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུས་ནི་དོན་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །བྱང་

ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་དཔལ་ལྟར་དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དུ་མཆིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་དུ་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤིན་

ཏུ་བརྟགས་པར་ཉོན་ཅིག་དང་ཁྱོད་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ང་ལ་སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ད་ལྟར་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་མེད་དོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཤེས་

རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པས་ད་ལྟར་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། མིའམ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་

པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་ན་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ང་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཕ་མ་གཉིས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ད་ལྟར་གྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ནི་མེད་དོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་

ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངའི་སྐུ་ལ་ཐོག་མ་ནས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་མེད་དེ། ཐོག་མ་ནས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་མེད་པས། ད་ལྟར་གྱི་ནད་བཞི་བརྒྱ་རྩ་བཞི་ཚང་བར་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་

ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། མིར་བཅས་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་ན་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་

เล่ม ๕๒ · หน้า 270a

ཅེས་བྱ་བ་ནི་ང་ལ་ཐོག་མ་ནས་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་པ་ཡོད་པས་ད་ལྟར་གྱི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་

པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མེད་དོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བས་ན་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པ་

འམ། མིར་བཅས་པ་གང་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་མི་རྟག་ཅེའམ། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་ཅེས་ཟེར་ན། དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་

མ་ནས་བུས་པ་མ་རབས་ལས་དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སྙམ་སྟེ། དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་བདུད་རྣམ་བཞི་ཆོམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མེད་དོ། །

ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མེད་པས་ན་བུས་པ་མ་རབས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། མིར་བཅས་པ་གང་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་

གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ང་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཟས་དང་འདྲེས་པའི་ལུས་ཡོད་དོ། །ཟས་ཀྱི་ལུས་ཡོད་པས་ད་ལྟར་

གྱི་མཐའ་ཡས་པའི་སྐུ་མེད་དོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མེད་པས་ད་ལྟར་གྱི་ཟས་དང་འདྲེས་པའི་ལུས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་འམ།

เล่ม ๕๒ · หน้า 270b

ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། མིར་བཅས་པ་གང་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཟས་དང་འདྲེས་པའི་ལུས་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ན། དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཅེས་

བྱ་བ་ནི་ངས་སྔོན་ཐོག་མ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླངས་པ་དང་། ཆགས་པའི་སེམས་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ད་ལྟར་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མེད་དོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནས་དབུ་མའི་དོན་བདེན་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་དབུ་མའི་དོན་བདེན་པ་མེད་

པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པའི་སེམས་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། མིར་བཅས་པ་གང་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་

མཚན་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངས་སྔོན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ན་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉེ་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་

ཉེ་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡོད་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་པུའི་བདེན་པ་མེད་དོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནས་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་མིའི་ནང་ན་བལ་གླང་གི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་འོད་སྲུང་ལྟ་བུ་མེད་པས་ན་ཅི་རིགས་

སུ་ཐབས་མཁས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། མིར་བཅས་པ་གང་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་

ཐེག་པ་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངས་སྔོན་འདི་སྐད་དུ་ད་སྟེ་ཟླ་བ་གསུམ་ན་ཤིང་སཱ་ལ་དྲུང་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་ད་ལྟར་ཤིན་ཏུ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 271a

རྒྱས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་འཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཐོག་མ་ནས་འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་མེད་པས་ན་ད་ལྟར་དེ་

བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། མི་ཡང་རུང་གང་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་

ཟེར་ན་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཀྱང་མི་མཁྱེན་ཅེས་གསུང་ངོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཀྱང་གཟིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལ་མཚན་

མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མཚན་མ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་གསུང་། ཡང་དག་པར་མི་རྟག་པ་ཡང་རྟག་གོ་ཞེས་གསུང་། ཡང་དག་པར་རྟག་པ་ཡང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུང་སྟེ། བདག་དང་བདེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་

རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཀྱང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུང་། ཐེག་པ་གཅིག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་གསུམ་དུ་གསུང་ངོ་། །མདོའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུང་། རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མདོར་གསུང་། ཕས་ཕམ་པ་བཞི་

ནི་ཉེས་པ་སྦོམ་པོར་ཡང་གསུང་། ཉེས་པ་སྦོམ་པོ་ནི་ཕས་ཕམ་པ་བཞིར་ཡང་གསུང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་ཡིན་པར་གསུང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུང་། ཉེས་པ་ཡང་བ་ནི་ལྕི་བར་གསུང་། ལྕི་བ་ནི་ཡང་

བར་ཡང་གསུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་དབང་པོ་གསལ་བར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་སྐད་གསུང་ཡང་བརྫུན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་སྐྱོན་དང་

เล่ม ๕๒ · หน้า 271b

བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བྲལ་བ་ཡིན་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྫུན་དུ་གསུང་བ་མེད་མོད་ཀྱི། ཇི་སྟེ་སེམས་ཅན་དག་ལ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་རྐྱེན་གྱི། ཆོས་ཀྱིས་ཕན་

པའི་དོན་དུ་འགྱུར་ན། ཅི་རིགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྟོན་ཅིང་གསུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ཀུན་

རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་ཐོབ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནམ་དུ་ཡང་མི་གསུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་

གཤེགས་པ་ནི་བར་འགའི་དུས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གསུང་བ་ན། སེམས་ཅན་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གསུང་ངོ་སྙམ་སེམས་སོ། །སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གསུངས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཀུན་

རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གསུང་ངོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཟབ་མོ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཅི་ཡང་

འཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྒལ་བའི་མི་རིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟག་ཏུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་འཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྒལ། འོད་སྲུང་གིས་ཡང་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི།

བྱང་ཆུབ་ཅེས་ཀྱང་བགྱི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ན། ཇི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་དང་བྱང་ཆུབ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ན་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། ཇི་སྟེ་རྟག་པ་ལགས་ན་འཐོབ་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་སུས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 272a

ཀྱང་འཐོབ་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་དག་ཐོག་མ་ནས་མེད་ལ་ད་ཡོད་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བགྱི་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཞིག་ལགས་ན་མི་རྟག་པ་ཞེས་བགྱིའོ། །ཇི་སྟེ་ཆོས་རྟག་པ་ཞིག་

ལགས་ན། འཐོབ་པ་ཡང་མ་མཆིས་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་འཐོབ་པ་ཡང་མ་མཆིས་ལ། སྐྱེ་བ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལམ་ནི་གཟུགས་ཀྱང་མ་ལགས། གཟུགས་མ་ལགས་པ་ཡང་མ་ལགས། རིང་པོ་ཡང་མ་

ལགས། ཐུང་ངུ་ཡང་མ་ལགས། མཐོ་བ་ཡང་མ་ལགས། དམའ་བ་ཡང་མ་ལགས། སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ལགས། འགོག་པ་ཡང་མ་ལགས། དམར་པོ་ཡང་མ་ལགས། དཀར་པོ་ཡང་མ་ལགས། སྔོན་པོ་ཡང་མ་ལགས། སེར་པོ་ཡང་མ་ལགས། ཡོད་པ་ཡང་མ་ལགས།

མེད་པ་ཡང་མ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཐོབ་པར་རུང་ཞེས་གསུངས། བྱང་ཆུབ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལམ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟག་

པ་དང་མི་རྟག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལམ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་གི་ལམ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་

མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལམ་དང་བྱང་ཆུབ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཀུན་

ཀྱང་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་གྲངས་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ཁེབས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་མེད་པས་མཐོང་བར་མ་གྱུར་ཏོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་མཐོང་བར་འདོད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྤྱོད་དོ། །

เล่ม ๕๒ · หน้า 272b

དེ་ལྟར་ན་ནན་ཏན་དུ་སྤྱོད་པས་ན་ལམ་དང་བྱང་ཆུབ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལམ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བའམ་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་

ན་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། དབྱིབས་ཀྱང་མེད། བལྟར་རུང་བའམ། དཔག་ཏུ་རུང་བའམ། ཤེས་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་གཟུགས་

མ་ཡིན། རིང་པོ་མ་ཡིན། ཐུང་ངུ་མ་ཡིན། སྦོམ་པོ་མ་ཡིན། ཕྲ་མོ་མ་ཡིན། བཅིངས་པ་མ་ཡིན། གྲོལ་བ་མ་ཡིན། མཐོང་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ངས་ཁྱིམ་བདག་སྐྱབས་མེད་ཟས་སྦྱིན་ལ་སེམས་ནི་གྲངས་ཁྱེར་གྱི་བདག་པོ་དང་འདྲའོ། །

ཁྱིམ་བདག་གལ་ཏེ་སེམས་མ་བསྲུངས་ན་ལུས་དང་ངག་ཀྱང་བསྲུངས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། སེམས་བསྲུངས་ན་ལུས་དང་ངག་ཀྱང་བསྲུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་དང་ངག་ལེགས་པར་མ་བསྲུངས་ན་སེམས་ཅན་དག་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བར་བྱེད་དོ། །ལུས་དང་ངག་བསྲུངས་ན་

སེམས་ཅན་རྣམས་ལྷ་དང་མིའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱའི་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལམ་དང་བྱང་ཆུབ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་

ནོ། །ཇི་སྟེ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིས་ཆོད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ཡོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་མཐོང་ཞིང་ཤེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཐོང་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚན་མས་མཐོང་བ་དང་།

མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་མཐོང་བའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མཚན་མས་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྒྱང་མ་ནས་དུད་པ་མཐོང་ན་མེ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པར་མེ་མ་མཐོང་སྟེ། མེ་མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་བརྫུན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་བྱ་མཐོང་ན་ཆུ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆུ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 273a

མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་བརྫུན་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་མེ་ཏོག་དང་ལོ་མ་མཐོང་ན་རྩྭ་བ་མཐོང་ཞེས་བྱའོ། །རྩྭ་བ་མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་དེ་ཡང་བརྫུན་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་མི་ཞིག་ར་བའི་རྒྱབ་ན་རྭ་མཐོང་ན་བ་ལང་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བ་ལང་ཉིད་མ་མཐོང་ཡང་བརྫུན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

དཔེར་ན་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་མཐོང་ན་སྐྱེས་པ་དང་ཉལ་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱས་ཀྱང་ཉལ་བ་ཉིད་མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་བརྫུན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྐྱེད་ཤིང་གི་ལོ་མ་མཐོང་བས་ཆུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱས་ཀྱང་ཆུ་ཉིད་མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་བརྫུན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྤྲིན་མཐོང་བས་ཆར་པ་མཐོང་ངོ་

ཞེས་བྱས་ཀྱང་། ཆར་པ་ཉིད་མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་བརྫུན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་མཐོང་བས་ཡིད་ཀྱི་ལས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱས་ཀྱང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མཚན་མས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་

ལྟར་ན་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་མཐོང་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་གང་ཟག་མིག་གི་དབང་པོ་མ་ཉམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་དག་པས་ལག་མཐིལ་དུ་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་གཞག་པ་དང་འདྲ་བར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་

ཆེན་པོས་ལམ་དང་བྱང་ཆུབ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་མཐོང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་མོད་ཀྱི་ཐོག་མ་ནས་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ངས་སྔོན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཤཱ་

རིའི་བུ་འཇིག་རྟེན་དུ་བཅས་པ་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ལྷ་དང་། བདུད་དང་། ཚངས་པ་དང་། མི་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་། མི་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཏེ་རྟོགས་སོ། །བྱང་

ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་འཇིག་རྟེན་དུ་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། རྟོགས་པ་ནི་ང་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཏེ་རྟོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་

เล่ม ๕๒ · หน้า 273b

མཐོང་བ་དང་། མི་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་བདག་གིས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པར་ནི་མི་ཤེས་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་རྟོགས་པ་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་ཤེས་སོ་མཐོང་ངོ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་

ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ངས་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་སོ་ཞེས་མི་གསུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པའམ་རྟོགས་པར་དགོངས་ན་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་

འདས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། བྱིས་པ་མ་རབས་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཤེས་པ་ནི་ངས་མཁྱེན་ལ། འཇིག་

རྟེན་གྱིས་མི་ཤེས་པ་ཡང་ངས་ཀུན་མཁྱེན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་དུ་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཤེས་སམ་མཐོང་ངམ་རྟོགས་ན་

འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་མི་བྱའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་དང་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དང་། བདེན་པ་བཞི་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་

དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་སམ་མཐོང་ངམ། རྟོགས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་མི་བྱའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་མི་ཤེས་མི་

མཐོང་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་དང་རྟོགས་པ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་པའི་ལྷ་དང་། དབང་སྒྱུར་དང་། ལག་བརྒྱད་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། དུས་དང་། རྡུལ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱམས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 274a

པའི་བདག་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐོག་མ་དང་། མཐའ་དང་རྟག་པ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་གཉིས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟེངས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་དང་

མཐོང་བ་དང་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་དངོས་པོ་དེ་དག་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ལ་རྟོགས་ཀྱང་། ཅི་སྟེ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མ་རྟོགས་ཞེས་སྨྲ་ན་བརྫུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ཙམ་

དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པའམ། བུད་མེད་དམ། དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ། གང་ཡང་རུང་བ་ལམ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་

དེ་ནི་ལོག་སྲེད་ཅན་ཡིན་ཏེ། བདུད་ཀྱི་རིས་ལ་གཏོགས་པ་ཆོས་ལ་སྐུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་སྐུར་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་འོད་སྲུང་

གིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ། །བདག་ནི་དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །གདུག་པའི་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པས་ན། །དེ་བས་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོར་གྲགས། །འཇིག་

རྟེན་སྨན་པས་གསོ་བ་ནི། །སྐད་ཅིག་སོས་ཏེ་སླར་ཡང་ལྡང་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསོ་བ་ནི། །དེ་ལས་ནམ་དུའང་མི་ལྡང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདུད་རྩིའི་སྨན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོངས་བཏང་བ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་འཚལ་ནས། །

འཆི་བ་མེད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་སླད་དུ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས་པ་བསྟན། །སེམས་ཅན་གསུང་བ་ཐོབ་པ་རྣམས། །སྐྱེ་འགག་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་སྐད་སྨྲས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 274b

ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ལ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བགྱི་བ། ཅི་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་

དཔའ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ལགས་ན་ནི། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པ་དག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་སོ་མཐོང་ངོ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བགྱི་བ་ཡང་མི་རུང་། ཅི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ལགས་ན་ཐ་དད་པ་ཡང་ཅི་ཞིག་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་

སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་ཤིང་མཐོང་ལ་རྟོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ཅི་ཡོད་

ཅེས་དྲིས་པ་ཡང་ངས་བཤད་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་སྟེ་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་གང་ཡང་རུང་བ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་དད་པ་སྐྱེས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱང་ཆུབ་

སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཐུན་པར་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་ཐོས་ནས།

འཇིག་རྟེན་པས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ལ་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དེ་དག་ཤེས་ནས། བདག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །བདག་གི་ཇི་ལྟར་ཐབས་གང་གིས་ནན་ཏན་གང་བྱས་པས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་རྟོགས་པར་འགྱུར་

སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྲུངས་པ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་སེམས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཚེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་

เล่ม ๕๒ · หน้า 275a

དེ་དག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྲུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ན་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་ངན་པར་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཙོམ་གྱིས་གླགས་པ་མེད་དེ།

ནམ་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་མི་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྲུངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནན་ཏན་

བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པས་ན་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་མི་ཉམས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་

ཀྱི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལ་གནས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་སོགས་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་དག་མི་བརྗོད་དོ། །

ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནན་ཏན་བྱས་པས་སྟོང་པ་བཅུ་གཅིག་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ལྡན་པར་གྱུར་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་

ནན་ཏན་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་པས་ན་ཐོག་མ་ནས་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་བདག་ཡོད་པར་རམ། བདག་གི་ནང་ན་ལུས་ཡོད་པར་མི་འཛིན་ཏེ་ལུས་དང་། བདག་ལུས་མ་ཡིན། བདག་མ་ཡིན་པར་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་

དག་པར་ནན་ཏན་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་རབ་ལྷུན་པོ་ནི་རླུང་རྣམ་པ་བཞིས་བསྐྱོད་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 275b

ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་བསྐྱོད་མི་ནུས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚེ་ན་བདག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་རྣམས་ཅིས་ཀྱང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པར་ཤེས་སོ་མཐོང་ངོ་རྟོགས་སོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་རྟོགས་

པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་ཞིང་མི་གཡོ་བར་མཐོང་བས་འགྱོད་པའི་སེམས་མེད་དེ། འགྱོད་པ་མེད་པས་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་

འགྱུར། རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པར་གྱུར་པས་བདེ་བར་འགྱུར། སེམས་རབ་ཏུ་བདེ་བར་གྱུར་པས་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་བོ། །མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པས་ཤེས་པ་དང་ལྟ་བ་ཡང་

དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་དང་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་གྱུར་པས་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོའོ། །འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་མཐོང་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་

སེམས་དཔས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་། རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཤེས་སོ་མཐོང་ངོ་རྟོགས་སོ། །འོད་སྲུང་

གིས་ཡང་གསོལ་པ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་ནན་ཏན་བགྱིས་པས་འགྱོད་པའི་སེམས་མ་མཆིས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བར་དུ་གསལ་བར་མཐོང་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་

ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲིད་པ་དང་བཅས་པ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་ངེས་པ། མཐར་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་

เล่ม ๕๒ · หน้า 276a

པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ན་འགྱོད་པའི་སེམས་དང་བཅས་སོ། །འགྱོད་པའི་སེམས་དང་བཅས་པས་ན་དགའ་བའི་སེམས་མེད་དོ། །དགའ་བའི་སེམས་མེད་པས་ཚིམ་པ་མེད། ཚིམ་པ་མེད་པས་

བདེ་བ་མེད་དོ། །བདེ་བ་མེད་པས་མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་དོ། །མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པས་ཤེས་པ་དང་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མེད་དོ། །ཤེས་པ་དང་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མེད་པས་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད། འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་

འགྱུར། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་མཐོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའི་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་

ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་པ། སྲིད་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་ངེས་པ། མཐར་ཕྱིན་པ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་

ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་སེམས་ཆེད་དུ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་། འགྱོད་པ་མེད་པའི་སེམས་རང་སྐྱེའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་མེ་ལོང་ཐོགས་ན་བཞིན་

ཆེད་དུ་སྣང་བར་མ་བྱས་ཀྱང་བཞིན་རང་འབྱུང་ངོ་། །དཔེར་ན་ཞིང་པས་ཞིང་གཤིན་པ་ལ་ས་བོན་བཏབ་ན་མྱུ་གུ་ཆེད་དུ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་མྱུ་གུ་རང་སྐྱེའོ། །དཔེར་ན་མེ་མར་བཙུགས་ན་མུན་པ་ཆེད་དུ་མེད་པར་མ་བྱས་ཀྱང་མུན་པ་རང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་

དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྲུངས་པས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་སེམས་རང་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ངོ་བཞིན་བཟང་པོ་དང་ལྡན་

เล่ม ๕๒ · หน้า 276b

པ་ཞིག་བདག་གི་བཞིན་མཐོང་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཅན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པས་ན་དགའ་བའི་སེམས་མི་སྐྱེའོ། །དཔེར་ན་བཞིན་མི་སྡུག་པ་ཞིག་བདག་

གི་བཞིན་མཐོང་ན་དགའ་བའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་བུད་མེད་རྫེའུ་ཐོགས་པ་གཉིས་ཤིག་གཅིག་ནི་ཞོའི་བུམ་པ་ཐོགས་ལ། གཅིག་ནི་དར་བའི་བུམ་པ་ཐོགས་ཏེ། གཉིས་ཀ་འགྲོགས་ནས་ཚོང་འདུས་སུ་ཆས་

པ་ལས་ལམ་དུ་རྡེག་འཆོས་ཏེ། བུམ་པ་གཉིས་ཀ་ཆག་ན་གཅིག་ནི་དགའ། གཅིག་ནི་མི་དགའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་

བས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་གང་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྲུངས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་གིས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་

ནན་ཏན་བྱས་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ན་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བགྱི་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་

འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པས་ན་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་

དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཁོར་བ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པས་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་མ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཆོག་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་དགའ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 277a

བ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་འཐོབ་པ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ན་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། ངག་རྩུབ་པོའི་སྐྱོན་མེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། སྣོམ་པ་དང་། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་

དང་། རེག་བྱ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་སེམས་རབ་ཏུ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་རབ་ཏུ་བདེ་བར་གྱུར་པས་ན་ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་བོ། །ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ན་

ཤེས་པ་དང་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་དང་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་གྱུར་པས་འཁོར་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོའོ། །འཁོར་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་

མཐོང་བས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་བོ། །དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཚུལ་ཁྲིམས་

ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྲུངས་ན་ཆོས་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་གྲོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཁྲེལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། འཛེམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གུས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །

སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྟ་བ་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ཐེ་ཙོམ་གྱི་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཐེ་ཙོམ་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ལ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་བ་དང་། ཆོས་ལ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་

བ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་བ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་ལྔ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་

เล่ม ๕๒ · หน้า 277b

དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དབང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་

སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའི། འཇིག་རྟེན་གྱི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་མི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་མི་རྟོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་སྟེ་ངའི་ཉེ་གནས་

ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འཆང་ངམ། འཛིན་ཏམ། ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། གླེགས་བམ་དུ་འདྲིའམ། སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ན་གཞན་གྱིས་བརྙས་ཤིང་སྨོད་དེ། དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་

ཀྱིས་དགོངས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་མནོས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་སྟེ་གང་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་འཆང་ངམ་འཛིན་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ན་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་

མཐུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མཐུ་མེད་ན་ཀློག་གམ་འདོན་ཀྱང་ཕན་པའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྙས་སྨད་པས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པ་སྙེད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་བྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་འཆང་

ངམ་འཛིན་པ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡིག་པའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་མ་ཡིན་གྱི་བདུད་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་འཆང་ངམ། འཛིན་ཏམ། ཉན་དུ་ཡང་མ་གནང་གི་ཉིས་ན་མ་བཅངས། མ་བཟུང་། མ་

བསྒོམས་ཀྱང་སླའི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་འཆང་ངམ། འཛིན་ཏམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འཆང་ངམ། འཛིན་ཏམ། ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། གླེགས་བམ་དུ་འདྲི་བའམ། སྟོན་ཅིང་

เล่ม ๕๒ · หน้า 278a

འཆད་འདོད་ན་ཡང་དག་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའི། ཉམ་རངས་དང་འཕྱར་བ་དང་འགྲན་ཏོར་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལུས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཉམ་རངས་ཞེས་བྱ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཕྱར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚོལ་བ་དང་བཅས་པའི་

སེམས་ནི་འཕྱར་བ་ཞེས་བྱ། ལུས་ཀྱི་ལས་བྱས་པ་ནི་ཉམ་རངས་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ངའི་ཉེ་གནས་ཚོལ་བ་དང་བཅས། བྱེད་པའི་ལས་དང་བཅས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འདི་འཆང་ངམ། གཟུང་བར་མི་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་དང་བཅས་

པས་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་འཆང་ངམ་འཛིན་པར་བྱེད་ན། གཞན་གྱིས་བརྙས་སྨོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཇི་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་ཚོལ་བ་དང་བཅས།

བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་སྟེ་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་འཆང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཚོལ་བ་དང་བཅས། བྱེད་པ་དང་བཅས་ན་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལ་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐུ་མེད་ན་འཆང་ངམ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱང་ཕན་པའི་དོན་དུ་མི་

འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྙས་སྨད་པས། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་བྱེད་དོ། །མདོ་སྡེ་འདི་འཆང་ངམ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཚོལ་བ་དང་བཅས། བྱེད་པ་དང་བཅས་ན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་

གཉེན་ཡིན་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་མ་ཡིན་གྱི་བདུད་ཀྱི་རིས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འཆང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། གླེགས་བམ་དུ་འདྲི་བ་དང་། སྟོན་པར་བྱེད་པ་དག་དུས་མ་

ཡིན་པར་བསྟན་པར་མི་བྱ། བརྡ་མི་ཕྲད་པ་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱ། གསོལ་བ་མ་བཏབ་པ་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱ། བརྙས་པའི་སེམས་དང་བཅས་པས་བསྟན་པར་མི་བྱ། དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་པར་མི་བྱ། བདག་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་བྱ། གཞན་

เล่ม ๕๒ · หน้า 278b

སྨད་པའི་ཕྱིར་བཤད་པར་མི་བྱ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནུབ་པར་འགྱུར་བར་བཤད་པར་མི་བྱ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བཤད་པར་མི་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་ལས་མདོ་སྡེ་འདི་འཆང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་དུས་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་

ཆོས་དར་བར་བྱེད་པའི་བར་དུ་སྟོན་ན། གཞན་གྱིས་དཔྱས་ཤིང་སྨོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འདི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དུས་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པ་ནས་འཇིག་

རྟེན་གྱི་ཆོས་དར་བར་བྱེད་པའི་བར་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་འདི་འཛིན་པ་དག་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་སྟོན་ན་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་མཐུ་མེད་པར་འཛིན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་མཐུ་མེད་ན་བཅངས་སམ་འཛིན་ཀྱང་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་

པའི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྙས་སྨད་པས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་རྣམས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་འདི་འཆང་ཞིང་འཛིན་པ་དག་དུས་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དར་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟོན་ན། དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་

གྱི། ངའི་ཉེ་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། བདུད་ཀྱི་རིས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འཆང་ངམ། འཛིན་ཏམ། སྟོན་ཏམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་

པའི་སྙིང་པོ་འཆད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་དག་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པར་

སྦྱང་བར་བྱའོ། །ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ན་བརྙས་སྨོད་པ་མེད་དོ། །བརྙས་སྨོད་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དད་པ་སྐྱེའོ། །དད་པའི་སེམས་སྐྱེས་པས་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟིར་བྱེད་དོ། །

เล่ม ๕๒ · หน้า 279a

གལ་ཏེ་ཚིག་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གམ། རྐང་པ་གཅིག་གམ། ཚིག་འབྲུ་གཅིག་ཙམ་ཐོས་པར་བྱེད་དེ། ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་གང་ཟག་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་

གཉེན་ཡང་དག་པ་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མ་ཡིན། ངའི་ཉེ་གནས་ཡིན་གྱི་བདུད་ཀྱི་རིས་མ་ཡིན། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའི། འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་མི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་མི་རྟོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་

ནི་ཤེས་པ་མཐོང་བ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་རྟོགས་པ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་དྲན་པར་བྱ་བའི་གནས་དྲུག་གོ། །དྲུག་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དྲན་པར་བྱ་

བ་དང་། ཆོས་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་འདུན་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། བསླབ་ཚིག་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷ་དྲན་པར་བྱ་བའོ།། །།འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་

དྲན་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཁྱེན་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། བླ་ན་མེད་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་ཞིང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་

ནི་རྟག་པ། མི་འགྱུར་བ། མི་འཕོ་བ། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ། སེང་གེ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ། དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ། བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ། ཚངས་པ་ཆེན་པོ། མཐར་ཕྱིན་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ། སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་སྣང་བ། བསྙེངས་

པ་མེད་པ། བག་ཚ་བ་མེད་པ། གཡོ་བ་མེད་པ། གཅིག་པུ་གྲོགས་མེད་པ། མ་བསྟན་པར་རང་གིས་རིག་པ། མྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ། རྣོ་བའི་ཡེ་ཤེས། ཟབ་པའི་ཡེ་ཤེས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས། ཐུན་མོང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས། ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཡེ་ཤེས།

เล่ม ๕๒ · หน้า 279b

མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས། རིན་པོ་ཆེའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ། མིའི་ནང་ན་ཁྱུ་མཆོག་གི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ། མིའི་ནང་ན་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ། མིའི་ནང་ན་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ། མིའི་ནང་ན་སྐྱེས་བུ། མིའི་ནང་ན་མེ་ཏོག་པད་མོ་ལྟ་བུ། པུན་ད་རཱི་ཀ་ལྟ་བུ། ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། མིའི་སྟོན་པ།

སྦྱིན་བདག་ཆེན་པོ། ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། ཆོས་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། དོན་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། དུས་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། ཆོག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། བདག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། འཁོར་ཆེན་པོ་ཤེས་

པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་རྟུལ་པོ་དང་བར་མ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ། ལམ་དབུ་མ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་

གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྔོན་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སྔོན་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གསུངས་སོ། །

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོང་པ་བཅུ་གཅིག་ལས་གཤེགས་པས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་

པོར་ཕྱིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། སྐུ་ཚེའི་ཚད་ཀྱང་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་

པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དགྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དེ་དག་ཆོམས་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདུད་རྣམ་པ་བཞི་

เล่ม ๕๒ · หน้า 280a

ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགྲ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདུད་རྣམ་པ་བཞི་བཅོམ་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤངས་

པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པ་ན་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་

བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་ཡང་མི་བདེ་བ་མེད་དེ་རྟག་ཏུ་བདེའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་བཅས་པ། ལྷ་དང་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལྷ་རྫས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་།

ཕྲེང་བ་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་དང་། རོལ་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་མངོན་པར་མ་རྟོགས་

པ་མེད་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པའོ། །རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་ཀྱིས་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་ཤེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབུ་མའོ། །རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་

ནི་མཐར་ལམ་དབུ་མ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ན་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་ཤེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པ་ནི་བགྲང་དུ་ཡོད་པ། ཚད་གཟུང་དུ་ཡོད་པ། དཔག་ཏུ་ཡོད་པའོ། །རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲང་དུ་མེད་པ། ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པ། དཔག་ཏུ་

མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 280b

དང་། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅྭ་བརྒྱད་ཤེས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཅི་སྟེ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་

པའི་བར་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་པུ་ལ་རྟོག་ཀྱང་རྫོགས་པར་མི་ཤེས་པས། དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མཁྱེན་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེ་ན། མཁྱེན་པ་ནི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པའོ། །

ཞབས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞབས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཞབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྐང་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ན་མཁྱེན་

པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མཁྱེན་པ་ནི་རིག་པའོ། །ལྡན་པ་ནི་བཀྲ་ཤིས་སོ། །ཞབས་ནི་འབྲས་བུའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །བཀྲ་ཤིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་

བོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་བས་ན་མཁྱེན་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མཁྱེན་པ་ནི་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྡན་པ་ནི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །ཞབས་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཏོ། །སྣང་བ་ཞེས་

བྱ་བ་ནི་བག་ཡོད་པའོ། །ལས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ། །འབྲས་བུ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །གཞན་ཡང་མཁྱེན་པ་ནི་རིག་པ་གསུམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རིག་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་

རིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིག་པ་ཉིད་དོ། །མ་རིག་པའི་རིག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ལས་མང་པོ་བསྒོམས་པའོ། །ཞབས་ཞེས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 281a

བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་མཁྱེན་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེ་ན་བདེ་བ་ནི་མཐོ་བའོ། །གཤེགས་པ་ནི་མི་མཐོ་བ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཏོ། །མཐོ་བ་ནི་

བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །མི་མཐོ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་སྟེ་ཐུགས་མཐོ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བདེ་བ་ནི་དགེ་བའི་

བཤེས་གཉེན་ནོ། །གཤེགས་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཏོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐོག་མ་སེམས་

བསྐྱེད་པ་མ་བཏང་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པས། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བདེ་བ་ནི་བཟང་པོའོ། །གཤེགས་པ་ནི་ཡོད་པ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བཟང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་

བའོ། །ཡོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱེད་དེ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་

མི་བུ་མེད་པ་ལ་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལམ་མེད་པར་ལམ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་

ཆེན་པོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །རིག་པ་ནི་ཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་འཇིག་རྟེན་

เล่ม ๕๒ · หน้า 281b

རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལྔའོ། །རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་

གྲངས་མེད་དེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མི་རྟོགས་པ་དག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཏེ་རྟོགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་བཞི་དང་། སྟེང་དང་འོག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་

བཞིན་དུ་རིག་པས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཇིག་རྟེན་རིག་པའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་མ་རབས་ཐམས་ཅད་དོ། །རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཡ་རབས་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་སྡིག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་

ཀྱིས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་གིས་མཁྱེན་པས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཇིག་རྟེན་རིག་པའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པད་མོ་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པ་ནི་མི་གོས་པ་ཞེས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཏོ། །པད་མོ་ཞེས་བྱ་

བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །མི་གོས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་

ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཟས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཚོ་བར་འགྱུར་བས་ཟས་ལ་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འཇིག་

རྟེན་གཟིགས་པས་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཞེ་ན། བླ་ན་ཡོད་པ་ནི་གཅོད་པའི་དོན་ཏེ། གཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་གཅད་དུ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 282a

ལྡན་འདས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བླ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ནི་རྩོད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྩོད་པ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། །གཞན་ཡང་བླ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་

ཚིག་གིས་སུན་དབྱུང་དུ་རུང་བའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཚིག་གིས་སུན་དབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སུན་དབྱུང་དུ་མི་རུང་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། །གཞན་ཡང་བླ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་ཡོད་པའོ། །

བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་འདས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། །གཞན་ཡང་བླ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསར་རྙིང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་

དུ་གྱུར་པས་གསར་རྙིང་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་འདུལ་ཞིང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་གཞན་ཡང་འདུལ་ལོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་

དག་པར་ན་སྐྱེས་བུ་མ་ཡིན་སྐྱེས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གང་ཡང་རུང་། ཆོས་རྣམ་པ་འདི་བཞི་དང་ལྡན་ན་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་

ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་དང་། དོན་སེམས་པ་དང་། སྨྲས་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་། བུད་མེད་ཀྱང་རུང་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་ཆོས་རྣམ་པ་འདི་བཞི་དང་མི་ལྡན་ན་

སྐྱེས་བུ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་པའི་ལུས་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྤྱོད་པ་བྱོལ་སོང་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀ་འདུལ་བས་སྐྱེས་བུ་འདུལ་ཞིང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་རྟའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་

เล่ม ๕๒ · หน้า 282b

སྟེ། སྤུ་ལ་རེག་པ་དང་། པགས་པ་ལ་རེག་པ་དང་། ཤ་ལ་རེག་པ་དང་། རུས་པ་ལ་རེག་པ་སྟེ། ཅི་ལ་རེག་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲོའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པ་འདི་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་ལོ། །གང་

ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་བཤད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྤུ་ལ་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་སྟེ་གཅིག་གོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྤུ་དང་པགས་པ་ལ་རེག་པ་ཙམ་

གྱིས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་སྟེ་གཉིས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་ན་བ་བསྟན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྤུ་དང་པགས་པ་དང་ཤ་ལ་རེག་པས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་སྟེ་གསུམ་མོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་

བ་དང་ཤི་བ་བསྟན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྤུ་དང་པགས་པ་དང་ཤ་དང་རུས་པ་ལ་རེག་པས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲོར་བཏུབ་པ་དང་འདྲ་སྟེ་བཞིའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྟའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ནི་ངེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་

སེམས་ཅན་གདུལ་བ་ནི་ངེས་པ་སྟེ་མི་བརྫུན་པས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྐྱེས་བུ་འདུལ་ཞིང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེ་ན། སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་སྟོན་པ་དང་། སྡིག་པ་སྟོན་པའོ། །སངས་རྒྱས་

དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཅེ་ན། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགེ་བའོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྟོན་ཏོ། །ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ་དག་

ལུས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཁྱེད་ལ་སྟོན་གྱི། མི་དགེ་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁྱེད་ལ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 283a

མི་སྟོན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡིག་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྤངས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་

འགྱུར་བ་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟག་ཏུ་ཆོས་འདི་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོན་ཏེ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་སྟོན་པའོ། །གཞན་ཡང་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་

པར་གྱུར་ལ། ཐོབ་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་པ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ཚངས་པར་མ་སྤྱད་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་དེ། སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་པ་དང་། བདག་ཉིད་མ་རིག་པ་བཅོམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་འཇོམས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་

མིག་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ལྡོངས་པའི་རབ་རིབ་བསལ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མིག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་བདེན་པ་གཉིས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་སྟོན་པ་དང་། བདག་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་

པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་བདག་ཉིད་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་ཀླུང་ལས་རྒལ་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལ་སྒྲོལ་བ་དང་། བདག་ཉིད་འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་སྟོན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་

འདས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷ་རྣམས་ལ་ཉིན་རིང་མཚན་ཐུང་བས་ནི་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་ཞེས་

བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་མེད་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ན་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱའོ། །མུན་པ་བཅོམ་ནས་སྣང་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་པའི་ལས་ནག་པོ་བཅོམ་ནས་དགེ་བའི་ལས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 283b

དཀར་པོ་ཐོབ་སྟེ། ལྷར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ན་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པ་སྟེ། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཕྱིར་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་སྟེ། ཉི་མ་ལ་འོད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ལ་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བུས་ན་ལྷ་ཞེས་བྱའོ། །མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་མང་དུ་

སེམས་པའོ། །གཞན་ཡང་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་འཇམ་ཞིང་དེས་པའོ། །གཞན་ཡང་མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའོ། །མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་

པའི་སྟོན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གསུང་རབ་ལས་ལྷ་དང་མིའི་སྟོན་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ལྷ་དང་མི་འབའ་ཞིག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནུས་ཤིང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་བྱེད་ནུས་པས་རྒྱུན་

དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་

འདས་ནི་ལྷ་དང་མིའི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་དོན་ཏེ། བདག་ཀྱང་ཚོར་ལ་གཞན་ཡང་ཚོར་བར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་ཁྱིམ་དུ་རྐུན་པོ་འོང་བར་ཚོར་ན་རྐུན་པོས་མི་ཚུགས་སོ། །བྱང་

ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་ཚད་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཚོར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚོར་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་སོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བས་ན་མི་སྐྱེ་མི་རྒ་མི་ན་མི་འཆི་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་

བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེ་ན། བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་པའོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 284a

རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་ཕྱིར། ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཕྱིར། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་བཅུར་གྲགས་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱིན་པའི་ཕྱིར། བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་བུད་མེད་

ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱུགས་པ་ལྟ་བུར་བོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་གང་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམས་ན། འགྲོའམ་སྡོད་དམ་འདུག་གམ་ཉལ་ལམ་སྣང་ངམ་མུན་པར་གྱུར་ཀྱང་། ཉིན་མཚན་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་མཐོང་

བ་དང་མི་འབྲལ་ལོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང་། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སྔོན་

བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་ཕ་མ་དང་། མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་དང་། གོང་མ་རྣམས་ལ་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟིར་བྱས། བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་དང་།

བཟོད་པ་བསྒོམས་པར་བྱས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་པ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་བ་ཆེན་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ལ་ནན་

ཏན་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་།

ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ། སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་ལ་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟིར་བྱས་ནས་དེ་ཡང་ཆོས་འདོད་པའི་ཕྱིར་གྱི། ཟས་དང་རྙེད་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་བཅུ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 284b

གཉིས་བཟུང་ནས་གལ་ཏེ་ཀློག་གམ་འདོན་ཀྱང་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་དང་རབ་ཏུ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གྱི། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་།

རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་སེམས་དང་། རྩོད་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་སེམས་དང་། བཅིངས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ལུང་མི་སྟོན་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་།

འཁོར་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་སེམས་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་སེམས་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པའི་སེམས་དང་། རྙོག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་

དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཚད་མེད་པའི་སེམས་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་སེམས་དང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་། མེད་པའི་སེམས་དང་། མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་། དུལ་བའི་སེམས་དང་། མི་སྐྱོ་བའི་སེམས་དང་། མི་འཆབ་པའི་

སེམས་དང་། འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་། རྟག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་དང་། རྟག་ཏུ་ནན་ཏན་བྱེད་པའི་སེམས་དང་། རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་དང་། རེ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཤིན་ཏུ་སྨོན་པ་མེད་པའི་

སེམས་དང་། སྨྲ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། མཉེན་ཞིང་དེས་པའི་སེམས་དང་། མི་གནས་པའི་སེམས་དང་། དབང་སྒྱུར་བའི་སེམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། དོན་དམ་པའི་སེམས་དང་། མི་ལྡོག་པའི་སེམས་དང་། མི་རྟག་པའི་སེམས་དང་།

ཡང་དག་པའི་སེམས་དང་། གཡོ་སྒྱུ་མེད་པའི་སེམས་དང་། དགེ་བའི་སེམས་དང་། ལྷག་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དང་། བུས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་། ཉན་ཐོས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་མ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 285a

ཡིན་པའི་སེམས་དང་། ཤིན་ཏུ་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཁམས་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཁམས་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཁམས་ལ་གནས་པ་ཤེས་པའི་སེམས་དང་། ཁམས་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཤེས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནན་ཏན་བྱས་པས་ན། སྟོབས་

བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བར་དུ་བཏགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་

དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལ་འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །བཅོམ་

ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱིས་རྒྱུ་བྱས་པས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དམ་པའི་ཆོས་འདི་འབའ་ཞིག་ནི་དུས་དང་ཚོད་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་མིག་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། ཤའི་མིག་

གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ན། དཔེ་དང་ཟླས་ཀྱང་དཔེར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ། མ་བྱུང་བ། མི་གནས་པ། མི་འགོག་པ། ཐོག་མ་མེད་པ། ཐ་མ་མེད་པ། འདུས་མ་བྱས་པ། བགྲང་དུ་མེད་པ། གནས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ། རྟེན་མེད་པའི་རྟེན། སྣང་བ་མེད་པའི་

སྣང་བ། ཕ་རོལ་ཏུ་མ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་སྒྲོལ་བ། དྲི་བསུང་མེད་པའི་དྲི་བསུང་། ཐོགས་པ་མེད་པ། བལྟར་མི་རུང་བར་མཐོང་བ། མི་གཡོ་བ། མི་འགྱུར་བ། མི་རིང་བ། མི་ཐུང་བ། བདེ་བ་ཡོངས་སུ་བཅད་ཀྱང་རབ་ཏུ་བདེ་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ། གཟུགས་མ་ཡིན།

གཟུགས་ཆད་པ་མ་ཡིན། གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆད་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མ་ཡིན་པ། ལས་མ་ཡིན་པ། ལས་ཆད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ། ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་མ་བཅད་པ།

เล่ม ๕๒ · หน้า 285b

ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། དངོས་པོ་མ་ཡིན། དངོས་པོ་བཅད་པ། དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ། ཁམས་མ་ཡིན། ཁམས་བཅད་པ། ཁམས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ། སྲིད་པ་མ་ཡིན། སྲིད་པ་བཅད་པ། སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན། སྐྱེ་མཆེད་བཅད་པ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་

མ་ཡིན་པ། རྒྱུ་མ་ཡིན། རྒྱུ་བཅད་པ། རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ། འབྲས་བུ་མ་ཡིན། འབྲས་བུ་བཅད་པ། འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བརྫུན་པ་མ་ཡིན། བརྫུན་པ་ཐམས་ཅད་བཅད་པ། བརྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བདེན་པ་མ་ཡིན། བདེན་པ་ཐམས་ཅད་བཅད་པ། བདེན་པ་ཡང་

མ་ཡིན་པ། སྐྱེ་བ་མ་ཡིན། འགོག་པ་མ་ཡིན། སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ། འགོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། མཚན་མ་མ་ཡིན། མཚན་མ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བཅད་པ། མཚན་མ་ཡང་མ་ཡིན་པ། སྟོན་པ་མ་ཡིན། མི་སྟོན་པ་ཡང་མ་

ཡིན། སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་བཅད་པ། སྟོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། འཇིགས་པ་མ་ཡིན། བདེ་བ་མ་ཡིན། འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་བཅད་པ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བཟོད་པ་མ་ཡིན། མི་བཟོད་པ་མ་ཡིན། མི་བཟོད་པ་ཐམས་ཅད་བཅད་པ། བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། ཞི་

གནས་མ་ཡིན། ཞི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཞི་གནས་ཐམས་ཅད་བཅད་པ། ཞི་གནས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་བོར་ཕྱིན་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཅད་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། མཚན་མ་མེད་པ། མཚན་མ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ།

སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ། འཁོར་བའི་མེ་འབར་བ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རོལ་པའི་གནས། རྟག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་

ལྟར་ན་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ནི་ཆོས་བཞིན་དུ་གནས་པ། ཡང་དག་པའི་ཆོས་འཛིན་པ། རྗེས་སུ་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྤྱོད་པ། བལྟར་མི་རུང་བ། གཟུང་དུ་མེད་པ། གཞིག་ཏུ་མེད་པ། གནོད་པ་བྱར་མི་རུང་བ། བསམ་གྱིས་མི་

เล่ม ๕๒ · หน้า 286a

ཁྱབ་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གྱུར་པ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གྱུར་ཀྱང་ལེན་པ་མེད་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། རྙོག་པ་མེད་པ། ཟག་པ་མེད་པ། འདུས་མ་བྱས་པ། ཡངས་པ། མཐའ་ཡས་པ། སེམས་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ། མཉམ་

སྙོམས་པ། གཉིས་སུ་མེད་པ། མྱ་ངན་མེད་པ། རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བསླབ་ཚིག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་པ་ཡིད་ལ་བྱས་པས་མི་འཇིགས་པ། མི་ཟག་པ། མི་ཉམས་པ། མ་

འདྲེས་པ། གཟུགས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྲུང་བ། རེག་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ། ཉེས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ། སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་ཤིང་བསྟོད་པ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ། ཡོངས་

སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ཆེན་པོ་དང་། གྲུ་དང་སེ་མོ་དོ་དང་། རི་ཆེན་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། ཐལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། རལ་གྲི་དང་། ཟམ་པ་དང་། སྨན་པ་མཁས་པ་དང་། སྨན་བཟང་པོ་དང་། བྱུག་པའི་སྨན་

དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྐང་ལག་དང་། མིག་དང་། ཕ་མ་དང་། གྲིབ་མ་ནི་ཅིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་ཏེ། གནོད་པ་བྱར་མེད། མེས་བསྲེག་ཏུ་མེད། ཆུས་གཡེང་དུ་མེད། རི་མཐོན་པོ་ལ་འཛེག་པའི་ཐེམ་སྐས་ལྟ་བུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་

རྣམས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལ་གནས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ང་ལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་རྒྱ་ཆེར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་

བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡང་ང་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ང་འདོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 286b

དམ་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། མགོན་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ན་སྦྱིན་

པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྙེན་ཏེ་ནན་ཏན་བྱེད་པས་བདག་ཀྱང་དེ་ལ་བསྙེན་ཏེ་ནན་ཏན་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་མ་བྱས་ན་འཁོར་རྣམ་པ་བཞིའི་རྒྱུན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་

བྱས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆོད་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་བྱས་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྟག་ཏུ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པའི་ཀླུང་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་

བསྔགས་ཤིང་བསྟོད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ལ་ཟས་བྱིན་པ་ནི་འཚོ་བ་བྱིན་པ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་རྟག་པ་མི་འཕོ་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་བྱིན་པས་ནི་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་

ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ན་ཆོས་བཞིན་དུ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་པས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ན་སེམས་

ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་མ་བསླངས་པར་ཐོབ་པས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་དབང་བསྒྱུར་བའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕ་རོལ་པོ་མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་སྟོབས་བཅུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་བྱིན་

པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་ཤེས་པ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 287a

བས་ན་བདག་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་ནི་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་ནས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེ་ན། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་གནས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་

མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟེངས་ཀྱི་གནས་ཡོད་དེ། གང་ཞིག་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་ལ་དད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྐལ་བ་ཡོད་དེ། གང་ཞིག་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་སྦྱིན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟེངས་ཀྱི་བར་དུ་བདག་ལ་ཡང་སྐལ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི།

བདག་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་ལྷ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་སྟེངས་ཀྱི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་པའོ། །མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་ན་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་བདག་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ནི་སྐྱེ་བོ་གླེན་པ་དག་སླུ་བ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་ཆགས་པའམ་སླུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྒྱུ་མ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞིའི་གནས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྟེངས་ལྟ་བུའོ། །གླེན་པ་ནི་བྱིས་པ་མ་རབས་ཐམས་ཅད་ལྟ་བུ་སྟེ།

བདག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གླེན་པ་དང་མི་འདྲའོ། །བདག་གིས་སྔོན་ཐོས་ན་དོན་དམ་པའི་ལྷ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ། མི་སྐྱེ་བ། མི་རྒ་བ། མི་ན་བ། མི་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་ལྷ་ཚོལ་ལོ། །དེ་ཅིའི་

ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་ལྷས་ནི་སེམས་ཅན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ། དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ཤིང་ལྟ་བུའོ། །ཅི་སྟེ་བདག་ལ་དད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡོད་ན་དོན་དམ་པའི་ལྷ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དོན་དམ་པའི་ལྷ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཅིང་

འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མི་ཤེས་མི་མཐོང་། མི་རྟོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 287b

སེམས་དཔས་ཤེས་པ། མཐོང་བ། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ངའི་ཉེ་གནས་ལས་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གླེགས་བམ་དུ་འདྲི་བ་དང་། གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེ་བར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་

པ་ཆེན་པོའི་མདོ་འདོན་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གླེགས་བམ་དུ་འདྲི་བ་དང་། གཞན་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པར་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་

འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་པའི་དོན་ཟབ་མོའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཡིན་པས་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ནི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་ཆེ་བ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །

དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བདག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་ཆེ་བ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་སྙམ་དུ་བགྱིད་དོ། །སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ཡང་

བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་སྙམ་བགྱིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་ཅི་ཞིག་གི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་

ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་གལ་ཏེ་མེ་ཆེན་པོས་ལུས་དང་། མགོ་ཚིག་ཀྱང་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་

པ་བཏང་སྟེ། མེ་གསོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ལྷ་དང་།

เล่ม ๕๒ · หน้า 288a

མིར་འཁོར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མེས་ཚིག་པར་གྱུར་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པའི་ཆོས་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་ཐོབ་བོ། །ངེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །བདག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་

ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་ཕངས་པར་མི་བྱེད་དོ། །བདག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་འདི་རྡུལ་དུ་ཞིབ་མོར་བཏགས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་མི་གཏོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སེམས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་

པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་མཐོང་བར་ལུས་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་ཕངས་ན་མཐོང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །གཞན་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་

ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་ཚད་མེད་པ་མཐོང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་སྐྱོན་ཚད་མེད་པ་མཐོང་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་མྱོང་བ་ལ་སྐྱོ་བར་མི་བྱེད་དེ།

དེ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མྱོང་ཡང་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ།

དཔེར་ན་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་ཁྱིམ་དུ་མེ་ཤོར་ན་ཁྱིམ་དེ་ནས་ཕྱིར་རོལ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་ཁྱིམ་བདག་དེའི་བུ་རྣམས་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་ལུས་ཏེ་མེ་ལས་མ་ཐར་ན། ཁྱིམ་བདག་དེ་དེའི་ཚེ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་མེས་ཚིག་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་ཀྱང་བུ་རྣམས་གདོན་པའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་དེའི་ནང་དུ་འཇུག་

གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འཁོར་བ་ན་ཉེས་པའི་སྐྱོན་མང་པོ་ཡོད་པར་ཤེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ན་གནས་པ་ལ་མི་སྐྱོ་སྟེ། དེ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 288b

སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་མང་པོ་མཐོང་བས་སེམས་དེ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་སྟེ། ལ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར། ལ་ལ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མདོ་སྡེ་འདི་ཐོས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་

འགྱུར་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་མི་གཡོ་བའི་ས་དང་པོ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་མི་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་རྐྱལ་ཏེ་རྒལ་

ནུས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཚིག་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཡང་ལགས་ལ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡང་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་ཞིག་གིས་རྐྱལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ན་དེ་ནི་

བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་མ་ཡིན་ཞིག་རྐྱལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ན་བསམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་ལགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སྐབས་འདིར་ནི་མི་འབའ་ཞིག་ལ་བྱའི། ལྷ་མ་ཡིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མིའི་ནང་ན་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། བསམ་གྱིས་

ཁྱབ་པ་མཆིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཕགས་པ་དང་། བྱིས་པ་མ་རབས་སོ། །བྱིས་པ་མ་རབས་ལ་བགྱི་ན་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལགས་སོ། །འཕགས་པ་ལ་བགྱི་ན་བསམ་གྱིས་ཁྱབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སྐབས་འདིར་ནི་ངས་བུས་པ་མ་

རབས་ལ་བྱའི་འཕགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་སྟེ་བུས་པ་མ་རབས་ལ་བགྱི་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བུས་པ་མ་རབས་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་རྐྱལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་མི་ཕྱིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་

དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ཡང་དག་པར་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཅི་སྟེ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་པད་མོའི་རྩ་བའི་ཉག་མས་རི་རབ་ལྷུན་པོ་བཏེག་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལས་སྤྱངས་ན། དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནམ།

เล่ม ๕๒ · หน้า 289a

གསོལ་པ་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཙམ་གྱིས་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་འཇལ་དབོག་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་

ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་འཁོར་བ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ཡོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་

དག་པ་རྒྱས་པར་འཆད་ཅིང་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོན་ཅིང་འཆད་ཀྱང་ངན་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་ཆུར་མཆོངས་ཀྱང་ཆུས་མི་ཁྱེར་ལ། མེ་ཆེན་པོར་མཆོངས་ཀྱང་མེས་མི་ཚིག་ན། དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་

བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འཁོར་བའི་ནང་དུ་གནས་ཀྱང་འཁོར་བས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རབ་དང་། འབྲིང་དང་།

ཐ་མའོ། །དེ་ལ་མིའི་ནང་ན་ཐ་མ་ནི་མངལ་ན་འདུག་པའི་ཚེ་འདི་སྙམ་དུ། བདག་ནི་ཕྱིས་ཁུང་ངམ། མི་གཙང་བའི་གནས་སམ། མི་རོའི་ནང་ངམ། ཚེར་ཕུང་གི་སྟེང་ངམ། མུན་པའི་ནང་ན་གནས་སོ་སྙམ་སེམས་སོ། །མངལ་ནས་བྱུང་བའི་ཚེ་ཡང་ད་ནི་བདག་གི་ཕྱིས་ཁུང་

ངམ། མི་གཙང་བའི་གནས་སམ། མུན་ནག་ཆེན་པོའི་གནས་ལས་བྱུང་ངོ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེ་ལ་མིའི་ནང་ན་འབྲིང་ནི་མངལ་ན་གདུག་པའི་ཚེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་སྐྱེད་ཤིང་གི་ཚལ་ལམ། ཆུ་གཙང་མའི་ནང་ངམ། ཁང་ཁྱིམ་བཟང་པོའི་ནང་ན་འདུག་གོ་སྙམ་སེམས་

ཏེ། བྱུང་བའི་ཚེ་ཡང་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལ་མིའི་ནང་ན་རབ་ནི་མངལ་ན་འདུག་པའི་ཚེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་ཡང་ཐོག་བཟང་པོའམ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལམ། རྟའམ། བ་ལང་ངམ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་ཞོན་ཏེ་རི་མཐོན་པོ་ལ་འཛེག་གོ་སྙམ་སྟེ། བྱུང་བའི་ཚེ་ཡང་དེ་སྙམ་དུ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 289b

སེམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཐོག་མ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ན་ཡང་འཇུག་པར་ཤེས། མངལ་ན་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་གནས་པར་ཤེས། ཕྱིར་བྱུང་བའི་ཚེ་ཡང་བྱུང་བར་ཤེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་ནམ་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི་ས་

ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་དཔེར་བྱར་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཀྱང་ཕྱོགས་དང་དཔེ་བསྐྲུན་ཅིང་བརྗོད་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་

ཆེན་པོ་ནི་སྟོན་པའི་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མའི་གནས་མེད་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་འཇུངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་ཅིང་འཆད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་

ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ལ་ངག་གིས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། ངག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ལ་ལུས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། །ལུས་དང་ངག་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །ལུས་

ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། ངག་གིས་མ་ཡིན། ངག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་ཐུན་ཚགས་སྨྲ་བ་སྟེ། ངག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་

ཡིན་གྱི། ལུས་ཀྱིས་མ་ཡིན། ལུས་དང་ངག་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ངན་པར་ལྟ་བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱང་མ་ཡིན། ངག་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་

ནི་ཆོས་གཅིག་ཙམ་ལ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་སམ། ལས་ཀྱིས་སམ། བདག་པོས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་མི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལུས་ལས་ལུས་ཀྱིས་སྤོང་བ་དང་།

เล่ม ๕๒ · หน้า 290a

ངག་ལས་ངག་གིས་སྤོང་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་མ་ཡིན། ངག་གིས་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་དག་པར་ན་ཤེས་རབ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་གཅིག་ཙམ་ཡང་

འཇིག་པའམ། བྱས་པ་མེད་དེ། འདུས་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཐ་དད་པས་སྐྱེ་ལ་ཐ་དད་པས་འགོག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཇིག་པར་མི་ནུས། མེས་ཚིག་པར་མི་ནུས། ཆུས་འདྲུལ་བར་མི་ནུས། རླུང་གིས་ཁྱེར་

བར་མི་ནུས། སས་འཛིན་པར་མི་ནུས། སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས། རྒ་བས་རྒས་པར་མི་ནུས། གནས་པས་གནས་པར་མི་ནུས། འཇིག་པས་འཇིག་པར་མི་ནུས། འདོད་པས་འདོད་པར་མི་ནུས། ཞེ་སྡང་བས་ཞེ་སྡང་བར་མི་ནུས། གཏི་མུག་པས་རྨུགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདུས་

བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་ཞིང་ཐ་དད་པས་འགོག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གི་ཤེས་རབ་འདིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་མོ་སྙམ་མི་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་མོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཅི་སྟེ་དེ་

སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཀྱང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ།། །།འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། དེ་ནས་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །

བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་དེང་གདོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང་། དེ་གཟུངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། མྱ་ངན་ལས་

འདས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འཚལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་ཙམ་གྱི་བར་དུ་གནས། ཇི་ཙམ་ན་ནུབ་པར་འགྱུར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 290b

པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷའི་སྤྱོད་པ་དང་། ན་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། བུས་པའི་སྤྱོད་པའོ། །གལ་ཏེ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ལས་གང་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་འདྲི་བ་དང་། དོན་དགྲོལ་བར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྟི་སྟང་དང་།

བཀུར་སྟི་དང་། རིམ་གྲོ་དང་། བསྔགས་པ་དང་། མཆོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོད་པར་ནུས་ན་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནུབ་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འདི་རྒྱས་པར་སྤེལ་ལ་དེའི་དུས་ན་ངའི་ཉེ་གནས་

རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་བཤིག་པ་མང་ལ་མི་དགེ་བ་མང་དུ་བྱེད་དེ་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་དད་པར་མི་བྱེད། དེ་ལྟར་མ་དད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་། དོན་དགྲོལ་བར་མི་བྱེད་དེ། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་བཀུར་སྟི་དང་མཆོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པར་མི་

འགྱུར་ལ། གཟུངས་སུ་འཛིན་པ་མཐོང་ན་སྨོད་ཅིང་ཁྱོད་ནི་སྟོན་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་ནུབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་

དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་དུ་ཞག་བདུན་གནས་ནས་ནུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཐོས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་

གཤེགས་པ་འོད་སྲུང་ལ་མདོ་སྡེ་འདི་མངའ་འམ་མི་མངའ། དེ་སྟེ་མངའ་བ་ཞིག་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ནུབ་ཅེས་གསུངས། ཅི་སྟེ་མི་མངའ་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་

ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་སྔར་ཡང་དོན་འདི་ནི་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུ་འབའ་ཞིག་གིས་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ད་ཡང་བཟླས་ཏེ་བཤད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ་བརྟགས་པར་ཉོན་ཅིག །རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 291a

ལ་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་མངའ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ནི་འགོག་གོ། །དོན་དམ་པའི་ཆོས་ནི་མི་འཇིག་མི་འགོག་གོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་རྟག་པ། བདག་མེད་པ། བདེ་བ་མེད་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་པ་དང་།

རྟག་པ། བདེ་བ། བདག་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་པ་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་ཡོད་དོ། །རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་དོ། །ཡང་

རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པ་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཛིན་པ་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་དོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་དང་། ཕྱི་

རོལ་ལོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་ཡོད་དོ། །ནང་གི་ཆོས་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་དོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་

འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པའོ། །དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་

གཉིས་ཏེ། འདྲེས་པའི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པའོ། །མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷ་དང་། མིའོ། །དེ་ལ་མི་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པའོ། །ལྷ་ནི་

འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མདོ་སྡེ་བཅུ་གཅིག་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཅིག་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་འཇིག་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་

เล่ม ๕๒ · หน้า 291b

ཏེ་ངའི་ཉེ་གནས་གང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། ཡི་གེར་འདྲིའམ། འགྲོལ་ཞིང་བཤད་དམ། བཀུར་སྟི་དང་། རིམ་གྲོ་དང་། མཆོད་པ་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནུབ་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་

ཀྱིས་གོང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུང་ལ་མདོ་སྡེ་འདི་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་སྙིང་པོའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་

མདོ་སྡེ་བཅུ་གཅིག་མངའ་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མི་འཆད་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མཐའ་ཡུན་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བས། དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་འདི་ནི་

དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་བཅུ་གཅིག་ལས་མི་འཆད་པས་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་བདོག་པའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་གཏེར་ཞེས་བྱ་སྟེ་རིགས་ཀྱི་བུ་མི་དེས་གཏེར་དུ་བསགས་ཤིང་སྦས་པ་དེ་ཡང་མ་

འོངས་པ་ན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་མ་འོངས་པ་ན་དགོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཁྲེ་འབྲས་དཀོན་པ་དང་། བདག་གི་ཡུལ་དུ་དགྲ་འོང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ངན་པ་དང་ཕྲད་པའི་ཚེ་སྲོག་སླུ་བ་དང་། འགྲོན་དུ་སོང་བ་ལས་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་དང་། ནོར་དཀོན་པའི་ཚེ་གདོད་ཕྱུང་ཞིང་

སྤྱོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་སྙིང་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་དགེ་སློང་ངན་པ་མ་བརྟགས་པའི་རྫས་འཆང་བས། འཁོར་རྣམ་བཞི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མཐའ་ཡུན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་

ཞེས་སྟོན་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙུག་ལག་ཀློག་ཅིང་འདོན་གྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཞུང་ལ་མི་བཀུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ངན་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངན་པ་དེ་དག་མེད་པར་མཛད་ཅིང་ལོག་པའི་འཚོ་བ་དང་། རྙེད་པ་དང་། གྲགས་

เล่ม ๕๒ · หน้า 292a

པ་སྤོང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་སྙིང་པོ་འདི་ནུབ་ཅིང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་

ཆེན་པོའི་མདོ་ནི་རྟག་པ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བ་ཡིན་ན་ཅི་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་སྲུང་ལ་མདོ་སྡེ་འདི་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི། རིགས་ཀྱི་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོད་སྲུང་གི་ཚེའི་སེམས་ཅན་ནི་འདོད་ཆགས་སྲབ་ཅིང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་

སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤ་སྟག་ལ་ཞི་བ། དུལ་བ། གདུལ་སླ་བ། གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཏེ། གཟུངས་མི་བརྗེད་པ་བལ་གླང་གི་ཁྱུ་མཆོག་དང་མཚུངས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མཐའ་ཡུན་དུ་

ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞིང་རྟག་ཏུ་གནས་པ། མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་ཤེས་པས། མདོ་སྡེ་འདི་ཡོད་དུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་སྟོན་ཅིང་བཤད་མི་དགོས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མང་ཞིང་། གཏི་མུག་ཆེ་བས་བརྗེད་ངས་ལ།

ཤེས་རབ་མེད་ཅིང་། ནེམ་ནུར་མང་བ་དད་པའི་རྩ་བ་མི་ཚུགས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་དག་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ། འགྱུར་ཞིང་འཕོ་བ་སྟེ། མཐའ་ཡུན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །

ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མདོ་སྡེ་འདི་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་ཆོས་ནི་ཡང་དག་པར་ནུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གང་

བདག་ཡོད་པ་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་མི་བདེ་བར་ལྟ་བ་དང་། མི་བདེ་བ་ལ་བདེ་བར་ལྟ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཡོངས་

ที่มาและสัญญาอนุญาต

ตัวบท: e-text กังยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-kangyur · commit a582cf47) · สาธารณสมบัติ

สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน

README ของ Esukhia/derge-kangyur ที่ commit a582cf471b7c (เปิดอ่านแล้ว ๓ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public Domain work, and as such is also in the Public Domain." · สำเนาคำต่อคำ: data/kangyur-src/SOURCE-README.md

ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)

  • หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
  • ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด