ตัวบทไม่มีชื่อ — ประโยคแรก: འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
เล่ม ๕๓ · หน้า 143a
བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དཔེའོ། །དགུན་མི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་རྟག་ཅིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་དགའ་བའི་དཔེའོ། །དབྱར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་ཤེས་
རབ་ཅན་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་བདེ་བ་བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་མོས་པའི་དཔེའོ། །རྨོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐོས་ནས་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྲུན་པའི་དཔེའོ། ཆུ་
བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ངའི་སྤྱན་སྔར་ལྷགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་འདི་འདྲི་ཞིང་འཛིན་པའི་དཔེའོ། །བྱོལ་སོང་ཐམས་ཅད་ནུ་མ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་དཔེའོ། །མེ་ཏོག་ནི་
བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་དཔེའོ། །འབྲས་བུ་ནི་འབྲས་བུ་བཞིའི་དཔེ་སྟེ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ང་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐོག་མ་བལྟམས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་
འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་བར་དུ་ཀུན་ཀྱང་ཚེས་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ན། ཅིའི་སླད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཚེས་བཅྭ་ལྔ་དང་སྦྱར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཚེས་བཅྭ་ལྔ་ལ་ཟླ་བ་སྐྱེད་དབྲི་མེད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱེད་དབྲི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚེས་བཅྭ་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཚེས་བཅྭ་ལྔའི་ནུབ་མོ་ཟླ་བ་རྒྱས་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། མུན་པ་བསལ་
བ་ཡིན། སེམས་ཅན་དག་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། སེམས་ཅན་དག་ལམ་ལོག་པ་དང་མ་ལོག་པ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ཚ་བའི་གདུང་བ་བསལ་ཞིང་བསིལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་གྱི་ང་རྒྱལ་གྱི་སེམས་བཅོམ་པ་ཡིན། ཀུན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 143b
ཤོང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སེམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། སེམས་ཅན་དག་གཅན་གཟན་ཁྲོ་བོས་འཇིགས་པའི་སེམས་བསལ་བ་ཡིན། མེ་ཏོག་ཨུད་པ་ལའི་ཁ་འབྱེད་པ་ཡིན། པད་མོའི་ཁ་འབྲུབ་པ་ཡིན། འགྲོན་པོ་དག་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན།
སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་བདེ་བ་མང་པོ་ལ་རེག་པ་ཡིན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟླ་བ་ཉ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོ་བཅོམ་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་དང་ལོག་པའི་ལམ་སྟོན་པ་དང་། འཁོར་བའི་ལམ་ཉམ་ང་བ་
མཐོང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བདེ་བ་འབྱེད་ཅིང་སྟོན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་གདུངས་པ་སྤོང་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་གཞོམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐུན་པོ་གཞོམ་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལྔས་
བསྒྲིབས་པའི་སེམས་བསལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་སེམས་འབྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་པ་ལྔའི་སེམས་འགེབས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་སྐུལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་
བ་སྤྱོད་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ཚེས་བཅྭ་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་ཡང་དག་པར་ན་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་སོ། །ངའི་ཉེ་གནས་བླུན་པོ་ངན་པ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། དཔེར་ན་བུད་མེད་གཅིག་བུ་
མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་མ་དེ་བུ་དང་བྲལ་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་སོང་བ་ལས་མ་ལོག་པའི་བར་དུ་བུ་རྣམས་སོ་སོ་ནས། ངའི་མ་ཤི་ཟིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། མ་ནི་ཡང་དག་པར་ན་མ་ཤིའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་སློང་ཇི་ལྟ་བུ་
དག་གིས་སཱ་ལའི་ཤིང་འདི་བརྒྱན་པར་འགྱུར། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། ཡི་གེའི་འབྲུ་བཅོས་སམ། དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏེ། གཞན་ལ་སྟོན་པ་ལ་ཐོག་མར་ཡང་དགེ། །བར་དུ་ཡང་དགེ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 144a
ཐ་མར་ཡང་དགེ་ཞིང་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་དགེ་སློང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སཱ་ལའི་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བདག་
གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན། དགེ་སློང་དགའ་བོ་དེ་ཁོ་ན་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དགའ་བོ་ནི་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་འདོན་ནོ། །ཀློག་གོ། །གཞན་ལ་ཡང་ཚིག་དམ་པ་དང་། དོན་དམ་
པ་འབྱེད་ཅིང་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྣོད་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཆུ་བླུགས་པ་ལྟར་དགེ་སློང་དགའ་བོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ལྟར་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པས་ཕྱོགས་
བཅུའི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ལག་མཐིལ་དུ་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་བཞག་པ་ལྟར་མཐོང་བའི་དགེ་སློང་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སཱ་ལའི་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དགེ་སློང་མ་
འགགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མ་འགགས་པའི་ལྷའི་མིག་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ལྔ་ཕུང་བར་མའི་བར་དུ་ཅི་མཆིས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་པར་གསལ་བར་མཐོང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དགེ་
སློང་གང་འདོད་པ་ཉུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་ལ་བདེ་བ་ལ་མོས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་རྩོམ་སྟེ། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་ཡང་སཱ་ལའི་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་
དགེ་སློང་འོད་སྲུང་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་འོད་སྲུང་ནི་འདོད་པ་ཉུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་སྒོམ་མོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་རྙེད་པ་དང་། གྲགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 144b
པར་རྩོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སྟོང་པའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་ཡང་སཱ་ལའི་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དགེ་སློང་རབ་འབྱོར་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལགས་
སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ནི་རྩོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སྟོང་པའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་རྫུ་འཕྲུལ་སྒོམ་ཞིང་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་
ཚོགས་སྟོན་ཏེ། སེམས་གཅིག་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་ལས་ཆུ་དང་མེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་པའི་དགེ་སློང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སཱ་ལའི་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དགེ་སློང་མཽད་གལ་གྱི་བུ་དེ་
ཁོ་ན་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མཽད་གལ་གྱི་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་སྟོན་པ་ལ་མཁས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་སློང་གང་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། རྣོ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། མྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་རབ་དང་།
ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། མཐའ་ཡས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཕམ་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་ཞིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞིང་དགྲ་དང་། གཉེན་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་སེམས་མེད་ཅིང་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ། མི་རྟག་གོ་ཞེས་ཐོས་ན་ཡང་མྱ་ངན་མེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་ཐོས་ན་ཡང་དགའ་བ་མི་སྐྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་ནི་སཱ་ལའི་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་
གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཤཱ་རིའི་བུ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་ནི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དག་དང་ལྡན་པ་ལགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་མཐའ་དང་མུ་མེད་པ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 145a
རྟག་པ། བདེ་བ། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་ཅིང་ལུས་དང་། སེམས་ཐོགས་པ་མེད་དེ། དབང་བརྒྱད་ཐོབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་སློང་ནི་སཱ་ལའི་ཤིང་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་
འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད། རྟག་པ། བདེ་བ། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་དང་ཐུགས་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་
ཤིང་དབང་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འབའ་ཞིག་ནི་སཱ་ལའི་ཤིང་བརྒྱན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མི་བཞུགས་ན་མཛེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོར་དགོངས་ཏེ་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ས་ལའི་ཚལ་འདིར་བཞུགས་པར་སྨོན་ཏོ། །བཅོམ་
ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གནས་པའི་གནས་མེད་ན། ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གནས་པར་སྨོན་ཅེས་སྨྲ། རིགས་ཀྱི་བུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་བའི་ཕྱིར་གནས་
པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པ་ནི་མི་གནས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད་བཅད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གནས་པར་སྨོན་ཅེས་སྨྲ། དེ་དང་འདྲ་བར་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་།
རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ང་རྒྱལ་གྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་ལོ། །རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་ན། ང་རྒྱལ་སུ་ལ་ཡོད། གང་ནས་འོངས་པར་གྱུར། དེ་ལྟ་བས་
ན་མི་གནས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གནས་པར་སྨོན་ཅེས་སྨྲ། གནས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་མི་གནས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 145b
པའོ། །གནས་པ་ནི་སྟོང་པའི་ཆོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྟོང་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གནས་པར་སྨོན་ཅེས་སྨྲ། གནས་པ་ནི་སྲིད་
པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོངས་སུ་བཅད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། གནས་པ་ནི་བུས་པ་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དོ། །འཕགས་པ་ནི་སོང་བ་ཡང་མེད། འོངས་པ་ཡང་མེད། གནས་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་
པས་སོང་བ་དང་། འོངས་པ་དང་། གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བཅད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། དེ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་སྐུ་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྐུ་མཐའ་ཡས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སཱ་ལའི་ཚལ་དུ་གནས་པར་སྨོན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ།
གལ་ཏེ་ཚལ་འདིར་གནས་ན་མཐའ་ཡོད་པའི་སྐུར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་སྟེ་མཐའ་ཡོད་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། དེ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་
མཁའ་སྟོང་པ་དང་མཚུངས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། ཡང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། ཡང་
མི་གནས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། ཡང་མི་གནས་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། ཡང་མི་གནས་
པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། ཡང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་པར་ཤེས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 146a
སོ། །ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། ཡང་མི་གནས་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་
བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སྨྲ། ཡང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གལ་ཏེ་གནས་ཡོད་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་
ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་མི་གནས་ན། ཅི་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟག་ཏུ་ས་ལའི་ཚལ་ན་བཞུགས་པར་གསོལ་
ཞེས་སྨྲ། ཡང་མི་གནས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གལ་ཏེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་གནས་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་མི་གནས་པའི་གནས་ཞེས་
བྱའོ། །ཡང་མི་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པར་ཕྱིན་ཀྱང་མི་གནས་སོ། །ཡང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དང་གནས་མེད་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཅི་
ཡང་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ། མི་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། འཆི་བ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། མཚན་མ་མེད་པ་ནི་བཅིངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། བཅིངས་པ་མེད་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཆགས་པ་མེད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཟག་པ་
མེད་པ་ནི་དགེ་བའོ། །དགེ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་རྟག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །རྟག་པ་ནི་བདག་གོ། །བདག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་།
เล่ม ๕๓ · หน้า 146b
བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་བཞི་དང་། སྟེང་དང་། འོག་ན་མི་གནས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཤར་
དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་བཞི་དང་། སྟེང་དང་། འོག་ན་མི་གནས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་མི་དགེ་བས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་མེད་དོ། །ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་དགེ་བས་མི་དགེ་
བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱང་མེད་དོ། །གང་ཟག་མ་རབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པས་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ཀྱང་མེད་དོ། །ལོག་སྲེད་ཅན་དང་། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་ལ་སྐུར་བ་
དང་། རྩ་བ་བཞི་བཤིག་པ་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དྲུག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྷུང་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་མེད་དོ། །ལོག་སྲེད་ཅན་ནི་རྟག་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་
གནས་ཀྱང་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེང་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆེན་པོའི་ཕུག་ཟབ་མོར་ཞུགས་ཏེ། སེམས་ཅན་དག་གིས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། དེ་བཞིན་
གཤེགས་པ་ཅིའི་སླད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུག་ཟབ་མོར་ཞུགས། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་པ་འཕེལ་ཞིང་འབོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་དགེ་བ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 147a
མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཆོས་སྨིན་པ་ལ་བཀུར་སྟི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བག་མེད་པ་རྣམས་བག་མེད་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་
གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པ་སྤོས་ཀྱི་བལ་གླང་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དང་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར། ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་ལ་དགའ་བ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རབ་ཏུ་མོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷའི་སྤྱོད་པས་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་
ཕྱིར། མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཟབ་མོ་ལ་བལྟ་བའི་ཕྱིར། ཉེ་གནས་བག་མེད་པ་རྣམས་སྤྱོ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཞི་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་ན། ཁྱེད་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཟད་པར་བག་མེད་པ་སྐྱེད་དམ། དགེ་སློང་མ་རུངས་པ་རྣམས་
མ་བརྟགས་པའི་རྫས་རྣམ་པ་བརྒྱད་འཆང་བ་དང་། འདོད་པ་མང་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་སྤྱོ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་རྣམས་ལ་བཀུར་སྟི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུག་ཟབ་མོར་ཞུགས་
སོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་སྟེ། དེའི་སླད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བགྱིའམ། ཅི་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གདགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་
བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲའི་མཚན་ཉིད་དང་། རོའི་མཚན་ཉིད་དང་། དྲིའི་མཚན་ཉིད་དང་། རེག་བྱའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། གནས་པ་དང་།
འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བཅུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་མཚན་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་ནི་གཏི་མུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཏི་མུག་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་སྐྱེའོ། །སྲེད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 147b
པའི་ཕྱིར་འཆིང་བ་སྐྱེའོ། འཆིང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལེན་ཏོ། །སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །འཆི་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ། །མཚན་ཉིད་ལ་མི་ཆགས་པ་ནི་གཏི་མུག་མི་སྐྱེ། གཏི་མུག་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་མེད། སྲེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་མེད། བཅིངས་པ་མེད་པའི་
ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མི་ལེན། སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་འཆི་བ་མེད། འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྟག་པའོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་སློང་ཇི་ལྟ་བུ་དག་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གཅོད་པར་འགྱུར།
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་། ཡང་དང་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྒོམ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དང་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་
ཉིད་སྒོམ་པ་དང་། སྐབས་སྐབས་སུ་ཡང་དང་ཡང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྒོམ་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་
གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བགྱི་ན་ལྟ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆིས་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཅི་འཚལ། གལ་ཏེ་སེམས་ཡུལ་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བགྱི་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་
ཅེས་བགྱི་ན་ལྟ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མ་ཞུགས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ལགས་སམ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བགྱི། གལ་ཏེ་སྤྱོད་པ་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ན་སྤྱོད་པ་གཞན་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ལགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ལགས་
ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ལགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བགྱི། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་སྨྲ་བ་ལྟར་
เล่ม ๕๓ · หน้า 148a
ཡུལ་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའི། དམིགས་པ་གཞན་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་གཞན་ཡང་ཡུལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་འདི་སྐད་
དུ་སེམས་ཅན་དག་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་དེ། བསྒོམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བསྒོམ་མི་དགོས་པར་
འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ། དེ་ལྟར་དགེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་པ་ནི་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་མི་མཐོང་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་
གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏེ། གཟུགས་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རྟོག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་མཉམ་པར་ཆོས་
ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཤིང་རྟ་དཀྲི་ལེགས་པ་ནི་མགྱོགས་བུལ་རན་པར་འགྲོའོ། །མགྱོགས་བུལ་རན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་
གྱི་ཤས་ཆེ་ན་ཤེས་རབ་བསྒོམ་མོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་མཉམ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་ཤས་ཆེ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་
མཐུ་ཤས་ཆུང་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་མི་མཐོང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཤས་ཆེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་ཆུང་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་མཐོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 148b
ཤས་ཆ་མཉམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་གཟིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལག་མཐིལ་དུ་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་
པ་ཐམས་ཅད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཞི་གནས་ནི་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དབང་པོ་མི་དགེ་བ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཞི་གནས་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒོ་གསུམ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཞི་གནས་ནི་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་དག་འདོད་པ་ལྔ་
རབ་ཏུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཞི་གནས་ནི་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མངོན་
སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མཐོང་བར་ནུས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཁྱབ་པར་མཐོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མཉམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མི་རྩོད་པ་
ཞེས་ཀྱང་བྱ། མི་རྟོག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མི་སྤྱོད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཞི་གནས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གྲུབ་པ་དང་། མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་གྲུབ་པ་ནི་
སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །མ་གྲུབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐ་མ་དང་། འབྲིང་དང་། རབ་བོ། །དེ་ལ་ཐ་མ་ནི་བུས་པ་མ་རབས་རྣམས་སོ། །འབྲིང་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། །
རབ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལོག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བ་དང་། ཕན་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཟས་མེད་པའི་ཏིང་
เล่ม ๕๓ · หน้า 149a
ངེ་འཛིན་དང་། སྐྱོན་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་བདེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟག་ཏུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཀེང་རུས་ལ་
རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དབུགས་བགྲང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བློས་རྟོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཡང་
རྣམ་པ་བདུན་ལ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་
དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བཏང་སྙོམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རང་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བརྒྱད་དོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་
བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ནང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལུས་ཀྱིས་ཆུད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་
ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། འགོག་པ་ཟད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་པ་དགུ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 149b
ལ་མཐར་གྱིས་འཇུག་པ་དགུ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། སྟོང་པ་བཞི་དང་། འགོག་པ་ཟད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་ལ། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་ཆུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་མེའི་
ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་རླུང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་སྔོན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་སེར་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་དམར་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་དཀར་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་
ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་གྲངས་མེད་པ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཤེས་རབ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།
འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ཡེ་ཤེས་སོ། །ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ། །ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་།
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ནི་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཅོམ་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་
གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཞི་གནས་སྒོམ་མོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། བག་མེད་པ་མེད་པར་བྱ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོས་བཀོད་པ་དང་། དབང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འཁོར་བའི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་
བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆོམས་པར་འགྱུར་
เล่ม ๕๓ · หน้า 150a
ན་ཞི་གནས་ལ་སྒོམ་ཡང་ཅི་འཚལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆོམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དོན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད།
ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཤེས་རབ་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆོམས་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སྣང་བའི་ཚེ་ན་མུན་པ་མེད་ལ། མུན་པའི་ཚེ་ནི་སྣང་བ་མེད་དེ། གང་གིས་འདི་སྐད་དུ་སྣང་བས་མུན་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་
མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཤེས་རབ་ནི་གང་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་ནི་གང་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ། དེ་ལྟར་མེད་པས་ན་གཞོམ་དུ་ཡང་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིན་ནས་བཅོམ་པའམ།
མ་ཕྱིན་པར་བཅོམ། གལ་ཏེ་མ་ཕྱིན་པར་བཅོམ་ན་བུས་པ་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོམ་པའི་རིགས་སོ། །འོན་ཏེ་ཕྱིན་ནས་བཅོམ་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མས་བཅོམ་པར་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མས་མི་ཆོམས་ན། ཕྱི་མས་ཀྱང་མི་ཆོམས་སོ། །གལ་ཏེ་སྔ་མ་ཕྱིན་
མ་ཐག་ཏུ་ཆོམས་ན། དེ་ཉིད་མ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞོམ་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ། གལ་ཏེ་ཕྱིན་པ་དང་མ་ཕྱིན་པས་བཅོམ་ཞེས་སྨྲ་ན། དོན་དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ལྷག་མཐོང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ། འོན་ཏེ་གཅིག་པུས་གཞོམ་
ནུས་སམ། འོན་ཏེ་གྲོགས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་གཅིག་པུས་གཞོམ་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་གྲོགས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ན། གཅིག་པུས་གཞོམ་
པ་མ་ཡིན་པར་རིག་གོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་པུས་མི་ནུས་ན་གྲོགས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ནུས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ལོང་བ་གཅིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་ན། ལོང་བ་མང་པོས་གྲོགས་བྱས་ཀྱང་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་སའི་རང་བཞིན་སྲ་བ་དང་།
เล่ม ๕๓ · หน้า 150b
ཆུའི་རང་བཞིན་གཤེར་བ་དང་། མེའི་རང་བཞིན་དྲོ་བ་དང་། རླུང་གི་རང་བཞིན་གཡོ་བའོ། །དེ་ལྟར་སའི་རང་བཞིན་སྲ་བ་ནས་རླུང་གི་རང་བཞིན་གཡོ་བའི་བར་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལྟའོ། །ཇི་ལྟར་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རང་
བཞིན་གྱིས་བཅད་པའོ། །དེ་ལྟར་བཅད་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ལྷག་མཐོང་གིས་ངེས་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཞོམ་མི་ནུས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ལན་ཚྭའི་རང་བཞིན་ཁ་བས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་ཡང་ཁ་བར་བྱེད་པ་དང་།
སྦྲང་རྩིའི་རང་བཞིན་མངར་བས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་ཡང་མངར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆུའི་རང་བཞིན་གཤེར་བས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་ཡང་གཤེར་བར་བྱེད་པ་ལྟར། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་འགོག་པ་ཡིན་པས་ཆོས་འགོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་འགོག་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནན་གྱིས་འགོག་པར་བྱ། ལན་ཚྭ་ཁ་བས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་ཁ་བར་བྱེད་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འགོག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཆོས་ཐ་དད་པ་འགོག་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་
བཞིན་ནི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་མར་འགོག་པའོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་མར་འགོག་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐ་དད་པ་འགོག་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འགོག་པ་རྣམ་པ་
གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འགོག་པ་དང་། མཐར་འགོག་པའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་འགོག་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འགོག་པར་བྱེད་ཅེས་སྨྲ། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྲེག་ནུས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེས་རྫས་བསྲེག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ཡང་། དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་
ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེས་རྫས་བསྲེགས་པ་ནི་ཐལ་བ་ཙམ་དུ་ཡང་ལུས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ན་ཐལ་བ་དང་འདྲ་བ་ལུས་པའི་རིགས་སོ། །སྟ་རེས་ཤིང་བཅད་པ་ཡང་བཅད་པའི་འཕྲོ་སྣང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ན་བལྟར་མངོན་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 151a
མོངས་པ་སྤོང་བར་ནུས་ན་ལྟ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་དྲུག་པོ་རྣམས་ན་མེད་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་ན་སྣང་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་སྣང་བའི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཞན་ན་མི་སྣང་བ་དེས་ན་ཤེས་རབ་
ཀྱིས་སྤོང་མི་ནུས་པར་རིག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོར་སྟོང་པ་སྟེ། སུས་ཀྱང་སྐྱེད་མི་ནུས་ལ་སུས་ཀྱང་དགག་མི་ནུས་སོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་ཐ་དད་ལ་འགག་པ་ཡང་ཐ་དད་དེ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་
བསྒོམས་ན་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཐོབ་སྟེ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་ལས། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་
ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་བསྒོམས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མི་ཤེས་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་ན། ལམ་བདེ་བར་སོང་ན་གཡང་དུ་ལྟུང་ངོ་། །སེམས་ཀྱིས་ཆོས་གཞན་ལ་དམིགས་ཀྱང་ངག་ཐ་དད་པ་སྨྲ་ཞིང་རྣ་བས་ཐ་དད་པ་ཐོས་
ཏེ། སེམས་ཐ་དད་པའི་དོན་གོའོ། །ཡི་གེ་གཞན་ཞིག་བྲི་བར་བསམས་ཀྱང་ལག་པས་ཐ་དད་འདྲི་ལ། ལམ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་གོམ་པ་གཞན་དུ་འགྲོའོ། །གལ་ཏེ་གང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་ན་ཕན་པའི་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་
པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ཕན་པའི་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་ནུས་སོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲ་བ་ནི་དྲག་ཏུ་དྲངས་
ན་ཆད་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་དེ་གཉིས་སྒོམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཤིང་སྲ་བ་རྩ་བ་ནས་འདོན་ན། སྔར་བསྒུལ་ཏེ་ཕྱིས་དབྱུང་ན་སླ་བ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྔར་ཏིང་
เล่ม ๕๓ · หน้า 151b
ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྒུལ་ལ། ཕྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་གོས་འཁྲུ་བ་དག་སྔར་ཐལ་བས་བཀྲུས་ལ། ཕྱིས་ཆུ་དངས་མས་བཀྲུས་ན་དག་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་
ལྟར་སྔར་ཀློག་ཅིང་ཁ་ཏོན་བྱས་ན། ཕྱིས་དོན་གོ་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་དཔའ་བོ་གོ་སྔར་བགོས་ལ་མཚོན་དང་ཆས་ཏེ། གདོད་གཡུལ་ངོར་བྱུང་ན་དགྲ་ཐུལ་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མགར་བས་ཞི་གའི་ནང་དུ་གསེར་བླུགས་ན་ཡིད་བཞིན་དུ་བཞུ་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མེ་ལོང་གསལ་བའི་ནང་
དུ་ངོའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་སྔར་ས་གཞི་བསྙམས་ཏེ་གདོད་ས་བོན་འདེབས་པ་དང་། སྔར་མཁན་པོ་ལས་ལུང་མནོས་ཏེ་གདོད་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་དེ་གཉིས་བསྒོམས་ན་ཕན་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་དེ་གཉིས་བསྒོམས་ན་
དབང་པོ་ལྔ་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ལ་བཟོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། འཚོག་པ་དང་། སྤྱོ་བ་དང་། གཅན་གཟན་ཁྲོ་བོས་བཟའ་བ་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་སྨྱུང་ལ་སོགས་པས་
བཟའ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་ནུས་ཏེ། རྟག་ཏུ་སེམས་སྡུད་ཅིང་བག་བྱེད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པ་དང་། ངན་པར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བསླུས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་མི་དགེ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 152a
བའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གཅིག་པ།
རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་དེ་གཉིས་བསྒོམས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རླུང་དྲག་པོ་བཞིས་བསྒུལ་མི་ནུས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་རབ་རིའི་རྒྱལ་པོ་ལ་རླུང་རྣམ་པ་བཞིས་བུས་ཀྱང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་བསྐྱོད་དུ་
མེད་པ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སྟོན་པས་བསྐྱོད་དུ་མེད་དོ། །ལོག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསླུ་མི་ནུས་ཤིང་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་མཆོག་དམ་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་ཡང་དགའ་བ་མེད་
ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་མྱ་ངན་མི་བྱེད་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟི་སྟང་དང་བཀུར་སྟི་བྱེད་ཅིང་བསྟོད་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་། འཁོར་བ་མ་ཡིན་པ་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་ཤིང་ལུས་ལ་རྟག་
པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྨོན་
པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དུས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་
མཁས་ཤིང་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་འཚལ་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 152b
ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདེ་བ་མྱོང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་སམ། འོན་ཏེ་ཆོས་བཤད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་སམ། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་སམ། དོན་ཤེས་ཤིང་འདྲི་བ་དང་ལན་འདེབས་པ་ལ་མཁས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་
ང་རྒྱལ་སྐྱེས་སམ། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བསྙེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་སམ། ནོར་དམ་པ་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་སམ། འཇིག་རྟེན་ན་རིགས་ཆེན་པོ་དང་བཙུན་པའི་མི་དག་གིས་བཀུར་སྟི་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་ན། དེའི་ཚེ་ཤེས་རབ་
མི་བསྒོམ་གྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལས་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པས་ཕྱིར་འགྱོད་པའི་སེམས་
སྐྱེས་སམ། དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལྔ་གདུལ་མི་ནུས་སམ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་ལྷུན་སྟུག་པོར་གྱུར་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འདུལ་བ་ལ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་ཞིང་ཉམས་པ་ན་དེའི་ཚེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་བསྒོམ་གྱི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་མི་མཉམ་པ་དེའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་མི་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མཉམ་ན་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་དང་དུས་
མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ན་དེའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ཏེ་གཞན་ལ་བསྟན་ཅིང་སངས་
རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 153a
མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་བསྒོམས་ན། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚན་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་བོ།། །།སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་ཉིད་བཅུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་
པ་ཞེས་བགྱི་ན་ཡང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། རྟེན་དང་། གླིང་དང་། མགོན་དང་། སྐྱབས་དང་། རབ་ཏུ་བདེ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་མ་མཆིས་པ་དང་།
སྲིད་པ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ། ལས་བྱས་པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལྟ་བ་ལྔ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གནས་དང་
རྟེན་ཞེས་བྱ། འདོད་པ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གླིང་ཞེས་བྱ། སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཕྱིར་མགོན་དང་སྐྱབས་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཞེས་བྱ། ཉོན་མོངས་པའི་མེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཞེས་བྱ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་
པ་ཞེས་བྱ། འདུ་འཛི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ། འཆི་བ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ནད་མེད་པ་ཞེས་བྱ། ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་
བར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་དུ་དང་ལྡན་ན་དེ་ལྟར་མཚན་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནས། སྲིད་པ་མེད་པའི་བར་མཐོང་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་
བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་མཚན་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནས་སྲིད་པ་མེད་པའི་བར་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 153b
དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཐབས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྟོན་པ་དང་། ལོག་སྲེད་ཅན་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་
དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཁྲག་ཕྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡུན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ལུས་
པར་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་གང་བདག་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་ཁས་འཆེས་ཏེ། བུད་མེད་ལ་མི་རེག་མོད་ཀྱི་བུད་མེད་མཐོང་བ་ན་སྟེག་གམ། རྩེད་མོའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉམས་ཤིང་ཚངས་པར་
སྤྱོད་པའི་རིགས་སུན་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྨེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་ཁས་འཆེས་ཏེ། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་མི་རེག་ཅིང་སྟེག་པ་དང་རྩེད་མོའི་
ཚིག་མི་སྨྲ་མོད་ཀྱི་དབེན་པ་སྐྱབས་ཡོད་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱན་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། དོ་ཤལ་གྱི་སྒྲ་དང་། སྐད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐོས་པ་ལས་ཆགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་
པར་དག་པ་ཉམས་ཤིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རིགས་སུན་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྨེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་ཁས་འཆེས་ཏེ། བུད་མེད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 154a
ལ་རེག་ཅིང་སྟེག་པ་དང་རྩེད་མོའི་ཚིག་ཀྱང་མི་སྨྲ་ལ། སྒྲ་སྐད་མི་ཉན་མོད་ཀྱི། སྐྱེས་པ་དག་བུད་མེད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲང་བའམ། བུད་མེད་དག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འབྲང་བ་མཐོང་ན་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་
ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉམས་ཤིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རིགས་སུན་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྨེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་
ཁས་འཆེས་ཏེ། བུད་མེད་ལ་ཡང་མི་རེག །སྟེག་པ་དང་རྩེད་མོའི་ཚིག་ཀྱང་མི་སྨྲ། སྒྲ་སྐད་ཀྱང་མི་ཉན། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་འགྲོགས་པ་ལ་མི་ལྟ་མོད་ཀྱི། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷའི་འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་དགའ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་
དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉམས་ཤིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་རིགས་སུན་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྨེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་རྣམ་པར་དག་པའི་
ཚུལ་ཁྲིམས་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། ཉན་ཐོས་
དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། བླ་ན་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པ་ཡིན། དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་
ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་སྟོན་ཅིང་ཕ་རོལ་པོས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་བ་ལ་དགའ་བ་ཡིན། དེ་ལ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 154b
ལུས་དང་སེམས་ཞི་བས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྟོག་པ་ན། གལ་ཏེ་མགོའི་ཐོད་ལ་མེ་
འབར་ཡང་མི་གཏོང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།
སྦྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངག་འཇམ་པར་སྨྲ་བ་ཡིན། དེ་ལ་ངག་འཇམ་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་བདེན་པ་དང་། ཚིག་དམ་པ་དང་། སྔར་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། དུས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ཡང་དག་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་ངག་འཇམ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །
ཆོས་སྲུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཆོས་སྲུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་རྟག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲི་བ་ལ་དགའ་ཞིང་མོས་པ་དང་། དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱས་པར་འབྱེད་ཅིང་སྟོན་ཏེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་
ཡི་གེར་འདྲི་བ་དང་། འབྱེད་ཅིང་འཆད་པ་དང་། ཀློག་ཅིང་འདོན་པ་དང་། བསྔགས་ཤིང་བསྟོད་པ་དང་། དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མཐོང་ན། འདི་ལྟར་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་སྦྱོར་བ་ནི་གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ནད་ཀྱི་རྐྱེན་སྨན་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བ་དང་། ཆོས་
བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སྲོག་མི་ཕངས་པ་ནི་ཆོས་སྲུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པ་གཅིག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་གཅིག་པ་དག་བྲེལ་ཅིང་ཕོངས་པ་མཐོང་ན་གཞན་ལས་ལྷུང་བཟེད་དང་། གོས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བ་དང་། ནད་གཡོག་
བྱེད་པ་དང་། གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། གནས་ཁང་ལ་སོགས་པ་བསླངས་ཏེ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནོ། །ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པར་
เล่ม ๕๓ · หน้า 155a
ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ལྟ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་།
བདག་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་པ་གཅད་དུ་རུང་བ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་པ་གཅད་མི་རུང་བ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་པ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་པ་
རྐྱེན་ལས་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་པ་རྐྱེན་ལས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་པ་རྐྱེན་ལས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན། མཚན་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསལ་བར་
མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་ཙུན་ད་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱོད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའང་འཐོབ་བོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་
རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བགྱི་བའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མདོ་སྡེ་ལས་གལ་ཏེ་བྱོལ་སོང་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་འཐོབ་བོ། །ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟོང་འགྱུར་འཐོབ་བོ། །ཚུལ་
ཁྲིམས་སྲུང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྒྱ་སྟོང་སྙེད་ཐོབ་བོ། །གལ་ཏེ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་བཅད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཐོབ་བོ། །ཕྱོགས་བཞི་པ་དང་། འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སྦྱིན་
པ་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཐོབ་བོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 155b
པ་ནི་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་བརྗོད་དུ་མེད། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཙུན་དས་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་བས་མི་འཚལ་ཏེ། ནམ་ཞིག་གི་དུས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་
པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས་གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གིས་བསམ་པ་དག་པས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ན་གདོན་མི་འཚལ་བར་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སམ། སྐྱེ་བ་སླད་མའམ། སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་
འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཙུན་ད་ཡང་བསམ་པ་དག་པ་ལས་དགེ་བ་བགྱིས་པས་ལས་དེ་ནི་གདོན་མི་འཚལ་བར་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟར་ཐོབ། ཡང་ཇི་ལྟར་ན་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས་ནད་པ་དང་། ཕ་མ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་ཟད་མི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་ལས་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ཀྱིས་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་མེད་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་
ཀྱི་ཚིག་གི་མདོ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་། །རི་དང་བྲག་ཏུ་སོང་བ་དང་། །ས་ཕྱོགས་གང་དང་གར་སོང་ཡང་། །བྱས་པའི་ལས་ལས་ཐར་མི་འགྱུར། །ཡང་མ་འགགས་པས་གསོལ་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་
བདག་མངོན་དུ་དྲན་པ་སྔོན་ཟ་མ་གཅིག་གི་ཟས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས། བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བར་མ་གྱུར་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟ་མ་གཅིག་གི་ཟས་སྦྱིན་པ་བྱས་པས་ཀྱང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། ཙུན་ད་འདིས་དད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 156a
པའི་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་སྦྱིན་པ་བགྱིས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བས་པར་མི་འཚལ་ན། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་ལ་སྐུར་པ་དང་། མཚམས་
མེད་པ་ལྔའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བགྱིས་པ་དང་། རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པ་དང་། ལོག་སྲེད་ཅན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཇི་ལྟར་བས་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་བས་པར་མི་འགྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་
བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སྐྱེས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚད་མེད་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་སྟེ། དཔག་ཏུ་མེད་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་དེ། འཁོར་བའི་འོད་པ་ཡང་སྐེམས་ཤིང་བདུད་དང་ཕྱིར་
རྒོལ་བ་ཐུལ་ཏེ། བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་བསྙལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདྲི་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ལན་འདེབས་པ་ལ་མཁས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་བཅུའི་
ནང་ན་ལས་ཀྱི་སྟོབས་མཆོག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དག་གདུལ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱས་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་བ་ཡང་ཡོད་ལ་ལྕི་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཡང་བ་དང་
ལྕི་བའི་ལས་གཉིས་ལ་ཡང་གཉིས་གཉིས་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་ཡོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་ངན་དབུགས་འཕྲོག་
ཅེས་པ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེས་ལ་སོར་མོའི་རྒྱན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་བྱས་པ་ལ་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡོད་དེ། ངན་པར་ལྟ་བ་གཅད་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ལས། ལས་བྱས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 156b
པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལས་ལྕི་བ་ལས་ཡང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། ལས་ཡང་བ་ལས་ལྕི་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གླེན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་དུ་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ། །དེ་བས་ན་
ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མི་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་དང་། གཏི་མུག་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་
དམྱལ་བའི་ལས་ཤིན་དུ་ལྕི་བ་བྱས་པ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་བ་ཙམ་མྱོང་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །གཏི་མུག་ཅན་ནི་ཚེ་འདིའི་ལས་ཡང་བས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལས་ལྕི་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་
དག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་འཚལ་བར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་ན་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་
ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསྒོམ་དགོས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་སྤངས་ན་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ། །དགེ་བའི་ལས་སྤངས་ན་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྲས་བུ་
ཐོབ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་མི་དགོས་པའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་མ་བསྒོམས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པའི་ལས་གཞིག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བར་བྱ་བ་དང་། མ་ངེས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་
སྨིན་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་མོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་སྒོམ་པ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་གནས་གཞན་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 157a
བ་མ་ཐོབ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གནས་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན་ཚེ་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ལས་ཤ་སྟག་བྱས་པས་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། ཚེ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལྕི་བ་
བྱས་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལམ་སྒོམ་པ་ཡང་མེད། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དེ། མི་ཡང་རྟག་ཏུ་མི་བྱེད་པའི་རིགས། བྲམ་ཟེ་ཡང་རྟག་ཏུ་བྲམ་ཟེ་བྱེད་པའི་རིགས་
སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རིགས་ངན་པ་དང་། མི་ངན་པ་མེད་པའི་རིགས་ཏེ། མི་ཡང་རྟག་ཏུ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། བྲམ་ཟེ་ཡང་རྟག་ཏུ་བྲམ་ཟེ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆུང་ངུའི་ཚེ་ན་ལས་བྱས་པ་ཡང་ཆུང་ངུ་ནས་མྱོང་བའི་རིགས་ཏེ། ཚོད་ལ་བབ་པ་དང་། རྒས་པའི་ཚེ་མྱོང་
བའི་མི་རིགས་སོ། །རྒས་པའི་ཚེ་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བ་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་མ་ཐག་གི་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་མི་རིགས་ཀྱི་རྒས་ནས་གདོད་མྱོང་བའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་རྒས་པའི་ཚེ་སྲོག་མ་བཅད་པ་དག་དར་ལ་བབ་པའི་ཚེ་མི་མྱོང་བའི་རིགས་
ཏེ། གལ་ཏེ་དར་ལ་བབ་པའི་ཚེ་མི་མྱོང་ན་རྒས་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ལས་མེད་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལས་མེད་པར་མ་གྱུར་ན་ལམ་སྒོམ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངེས་པ་དང་། མ་
ངེས་པའོ། །ངེས་པའི་ལས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པ་དང་། དུས་ངེས་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་ལ་དུས་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་ན་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དུས་གསུམ་དུ་མྱོང་སྟེ། འདི་ལྟར་ད་ལྟར་མྱོང་
བ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་མྱོང་བ་དང་། ཕྱིས་མྱོང་བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ངེས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཏེ། བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་དད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་རབ་ཏུ་དགའ་ལ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་རྟག་ཏུ་མཆོད་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་ཡི་དམ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 157b
འཆའ་བ་ནི་ལས་ངེས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་ཟབ་ཅིང་བརྟན་ཏེ་བསྒུལ་དཀའ་བས་ལས་ལྕི་བ་དག་ཀྱང་ཡང་བར་འགྱུར་རོ། །གཏི་མུག་ཅན་ནི་མི་དགེ་བ་ཟབ་ཅིང་ལྷུན་སྟུག་པས་ལས་ཡང་བ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་
ན་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་ངེས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལས་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སྔོན་སེམས་ཅན་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་ན་སེམས་ཅན་
གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ལས་ངས་དེ་དག་མཐོང་ནས་ཡི་དམ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་དེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལུས་བླངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེའི་ཚེ་ན་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡང་དག་པར་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སེམས་
ཅན་དམྱལ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལེན་ཏོ། །ང་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལོ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཀྱི་བར་དུ་སྡིག་པ་ཅན་རྣམས་ལ་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་རྒྱས་པར་འབྱེད་ཅིང་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཐོས་ནས་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཅོམ་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཡང་སྟོངས་
པར་བྱས་ཏེ། ལོག་སྲེད་ཅན་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདིར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་
བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ལས་ངས་དེ་དག་མཐོང་ནས་ཡང་ཡི་དམ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཆོས་བསྟན་ཅིང་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་བར་བར་ནི་ཁ་ཤ་དང་། ཤ་བ་དང་། དྲེད་མོ་དང་། ཕུག་རོན་དང་། སྤྲེའུ་དང་། ཀླུ་
དང་། སྦྲུལ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། ཉ་དང་། རུ་སྦལ་དང་། ཝ་དང་། རི་བོང་དང་། བ་ལང་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་མྱོང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱོལ་སོང་གི་ལས་ངན་པ་མེད་མོད་ཀྱི། ཡི་དམ་ཆེན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 158a
པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ལུས་དེ་དག་ཀྱང་ལེན་ཏོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་མྱོང་བའི་མི་དགེ་བའི་ལས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་བསྐལ་པ་བཟང་
པོ་འདིར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པ་སྙེད་ཡི་དགས་སུ་སྐྱེས་ཏེ། ཟས་སུ་སྐྱུགས་པ་དང་། ཚིལ་དང་། ཤ་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་དང་། བཤང་གཅི་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་ཟ་ཞིང་ཚེའི་ཚད་ལོ་ཁྲི་ཕྲག་ཚད་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་སྙེད་ཀྱི་བར་དུ་སྐོམ་གྱི་མིང་
ཡང་མ་ཐོས་ན། མིག་གིས་མཐོང་ཞིང་བཏུང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། གལ་ཏེ་རྒྱང་ནས་ཆུ་མཐོང་སྟེ། དྲུང་དུ་འགྲོ་བར་གཟས་ན་ཡང་ཕྱིན་མ་ཐག་ཏུ་མེ་མུར་དང་། རྣག་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མ་གྱུར་ན་ཡང་མི་མང་པོ་རལ་གྲི་དང་མདུང་ཐོགས་ཤིང་སྲུང་སྟེ་ཉེར་མི་སྟེར་རོ། །
གལ་ཏེ་ཆར་པས་ལུས་ལ་ཕོག་ན་མེར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་དག་རྣམ་པར་
གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡི་དམ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ཅིང་ལུས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལེན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ང་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདིར་ཤན་
པའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་ཏེ། བྱ་དང་། ཕག་དང་། བ་ལང་དང་། ལུག་གསོད་ཅིང་རྔོན་གྱི་ཡོ་བྱད་གཏོར་བ་དང་ཉ་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་འཆང་སྟེ། རིགས་ངན་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་ནས། རྐུན་པོ་དང་། ཆོམ་པོ་བྱས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་དག་པར་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་
ཅན་སྒྲོལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ལེན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ང་བསྐལ་པ་བཟང་
เล่ม ๕๓ · หน้า 158b
པོ་འདིར་ཡང་ཡུལ་གྱི་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ལས་མང་པོ་བྱས་ནས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་དེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་ཕ་མ་དང་། གཉེན་བཤེས་དང་། རྒན་རབས་
དང་། བླ་མ་ལ་བཀུར་སྟི་མི་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པར་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ང་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདིར་ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་དང་། ལུས་ངན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལུས་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ལུས་དང་། གཏི་མུག་གི་ལུས་དང་།
ཕྲག་དོག་གི་ལུས་དང་། འཇུངས་པའི་ལུས་དང་། སྒྱུ་མའི་ལུས་དང་། སླུ་བའི་ལུས་དང་། གླགས་པ་དང་། བཅངས་པའི་ལུས་བླངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེའི་ཚེ་ན་ལས་ངན་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་
ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ང་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདིར་ཉུང་རུམ་དང་། མ་ནིང་དང་། མཚན་གཉིས་
དང་། མཚན་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ལུས་མྱོང་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ན་ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ང་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གཅེར་བུ་པའི་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཡང་མེད། མཆོད་སྦྱིན་ཡང་མེད། སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 159a
གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་མེད། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད། ད་ལྟར་གྱི་དུས་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱང་མེད། ཚུ་རོལ་དང་། ཕ་རོལ་ཡང་མེད། འཕགས་པ་ཡང་མེད།
སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་མེད། ལམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་དག་པར་མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངན་པར་ལྟ་
བའི་ཆོས་དེ་ལ་ཞུགས་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མངོན་དུ་དྲན་པ་སྔོན་འདས་པ་ན་ལྷ་སྦྱིན་དང་། ང་གཉིས་ཚོང་དཔོན་བྱེད་པ་ན། སོ་སོ་ནས་ཚོང་
པ་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་སྙེད་ཡོད་དོ། །དེ་དག་རྙེད་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་ཏེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལེན་དུ་སོང་བ་ལས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་རྒྱུས་བར་དུ་གློ་བུར་གྱི་རླུང་དྲག་པོ་དང་ཕྲད་དེ། གྲུ་ཞིག་ནས་གྲོགས་པོ་ཐམས་ཅད་ཤིའོ། །དེའི་ཚེ་ང་དང་ལྷ་སྦྱིན་གཉིས་སྲོག་མི་གཅོད་
པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རིང་བར་གྱུར་པས་རླུང་གིས་བུས་ནས་སྐམ་སར་ཕྱིན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་ལྷ་སྦྱིན་ནི། ནོར་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཕངས་ཤིང་ཆགས་པས་མྱ་ངན་ཆེན་པོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་ཏེ། སྐད་ཆེན་པོ་ཕྱུང་ནས་ངུས་པ་ལས་ངས་དེའི་ཚེ་ན་ལྷ་སྦྱིན་ལ་མ་ངུ་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་།
ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་ཕྱིར་ང་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་བརྟགས་པར་ཉོན་ཅིག །དཔེར་ན་མི་དབུལ་པོ་ཕོངས་པ་ཞིག་དུར་ཁྲོད་དུ་སོང་སྟེ། ལག་པས་རོ་ལ་བཟུང་ནས་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་འཆི་བའི་བདེ་བ་ང་ལ་བྱིན་ཅིག །ངས་ཁྱོད་ལ་དབུལ་ཕོངས་པའི་འཚོ་བ་འདི་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་
སྨྲས་པ་ལས་དེ་ནས་རོ་དེ་ལངས་ཏེ་འདུག་ནས་མི་དབུལ་པོ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དབུལ་ཕོངས་པའི་འཚོ་བ་ཡང་མི་འདོད་ལ། བདག་ནི་ད་ལྟར་རབ་ཏུ་བདེ་བས་ན་འཆི་བའི་བདེ་བ་ལས་དབུལ་ཕོངས་པའི་འཚོ་བ་ལ་དགའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །བདག་ཀྱང་
เล่ม ๕๓ · หน้า 159b
དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འཆི་བའི་བདེ་བའང་མེད་ལ། དབུལ་ཡང་དབུལ་ན་ཇི་ལྟར་མི་ངུར་རུང་། ངས་ཡང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ། ཁྱོད་མྱ་ངན་མ་བྱེད་ཅིག །བདག་ལ་ནོར་བུ་གཉིས་ཡོད་དེ། རིན་དཔག་ཏུ་མེད་ཀྱིས། གཅིག་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་གཅིག་བྱིན་ཏེ། ཡང་
འདི་སྐད་དུ་གང་དབང་ཐང་ཡོད་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཡང་ཐོབ་པར་རུང་གི །གལ་ཏེ་དབང་ཐང་མེད་ན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ང་དེའི་ཚེ་ན་ཆད་ངལ་ཏེ་ཤིང་གཅིག་གི་དྲུང་ན་ངལ་བསོ་ཞིང་གཉིད་ལོག་པ་ལས། ལྷ་སྦྱིན་འདོད་པའི་སེམས་མཆེད་དེ་ནོར་བུ་
གཅིག་གི་ཕྱིར་ངན་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ངའི་མིག་བཅར་ཏེ་ནོར་བུ་ཕྲོགས་ནས་བྲོས་སོ། །ང་དེའི་ཚེ་མིག་ན་བས་སྐད་ཕྱུང་ནས་འཁུན་པ་ལས། བུ་མོ་གཅིག་ངའི་གན་དུ་འོང་སྟེ་འདི་སྐད་སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་ཅི་སྟེ་འདི་ལྟར་འཁུན་ཅེས་དྲིས་སོ། །ངས་དེ་ལ་རྒྱུས་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་
དོ། །བུ་མོས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ཐོས་ནས་ང་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་མིང་ཅི་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་ལ་ངའི་མིང་ནི་བདེན་པར་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱས་སོ། །བུ་མོས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱི་མིང་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པར་འགྱུར། ངས་འདི་སྐད་དུ་ཡི་དམ་བཅས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ལྷ་སྦྱིན་ལ་
ངན་སེམས་ཡོད་ན། མིག་ཀྱང་ད་ལྟར་འདི་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་ལོང་བར་གྱུར་ཅིག །གལ་ཏེ་མེད་ན་མིག་ཀྱང་སླར་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་མ་ཐག་ཏུ་མིག་ཀྱང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་འཕྲལ་དུ་རྣམ་
པར་སྨིན་པ་བསྟན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མངོན་དུ་དྲན་པ་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན། ལྷོ་ཕྱོགས་བེ་ཏ་ལའི་ཡུལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་པུ་ཏ་ན་ཞེས་བྱ་བར་བྲམ་ཟེའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་རྒྱལ་པོ་ཀ་ལ་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྲོ་ཞིང་གཏུམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་པར་ཟིན་པ་ལང་འཚོ་ཞིང་མདངས་བཟང་བ་
འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་ཏེ། ང་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཕྱི་རོལ་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་ཅིང་འདུག་པ་ལས། དེའི་ཚེ་ན་རྒྱལ་པོ་དེ་དབྱར་གྱི་དུས་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་ན་འཁོར་བཙུན་མོ་དང་སྲས་དང་བཅས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བསང་ཞིང་ཤིང་དྲུང་དུ་འདོད་པ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 160a
ལྔས་རྩེ་ཞིང་འདུག་པ་དག །བུ་མོ་སྲས་རྣམས་རྒྱལ་པོ་བཞག་སྟེ་རྩེ་ཞིང་སོང་བ་ལས་ངའི་གན་དུ་ཕྱིན་ཏེ། ང་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་གཅད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བཤད་ཅིང་འདུག་པ་ལས་རྒྱལ་པོ་ཕྱི་བཞིན་དུ་འོངས་ཏེ། ང་མཐོང་བས་ངན་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། ང་ལ་འདི་སྐད་
ཅེས་དྲིས་སོ། །ཁྱོད་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བམ། ངས་སྨྲས་པ་མ་ཐོབ་བོ། །ཡང་དྲིས་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བམ། ངས་སྨྲས་པ་མ་ཐོབ་བོ། །ཡང་དྲིས་པ་ཁྱོད་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་མ་ཐོབ་ན། འདོད་ཆགས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་
ཡིན་ན་ཅི་སྟེ་བག་མེད་པར་ངའི་སླས་རྣམས་ལ་རྟོག །ངས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །བདག་ད་ལྟར་འདོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་བཅད་མོད་ཀྱི། ནང་གི་སེམས་ནི་ཡང་དག་པར་འདོད་ཆགས་མེད་དོ། །རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། གླེན་པ་འཇིག་
རྟེན་ན་དྲང་སྲོང་དབུགས་རྔུབ་ཅིང་ཤིང་ཏོག་ཟ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་བཟང་པོ་མང་པོ་མཐོང་ན་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ན། ཁྱོད་དར་ལ་བབ་སྟེ། འདོད་ཆགས་མ་བཅད་པས་གཟུགས་མང་པོ་མཐོང་ན་མི་ཆགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ངས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གཟུགས་མཐོང་སྟེ་མི་ཆགས་པ་
ནི་དབུགས་དང་འབྲས་བུ་ཟ་བ་ལ་རག་ལུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། གཞན་ལ་སྨོད་ཅིང་སྐུར་པ་བཏབ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙང་བ་ཞེས་བྱར་རུང་ངམ། ངས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་
པོ་ཆེན་པོ་གང་ཕྲག་དོག་གི་སེམས་དང་བཅས་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་སོ། །བདག་ལ་ཕྲག་དོག་གི་སེམས་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྐུར་པ་འདེབས་ཞེས་བྱ། རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཟོད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱལ་
པོས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བཟོད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ན། ཁྱོད་ཀྱི་རྣ་བ་བཅད་ཀྱིས་བཟོད་ན་ཁྱོད་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་རིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་ངའི་རྣ་བ་བཅད་དོ། །དེའི་ཚེ་ན་ངའི་མདངས་ཀྱང་མ་གྱུར་ཏོ། །རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་དག་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་མཐོང་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 160b
འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འདི་ལ་ནི་གཙེ་བའི་མི་རིགས་སོ། །རྒྱལ་པོས་བློན་པོ་དག་ལ་སྨྲས་པ། འདི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡིན་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཤེས། བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་པ། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ན་མདངས་མ་གྱུར་པས་རིག་གོ། །
རྒྱལ་པོས་ཡང་སྨྲས་པ། མདངས་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་བ་སད་དགོས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་སྣ་དང་། རྐང་ལག་ཐམས་ཅད་བཅད་དོ། །དེའི་ཚེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་རབས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བསྒོམས་ཤིང་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་
ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེའི་ཚེ་ན་མགོན་པོ་བཞིས་ཁྲོས་ནས་རྡོ་དང་། གསེག་མ་ཆར་བཞིན་དུ་ཕབ་བོ། །རྒྱལ་པོས་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ནས་སྐྲག་པའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། པུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་ཐུགས་བརྩེ་བའི་སླད་དུ་འགྱོད་ཚངས་གནང་བར་སྨོན་ཏོ། །ཞེས་
གསོལ་ཏོ། །ངས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བདག་གི་སེམས་ལ་ཁྲོ་བ་ཡང་མེད་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱང་མེད་དོ། །རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། སེམས་ལ་ཁྲོ་བ་མེད་པར་ཅིས་རིག་པར་བགྱི། དེ་ནས་ངས་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་བདག་ཡང་དག་པར་ཁྲོ་བ་མེད་ན་བདག་གི་ལུས་འདི་སྔ་
མ་ཁོ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལུས་སྔ་མཁོ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱི་
མའི་དུས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྟར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ན་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ངན་པ་
མངོན་སུམ་དུ་སྨིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་མི་དགེ་བ་བྱས་པས་གནམ་ལས་རྡོ་དང་གསེག་མ་བབ་པའམ། རྔོན་པ་ལ་དྲེད་མོའི་ལག་བརྡས་སྟོན་པ་དང་། རྔོན་པ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁ་དོག་ལྟ་བུའི་ཤ་བ་ལ་ལག་བརྡས་སྟོན་པ་ལས་ལག་པ་ཆད་ནས་ལྷུང་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 161a
སུམ་དུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ལོག་སྲེད་ཅན་གྱིས་ཕས་ཕམ་པ་བཞི་ཉམས་པ་དང་། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་པའོ། །ཕྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་
ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལུས་འཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ཐུབ་པ་ན། དེའི་ཚེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་སྨོན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་ད་ལྟར་
མངོན་སུམ་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ན། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྒོམ་པའི་ལས་ནི་ད་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་
འགྱུར་ཏེ། ལས་གང་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་ཞིག་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྨིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་
པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ངའི་ཉེ་གནས་མ་ཡིན་གྱི། བདུད་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་ཡོད་དེ། ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་
སྨིན་པའོ། །མ་ངེས་པ་ནི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་ན་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྐྱེན་དང་མ་ཕྲད་ན་མི་མྱོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ངའི་ཉེ་གནས་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། བདུད་ཀྱི་འཁོར་མ་ཡིན་ནོ། །
རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ངེས་པའི་ལམ་ནི་མང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ལམ་ནི་ཉུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡོད་པས་ངེས་པར་ལྕི་བའི་ལས་ཀྱང་ཡང་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་ངེས་པའི་ལམ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 161b
མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཟག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ཞེ་ན། མ་ངེས་པ་ངེས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྕི་བར་བྱེད་པ་དང་། མིའི་
སྐྱེ་གནས་སུ་མྱོང་བའི་རིགས་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་མྱོང་བའི་རིགས་པ་བཟློག་སྟེ་ད་ལྟར་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྕི་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་
ཅན་དམྱལ་བ་མྱོང་བའི་རིགས་པ་མིའི་སྐྱེ་གནས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ལ་གཅིག་ནི་གཏི་མུག་ཅན། གཅིག་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་ནི་ཡང་བར་བྱེད། གཏི་མུག་ཅན་ནི་ལྕི་བར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་གཉིས་
ཞིག་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་དང་འགལ་བ་བྱས་ན། གང་རྩ་ལག་ཆེ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཆེར་བྱས་ཀྱང་ཆུང་བར་འགྱུར་ལ། གང་རྩ་ལག་ཆུང་བ་ནི་ཆུང་བའི་རིགས་པ་ཡང་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཏི་མུག་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་རབ་ཅན་ལ་དགེ་བའི་ལས་མང་བས་ལྕི་བ་
ཡང་ཡང་བར་འགྱུར་གྱི། གཏི་མུག་ཅན་ནི་ལས་དགེ་བ་ཉུང་བས་ཡང་བ་ཡང་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་གཉིས་ཞིག །གཅིག་ནི་ཚོ་ལ་ཉམ་རྩལ་ཆེའོ། །གཅིག་ནི་རིད་ལ་ཉམ་རྩལ་ཆུང་སྟེ། གཉིས་ཀ་འདམ་དུ་ལྷུང་ན། གང་ཉམ་རྩལ་ཆེ་བ་ནི་ཕྱིར་འབྱུང་
གི །གང་ཉམ་རྩལ་ཆུང་བ་ནི་ནུབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་དུག་འཐུངས་པའི་མི་གཉིས་ཞིག་གཅིག་ལ་ནི་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་དང་སྨན་ཨ་གས་ཋ་ཡོད་དོ། །གཅིག་ལ་ནི་མེད་དེ། གང་སྔགས་དང་སྨན་ཡོད་པ་ལ་ནི་དུག་གིས་མི་ཚུགས་སོ། །གང་སྔགས་དང་སྨན་མེད་པ་ནི་
འཐུངས་མ་ཐག་ཏུ་ཤིའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་གཉིས་ཞིག་སྐོམ་མང་དུ་འཐུངས་ན། གཅིག་ལ་ནི་མེའི་མཐུ་ཆེའོ། །གཅིག་ལ་ནི་མེའི་མཐུ་ཆུང་སྟེ། མེའི་མཐུ་ཆེ་བ་ནི་ཞུ་བར་ནུས་སོ། །མེའི་མཐུ་ཆུང་བ་ནི་ནད་དུ་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་གཉིས་ཞིག་རྒྱལ་པོས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 162a
བཙོན་དུ་བཟུང་ན། གཅིག་ནི་ཐབས་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན། གཅིག་ནི་གླེན་ཞིང་ངན་ནོ། །གང་ཐབས་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །གླེན་ཞིང་ངན་པ་ནི་ཐར་བའི་དུས་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་
ན་ལམ་ཉམ་ང་བར་འགྲོ་བའི་མི་གཉིས་ཞིག །གཅིག་ནི་མིག་དང་ལྡན་ནོ། །གཅིག་ནི་དམུས་ལོང་སྟེ། མིག་དང་ལྡན་པས་ནི་བདེ་བར་ཐར་གྱི། དམུས་ལོང་ནི་གཡང་སར་ལྷུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཆང་འཐུངས་པའི་མི་གཉིས་ཞིག །གཅིག་ནི་ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟོས་
སོ། །གཅིག་ནི་ཁ་ཟས་ཉུང་ངུ་ཟོས་ཏེ། གང་ཉུང་ངུ་ཟོས་པ་ནི་འཐུངས་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་ཀྱི། གང་ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟོས་པ་ནི་འཐུངས་ནས་ནད་དུ་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་གཡུལ་ངོར་ཕྱིན་པའི་མི་གཉིས་ཞིག །གཅིག་ནི་གོ་མཚོན་དང་ལྡན་ནོ། །གཅིག་ལ་ནི་ཅི་
ཡང་མེད་དེ། གང་གོ་མཚོན་དང་ལྡན་པ་ནི་དགྲ་ཐུལ་བར་འགྱུར་གྱི། ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་བདག་ཀྱང་མི་ཐར་ཏོ། །ཡང་མི་གཉིས་ཞིག་མི་གཙང་བས་གོས་ལ་རེག་པ་ལས། གཅིག་གིས་ནི་ཚོར་མ་ཐག་ཏུ་བཀྲུས་སོ། །གཅིག་གིས་ནི་ཚོར་ཡང་མ་བཀྲུས་ན། གང་བཀྲུས་པ་ནི་
གོས་གཙང་ངོ་། །མ་བཀྲུས་པ་ནི་མི་གཙང་བ་ཕྱི་ཕྱིར་ཆེ་བར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་མི་གཉིས་ཞིག་གཉིས་ཀ་ཤིང་རྟ་ལ་ཞོན་ན། གཅིག་ལ་ནི་སྲོག་ཤིང་ཡོད་དོ། །གཅིག་ལ་ནི་སྲོག་ཤིང་མེད་དེ། གང་སྲོག་ཤིང་ཡོད་པ་ནི་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲོའོ། །གང་སྲོག་ཤིང་མེད་པ་ནི་གནས་ནས་ཕྱིར་
མི་འཕོའོ། །ཡང་མི་གཉིས་ཞིག་དབྱེ་དགོན་པར་སོང་ན། གཅིག་ལ་ནི་རྒྱགས་ཚོགས་ཡོད་དོ། །གཅིག་ལ་ནི་རྒྱགས་ཚོགས་མེད་དེ། གང་རྒྱགས་དང་ལྡན་པ་ནི་དབྱེ་ལས་རྒལ་ཏོ། །སྟོང་པར་སོང་བ་ནི་རྒལ་མི་ནུས་སོ། ཡང་མི་གཉིས་ཞིག་ཆོམ་པོས་བཅོམ་ན། གཅིག་ལ་
ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ཡོད་དོ། །གཅིག་ལ་ནི་གཏེར་མེད་དེ། གང་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ཡོད་པ་ནི་བཅོམ་ཡང་མྱ་ངན་གྱི་སེམས་མེད་ཀྱི། གང་གཏེར་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་པར་གྱུར་ཏོ། །གཏི་མུག་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གང་དགེ་བའི་གཏེར་ཡོད་པ་ནི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 162b
ལས་ལྕི་བ་ཡང་ཡང་བ་ཙམ་གྱིས་མྱོང་བར་བྱེད་ཀྱི། གང་དགེ་བའི་གཏེར་མེད་པ་ནི་ལས་ཡང་བ་ཡང་ལྕི་བར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར། ལས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་
ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ལགས་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བ་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལྕི་བ་མྱོང་ཞིང་སེམས་ཅན་དམྱལ་
བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྕི་བ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལ་ཡང་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དང་། གླེན་པ་གཏི་མུག་ཅན་ནོ། །གང་ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་
དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་ནོ། །གང་ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པ་ནི་གཏི་མུག་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལུས་མི་སྒོམ་ཞེ་ན། གང་དབང་པོ་ལྔ་མི་སྡུད་པ་ནི་ལུས་མི་སྒོམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་
ཡོངས་སུ་དག་པ་བདུན་མི་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་སྒོམ་པའོ། །སེམས་མ་དུལ་བ་ནི་སེམས་མི་སྒོམ་པའོ། །འཕགས་པའི་སྤྱད་པ་མི་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་མི་སྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ཚུལ་
ཁྲིམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་མ་བརྟགས་པའི་རྫས་རྣམ་པ་བརྒྱད་འཆང་བའོ། །སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྒོམ་མི་ནུས་པའོ། །ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་མི་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ལུས་ལ་མི་རྟོག །གཟུགས་ལ་མི་རྟོག །གཟུགས་
ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་རྟོག །ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་རྟོག །ལུས་ལས་བྱུང་བ་མི་ཤེས། ལུས་འདི་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་ཤེས། ལུས་མ་ཡིན་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་བཟུང་ནས་བདག་དང་། ལུས་དང་། ལུས་ལས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 163a
བྱུང་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་ལུས་མི་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ལེན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱ། མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བདག་ལ་ཕན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བདག་འདུལ་
བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཛིན་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། བླ་ན་མེད་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་གྱི། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེ་ཞིང་འདོད་པ་ལྔའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །
སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་སེམས་འཁྲུགས་ཤིང་གཡེངས་པ་ན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་སྲུང་མི་ནུས་པའོ། །བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའོ། །བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་པ་ལྔའོ། །གང་དྲན་པ་ཉེ་བར་
གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་མི་ནུས་པ་ནི་སེམས་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །གང་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སེམས་མི་སྲུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ལུས་འདི་མི་རྟག་པ། མི་གནས་པ། མི་བརྟན་པ། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་མར་ཞིག་ཅིང་
འགོག་པ་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་རྟོག་མི་ནུས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་མི་སྒོམ་པ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་། བདག་གི་བའི་ལུས་དང་། བདག་གི་ལུས་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ཆགས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་བྱེད་པའོ། །སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་
མི་དགེ་བའི་ལས་ལས་སེམས་སྡུད་མི་ནུས་པའོ། །ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པ་ནི་སེམས་མི་སྡུད་པས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་མི་སྒོམ་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མི་གཅོད་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྙེམས་པ་མི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 163b
གཅོད་པའོ། །སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་ལས་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཡུལ་རྟོག་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཉེས་པ་མེད་ཀྱང་རྟག་ཏུ་དགྲར་འཛིན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ལ་དགྲ་ཞིག་རྟག་
ཏུ་འབྲང་ཞིང་སྐབས་ཚོལ་ན། ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཚོར་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྟག་ཏུ་བག་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བག་མ་བྱས་ན་དགྲས་འཚེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་སྐོམ་དང་ཟས་དང་གྲང་དྲོ་མཉམ་པར་རིམ་གྲོ་བྱེད་དོ། །གལ་
ཏེ་དེ་ལྟར་རིམ་གྲོ་དང་བག་མ་བྱས་ན་ཞིག་ཅིང་འགྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་མེ་ལྷ་རྗེད་པའི་བྲམ་ཟེ་རྟག་ཏུ་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་འབུལ་ཞིང་བསྔགས་བསྟོད་དེ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ་བྱས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ཐང་ཅིག་རེག་ན་ལག་པ་ཚིག་པར་
འགྱུར་རོ། །མེ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་མཆོད་པ་བྱས་མོད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཡང་མཆོད་པའི་དྲིན་ལ་ལན་གླན་པ་མེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ལོ་མང་པོའི་བར་དུ་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་།
ནད་ཀྱི་རྐྱེན་སྨན་གྱིས་རབ་ཏུ་གསོས་མོད་ཀྱི། གལ་ཏེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་འཇིག་ཅིང་འགོག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་གོས་དང་ཟས་ཀྱིས་གསོ་བའི་དྲིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སེམས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཞིག་སྦྲུལ་གདུག་པ་བཞི་གསོ་སྟེ། སྣོད་
གཅིག་གི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་མི་གཅིག་འཚོར་འཇུག་གོ། །སྦྲུལ་གདུག་པ་དེ་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ན་མི་གསོད་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་དེས་འཇིགས་ནས་རྟག་ཏུ་ཟས་ཚོལ་ཞིང་དུས་སུ་སྙོད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེན་པོ་བཞིའི་སྦྲུལ་གདུག་པ་ཡང་
དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གཅིག་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ན་ལུས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན། སེམས་ཐག་པ་ནས་སྨན་དང་སྨན་པ་ཚོལ་ཏེ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་འགྲུས་པར་མ་གསོས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འཆིའོ། །
เล่ม ๕๓ · หน้า 164a
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རྟག་ཏུ་སེམས་སྡུད་པ་ལ་བག་མེད་པར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བག་མེད་པར་བྱས་ན་འཇིག་ཅིང་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་རྫ་མ་སོ་མ་བཏང་བ་ནི་རླུང་དང་། ཆར་པ་དང་། བརྡེག་པ་
དང་། འདོར་བ་དང་། མནན་པ་མི་བཟོད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། རླུང་དང་། ཆར་པ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། སྤྱོ་མི་བཟོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཐོར་
བུ་སྐྲངས་ན་རྟག་ཏུ་བག་བྱེད་དེ། རེག་ཏུ་མི་སྟེར་རོ། །གལ་ཏེ་རེག་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་དྲེའུ་སྦྲུམས་ན་བདག་གི་ལུས་མེད་པར་བྱེད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་
ལུས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་ཁོང་ན་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཆུ་ཤིང་ལ་འབྲས་བུ་ཆགས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་
པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སྦྲུལ་དང་། སྲེ་མོ་ནི་རྟག་ཏུ་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་སེམས་སྐྱེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་ཆེན་པོ་བཞི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི་དུར་ཁྲོད་ལ་མི་དགའ་བ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དུར་ལ་མི་ཆགས་མི་མོས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་རིགས་ངན་དག་རབས་བདུན་གྱི་བར་དུ་རིགས་ངན་གྱི་ལས་བྱེད་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ས་བོན་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པས་
མཐར་མི་གཙང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མི་གཙང་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལུས་འདི་ནི་རི་མ་ལ་ཡ་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། ཙན་དན་དང་། མེ་ཏོག་ཨུད་པ་ལ་དང་། པུན་ད་རཱི་ཀ་དང་། ཙམ་པ་ཀ་དང་། མ་ལི་ཀ་དང་།
เล่ม ๕๓ · หน้า 164b
པ་རི་ཤ་ཀ་མི་སྐྱེ་སྟེ། བུ་ག་དགུ་ནས་རྟག་ཏུ་ཁྲག་དང་། རྣག་དང་། མི་གཙང་བ་ཟག་སྟེ། མནམ་པ་སྨེ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེས་ཏེ། མི་སྡུག་པ་སྐྱོ་བར་རུང་བ་རྟག་ཏུ་སྲིན་བུ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་ར་བ་
དམ་པ་གཙང་མར་མི་རོ་བཞག་ན་དེ་གཙང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མང་པོ་ཀུན་གྱིས་སྤངས་ནས་ཆགས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་གཙང་ལ་བཟང་མོད་ཀྱི། ལུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་
ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་དེ་ལྟར་རྟོག་མི་ནུས་པ་ནི་ལུས་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་གང་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐས་ཀྱི་ཐེམ་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ས་ཆེན་པོ་ནི་ཤིང་
དང་ནགས་ཚལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་མཚུངས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཚོང་དཔོན་ཚོང་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་
བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་བསྒྲེང་བ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་དང་། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་ལས་ཡུན་དུ་གཅོད་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ནད་གསོ་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྨན་གྱི་སྡོང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཁོར་བའི་ལམ་ཉམ་ང་བའི་རྒྱགས་
ཚོགས་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་གཞོམ་པའི་གོ་མཚོན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྦྲུལ་གདུག་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་རིག་སྔགས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤྱོད་པ་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཟམ་པ་ལྟ་བུར་རྟོག་མི་ནུས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་
སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་སེམས་གཡེང་བ་དང་། འཕྱར་བ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། གཟུང་དཀའ་བ་དང་། གདུལ་དཀའ་བ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལ་ཇི་ལྟར་བལ་གླང་མ་རུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་མར་མྱུར་ཏེ་གློག་གི་འོད་དང་མཚུངས་སོ། །
เล่ม ๕๓ · หน้า 165a
སེམས་ནི་རྒོད་ཅིང་མི་གནས་ཏེ་སྤྲེའུ་དང་མཚུངས་སོ། །སེམས་ནི་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་དང་མཚུངས་ཏེ། མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ། །འདོད་པ་ལྔ་ནི་ཆོག་དཀའ་སྟེ་མེ་དང་ཤིང་བུ་ཕྲད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །སེམས་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་མཚུངས་ཏེ་འབབ་ཆུ་ཐམས་
ཅད་ཤོང་བའོ། །སེམས་ནི་རི་མ་ད་དང་མཚུངས་ཏེ་རྩྭ་ཤིང་མང་པོ་སྐྱེ་བའི་གནས་ལྟ་བུར་རྟོག་མི་ནུས་ཤིང་འཁོར་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སླུ་བ་ལ་ཆགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉ་དག་མཆིལ་པས་ཟིན་པ་བཞིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་རྗེས་སུ་ལས་འབྲང་བ་
ནི་ཇི་ལྟར་ཉ་མོ་ཐོག་མར་སོང་ན་བུ་རྣམས་ཕྱི་བཞིན་དུ་འབྲང་བ་བཞིན་ནོ། །འདོད་པ་ལྔ་ལ་ཆགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་མོས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྔ་མོས་སྦྲང་རྩི་ཟོས་ན་ཤི་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་རྩྭ་ལ་མི་ལྟའོ། །ད་ལྟར་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཕྱི་མའི་ཉེས་པ་ལ་མི་རྟོག་སྟེ། ཇི་
ལྟར་བ་ལང་ལྗང་བུ་ལ་ཆགས་པ་དབྱུག་པས་བརྡེགས་ཀྱང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ཀུན་ཏུ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རླུང་དྲག་པོས་ཤིང་བལ་འབུད་པ་བཞིན་ནོ། །ཚོལ་བར་མི་རིགས་པ་ཚོལ་བ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བླུན་པོ་གླེན་པ་དག་མི་ཚ་བའི་
མེ་ཚོལ་བ་བཞིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་འཁོར་བ་ལ་དགའ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་མི་དགའ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིན་བུ་འཇི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་འཇི་བ་ལ་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། །བསླད་ཅིང་འཁོར་བའི་མནམ་པོ་ལ་སྲེད་ཅིང་ཆགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཙོན་དག་བཙོན་དཔོན་གྱི་བུ་མོ་ལ་དགའ་བ་
འམ་ཕག་མི་གཙང་བ་ལ་ཆགས་པ་བཞིན་ཏེ། གང་གིས་དེ་ལྟར་རྟོག་མི་ནུས་པ་ནི་སེམས་མི་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པ་ནི་བྱ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ལྟ་བུའི་མཐུ་སྟོབས་ཆེན་པོས་ལས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དང་། ཉི་མའི་འོད་ལྟར་མ་རིག་པའི་མུན་པ་
གཞོམ་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ཤིང་གི་རྩ་བ་རྩ་ནས་འདོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀླུང་དྲག་པོས་གཡེང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྲེག་པ་ནི་མེ་མར་མུར་དང་འདྲ་བའི་མཐུ་སྟོབས་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 165b
སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་དང་ས་བོན་ཡིན་པར་རྟོག་མི་ནུས་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ལ་གལ་ཏེ་ལུས་དང་། ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ལུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ལུས་གཅིག་པ་དང་།
ལུས་གཉིས་པ་དང་། ལུས་འདི་དང་། ལུས་ཕ་རོལ་དང་། ལུས་འགོག་པ་དང་། ལུས་མཉམ་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་ལུས་བསྒོམ་པར་ལྟ་བ་ནི་ལུས་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་།
ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཐ་མ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་གཅིག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕ་རོལ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འགོག་པ་དང་།
ཚུལ་ཁྲིམས་མཉམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྒོམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །གང་གིས་སེམས་དང་། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། སེམས་
ཀྱི་ཚོགས་དང་། སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་གཅིག་པ་དང་། སེམས་གཉིས་པ་དང་། སེམས་འདི་དང་། སེམས་ཕ་རོལ་དང་། སེམས་འགོག་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་སེམས་སྒོམ་པ་དང་། སེམས་རབ་དང་། སེམས་
འབྲིང་དང་། ཐ་མ་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་སུ་ལྟ་ན་དེ་ནི་སེམས་སྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གཉིས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཤེས་རབ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཤེས་
རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཤེས་རབ་གཅིག་པ་དང་། ཤེས་རབ་གཉིས་པ་དང་། ཤེས་རབ་འདི་དང་། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་དང་། ཤེས་རབ་འགོག་པ་དང་། ཤེས་རབ་མཉམ་པ་དང་། ཤེས་རབ་རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མ་དང་། ཤེས་རབ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 166a
རྟུལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣོ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པར་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་གིས་ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཆུང་ངུས་ཀྱང་མི་
དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་གཏོགས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསྟན་པ་ཐོས་ཀྱང་རྟག་པར་
འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་བརྡུང་བ་དང་། རྡོས་རྡོ་བརྡེག་པ་དང་། ཤིང་གིས་ཤིང་བརྡེག་པ་དང་། མེའི་སྲིན་བུ་མེ་ལ་དགའ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལུས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་མཚུངས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་
དངོས་པོ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སེམས་སོ། །དཔེར་ན་སྦྲང་བུ་ངར་སྣབས་ལ་འབྱར་ཏེ་འབྱུང་མི་ནུས་པ་ལྟར་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྱུང་མི་ནུས་ཤིང་ཐོག་མ་ནས་འགྱོད་པའི་སེམས་མེད་དེ། དགེ་བ་སྤྱོད་མི་ནུས་ཤིང་སྐྱོན་བཅབས་པས་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་ལས་
ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་སྨེ་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མྱོང་བར་རིགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བར་བསྒྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་སྣོད་ཆུང་ངུའི་ཆུ་ཉུང་ཟད་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་ཚྭ་ཕུལ་
གང་བཏབ་ན་རོ་ཤིན་ཏུ་ཁ་བས་བཏུང་རབ་ཏུ་དཀའ་བ་ལྟར་དེའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་གཞན་ལ་དོང་ཙེ་གཅིག་ཆགས་པ་ལས་སྐྱིན་པོ་འཇལ་མི་ཕོད་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་དྲགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མང་དུ་མྱོང་བ་ལྟར་དེའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་
ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ད་ལྟར་མྱོང་བར་རིགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 166b
ཅད་ཀྱིས་དངོས་པོ་འདི་ལྔ་དང་ལྡན་ན་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། གཏི་མུག་ཅན་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉུང་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ལྕི་བ་དང་། འགྱོད་ཚངས་མ་བྱས་པ་དང་། ཐོག་མའི་
དགེ་བའི་ལས་མི་སྤྱོད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ལས་སྤྱོད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནོར་མེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྤོང་བ་དང་། ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་
ལ་བསྟེན་པ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལྕི་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་གང་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྕི་བ་བསྒྱུར་ཏེ།
ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་ཡང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་གིས་ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་སྒོམ་ཞིང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཏུ་
མི་ལྟ། ཤེས་རབ་ཅན་དུ་མི་ལྟ། གཏི་མུག་ཏུ་མི་ལྟ། གཏི་མུག་ཅན་དུ་མི་ལྟ། བསྒོམ་པར་མི་ལྟ། བསྒོམ་པ་ཅན་དུ་མི་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་སྒོམ་ཞིང་དེས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འབྲས་བུ་
རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྕི་བ་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་ཡང་བ་མྱོང་བ་སྟེ། དེས་གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ལས་རབ་ཏུ་ལྕི་བ་བྱས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གི་ལས་འདི་ཤིན་ཏུ་ལྕི་མོད་ཀྱི། དགེ་བའི་ལས་ཙམ་མི་ཕོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རས་ཀྱི་བལ་ནི་ཕོ་རེ་བརྒྱ་ཡང་གསེར་ཡང་
དག་པ་སྲང་གཅིག་གི་དོར་མེད་པའམ། ཇི་ལྟར་གང་གཱ་ཀླུང་གི་ནང་དུ་ལན་ཚྭ་ཕུལ་གང་བཏབ་ན་ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་སྟེ་འཐུང་བ་དག་མི་ཚོར་བའམ། དཔེར་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་པོས་རིན་པོ་ཆེ་བརྒྱ་སྟོང་གཞན་ལ་ཆགས་ཀྱང་སུས་ཀྱང་བཅིངས་དྲགས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའམ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 167a
ཇི་ལྟར་སྤོས་ཀྱི་བལ་གླང་ཆེན་པོ་ལྕགས་ཀྱུ་བཅག་ནས་རང་ཉམ་དུ་འགྲོ་ནུས་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རྟག་ཏུ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་དགེ་བའི་སྟོབས་ཆེ་ལ། མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་ཞན་པས་བདག་གིས་མཐོལ་ཞིང་བཤགས་ན་སྡིག་པ་
བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་བསྒོམས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་བསམས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་ཅིང་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཏེ། ཀློག་
པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང་། གཞན་དག་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། ཡི་གེར་འདྲིའམ། གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པ་དག་མཐོང་ན་བཀུར་སྟིའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །གོས་དང་། ཟས་དང་། གནས་ཁང་དང་། མལ་
ཆ་དང་། ནད་ཀྱི་རྐྱེན་སྨན་དང་། མེ་ཏོག་དང་། སྤོས་ཀྱིས་མཆོད་དེ། བསྟི་སྟང་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་དོ། །གང་ནས་གང་དུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སུ་ལེགས་པ་བརྗོད་ཀྱི། ཉེས་པ་མི་བརྗོད་དེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་
པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་དང་། མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ལྷག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ནི། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྕི་བ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཡང་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །རིགས་
ཀྱི་བུ་དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཡང་བ་
མཆིས་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་འགྱུར་ན། ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཐོབ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སེམས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 167b
ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་ན། གདོན་མི་འཚལ་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན། འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་བསྒོམ་ཡང་ཅི་འཚལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནད་པ་དག་གལ་ཏེ་སྨན་དང་། སྨན་པ་དང་།
ནད་གཡོག་དང་། ནད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསོས་ན་ནད་བྱང་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལས་
ཆོས་ཐོས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་སམ། གལ་ཏེ་མ་ཕྲད་དམ། མ་ཐོས་སམ། ལམ་མ་བསྒོམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་པའི་སླད་དུའོ། །
བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ནི་རི་ཨན་ཏར་དུ་མ་ཕྱིན་པར་བར་དུ་གཅོད་ནུས་པའམ། ཀླུང་ཆེན་པོ་བཞི་ཡང་རྒྱ་མཚོར་མ་ཕྱིན་པར་དགག་ནུས་པའམ། ལོག་སྲེད་ཅན་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་མི་འགྲོ་བར་དགག་ནུས་པ་མ་མཆིས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་
ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སུས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བའི་བར་དུ་གཅོད་ནུས་པ་མ་མཆིས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་པའི་སླད་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལམ་
བསྒོམ་མི་འཚལ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཐུས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རིགས་ཀྱི། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་མཐུ་ལ་རག་མ་ལུས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ལོག་སྲེད་ཅན་དང་། ཕས་ཕམ་པ་བཞི་ཉམས་པ་
དང་། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བགྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་ཐོབ་པ་ནི་བསྒོམ་འཚལ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུས་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 168a
དཔེར་ན་རྡོ་ཁབ་ལེན་ལྟ་བུ་ལྕགས་དང་མི་ཉེ་མོད་ཀྱི། དེའི་མཐུས་ལྕགས་འཛིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བརྩོན་མི་འཚལ་ལོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་
པ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་འགྲམ་ན་མི་རྣམ་པ་བདུན་ཞིག་ཁྲུས་བྱེད་དམ། དགྲས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རམ། མེ་ཏོག་བརྔ་བའི་ཕྱིར་ཆུའི་ནང་དུ་ཞུགས་ན། དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཆུར་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ཅིའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞན་ལ་མཐུ་རྩལ་མེད་དེ་རྐྱལ་མ་བསླབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཞུགས་ནས་ནུབ་མོད་ཀྱི་ནུབ་ནས་ཕྱིར་ཡང་འབྱུང་སྟེ། བྱུང་ནས་ཕྱིར་ནུབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐུ་རྩལ་ཆེ་བས་ནུབ་ནས་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་། །རྐྱལ་མ་བསླབས་པས་བྱུང་
ནས་ཕྱིར་ཡང་ནུབ་བོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ནུབ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། བྱུང་ནས་ཕྱིར་མ་ནུབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ལྕི་བས་ནུབ་ཀྱང་མཐུ་རྩལ་ཆེ་བས་སླར་བྱུང་ངོ་། །རྐྱལ་བསླབས་པས་ཡང་མ་ནུབ་བོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཞུགས་ནས་ནུབ་སྟེ། ནུབ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་
ངོ་། །བྱུང་ནས་ཆགས་ཏེ་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་ཏུ་ལྟའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ལྕི་བས་ནུབ་ཀྱང་མཐུ་རྩལ་ཆེ་བས་བྱུང་ངོ་། །རྐྱལ་བསླབས་པས་ཆགས་ཏེ་འབྱུང་བའི་གནས་མི་ཤེས་པས་ཕྱོགས་བཞིར་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཞུགས་ནས་ནུབ་སྟེ། ནུབ་ནས་ཕྱིར་
ཡང་བྱུང་། བྱུང་ནས་ཆགས་སོ། །ཆགས་ནས་ཕྱོགས་བཞིར་བལྟས་སོ། །བལྟས་ནས་སོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཞུགས་ནས་སོང་ངོ་། །གཏིང་ཚུགས་པ་ན་སྡོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགྲ་ཉེ་རིང་ལྟ་བའི་ཕྱིར་
རོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་ནས་རི་མཐོན་པོར་འཛེགས་ཏེ། དགྲ་དང་བྲལ་ནས་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་རབ་ཏུ་བདེ་བར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། མི་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 168b
དགྲས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་རྒལ་སྙམ་བསམས་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། སྐྲ་དང་། ཁ་སྤུ་བྲེགས་ནས་ལུས་ལ་ཆོས་གོས་གྱོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་དང་བསྟེན་ཏེ། དེའི་ངག་ཉན་ཅིང་ལོག་པའི་
ཆོས་འདི་དག་འཛིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ནི་ལྔ་ཕུང་སྟེ། ལྔ་ཕུང་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ལྔའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཤི་ན་ཆེན་པོ་ལྔ་ཡུན་དུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་ལྔ་ཡུན་དུ་བཅད་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་བསྒོམ་ཅི་དགོས་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་བས་ན་
དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་རིག་གོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལོག་སྲེད་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་སྲེད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་
བའི་ཀླུང་དུ་ནུབ་སྟེ་འབྱུང་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དགེ་བའི་ལས་ལྕི་བའི་ཕྱིར་དད་པའི་སྟོབས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གཱའི་ཀླུང་གི་མི་དང་པོ་དང་མཚུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལོག་སྲེད་ཅན་དག་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ནུབ་སྟེ་འབྱུང་
མི་ནུས་སོ། །དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་སེམས་འབར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་མི་མཐོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤྱོད་པ་ན་དགའ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྤོང་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཤིང་ཆོད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་
པའོ། །ཡང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ནུབ་བོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་སློང་མ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་རྫས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་སྡེ་
མི་འཐུན་པ་ལྔ་ལ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པའོ། །ཡང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་ངོ་། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་འཆད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་།
เล่ม ๕๓ · หน้า 169a
ཆོས་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་འདྲུ་བ་དང་། ཆོས་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྐྱོན་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཉན་པའོ། །ཡང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ནུབ་བོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་
གཤེགས་པ་མི་རྟག་པ་སྟེ་འགོག་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་སྟེ་འགྱུར་ཞིང་འཕོ་བའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་འགོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ནུབ་བོ། །དེའི་འོག་མས་འཁོར་བའི་ཀླུང་ལས་རྒལ་
བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པས་ནུབ་ནས་འབྱུང་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་ནས་དད་པའི་སེམས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་དད་པའི་སེམས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་
ཡིད་ཆེས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། འཇིག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙང་བ་སྤྱོད་ཅིང་གཟུངས་སུ་
འཛིན་ཏེ་ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། ཡི་གེར་བྲིས་སམ། དགྲོལ་ཞིང་བཤད་དེ། རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པ་བྱེད་ཅིང་ཤེས་རབ་སྒོམ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་ན་ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་ཞིང་ལོག་པའི་
ཆོས་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དུས་ངན་པའི་ཚེ་ཡུལ་ངན་པར་སྐྱེས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་གཅོད་དོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་ནུབ་སྟེ། དེ་ནི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་མི་གཉིས་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་འཁོར་བའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་ལས་རྒལ་བར་འདོད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་
བཅད་པའི་ཕྱིར་ནུབ་པར་གྱུར་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་པས་ན་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན། རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ། །
เล่ม ๕๓ · หน้า 169b
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་དེ། ལོག་སྲེད་ཅན་ནི་ཆོས་དེ་དག་མ་བཅད་ན་ནམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་སྟེ། རྣམ་པར་སྤངས་ན་གདོད་ཐོབ་བོ་སྙམ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པའི་
སེམས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙང་བ་སྒོམ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་གཙང་བ་བསྒོམས་ནས་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་
ཞིང་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣོ་བས་དད་པ་དང་། ཤེས་རབ་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་མེད་པ་དེ་ནི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་མི་གསུམ་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་འཁོར་བའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་ལ་རྒལ་འདོད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་
པའི་ཕྱིར་དེར་ནུབ་པར་གྱུར་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བསྟེན་པས་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། སེམས་
ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་དད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་མེད་པས་ཕྱོགས་བཞིར་ལྟའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་བཞིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་
སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཇི་ལྟར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་མི་བཞི་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་འཁོར་བའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་དེ་རྒལ་འདོད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེར་ནུབ་པར་གྱུར་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བསྙེན་པའི་ཕྱིར་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་
པས་ན་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ཤེས་རབ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 170a
སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣོ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དད་པ་དང་ཤེས་རབ་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་རོ། །དེ་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཏེ།
དེ་ལྟར་བདག་གྲོལ་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་མི་ལྔ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་འཁོར་བའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་རྒལ་འདོད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པས་དེར་ནུབ་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བསྟེན་
པས་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ། །དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། སེམས་ཅན་
ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣོན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དད་པ་དང་ཤེས་རབ་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་མེད་དོ། །ད་ལྟར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་ཏེ་གཏིང་ཚུགས་
པར་ཕྱིན་ཏོ། །གཏིང་ཚུགས་པར་ཕྱིན་ནས་དེར་སྡོད་དེ་མི་འགྲོའོ། །དེར་སྡོད་ཅིང་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྒྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྟོག་པའོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་མི་དྲུག་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལ་
གཅིག་ནི་འཁོར་བའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་རྒལ་འདོད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་དེ་དེར་ནུབ་པར་གྱུར་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བསྟེན་པས་ན་དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ། །དད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་ན་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་
གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་དབང་པོ་རྣོན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དད་པ་དང་། ཤེས་རབ་བརྟན་པར་གྱུར་ནས་ཕྱིར་
เล่ม ๕๓ · หน้า 170b
ལྡོག་པའི་སེམས་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་རོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་ཏེ། རི་མཐོན་པོར་འཛེགས་ནས་འཇིགས་པའི་དགྲ་རྣམས་སྤངས་ཏེ་བདེ་བ་མང་པོ་མྱོང་བར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་
དུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །བདེ་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྟག་པའོ། །རི་མཐོན་པོར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་དཔེའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་མི་དེ་དག་ཀུན་ལ་རྐང་ལག་དང་ལྡན་མོད་ཀྱི། རྒལ་
མི་ནུས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མདོ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་། ཡོངས་
སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ནི་ངས་ཀྱང་མ་ཉེས་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་མ་ཉེས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེས་པར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སྨན་པ་མཁས་པས་ནད་ཀྱི་དངོས་པོ་རིག་ནས་སྨན་སྟོན་ཏེ། ནད་པས་མ་འཐུངས་ན་སྨན་པས་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་སྦྱིན་བདག་གཅིག་གིས་ནོར་ཅི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་མི་
ཐམས་ཅད་ལ་བྱིན་པ་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་མ་བླངས་ན་སྦྱིན་བདག་གིས་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཉི་མ་ཤར་བ་ན་གྲག་གྲོག་ཟབ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་བར་གྱུར་ལ། དམུས་ལོང་གིས་ལམ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཉི་མས་མ་ཉེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་གང་གཱའི་
ཀླུང་གི་ཆུས་སྐོམ་པ་མང་པོ་ངོམས་པར་ནུས་སོ། །སྐོམ་པ་དག་མ་འཐུངས་ན་ཆུས་མ་ཉེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ས་ཆེན་པོས་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྐྱེད་དེ་གཉིས་སུ་མེད་ན། ཞིང་པས་མ་རྨོས་པ་ནི་སས་མ་ཉེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 171a
པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་རྒྱས་པར་འབྱེད་ཅིང་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱིས་མ་བཟུང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་ཉེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ལ་ལ་ལམ་སྒོམ་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་
དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་བླ་ན་མེད་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྡོ་ཁབ་ལེན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །སངས་
རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དབྱེ་དགོན་པར་སོང་བ་ལས་སྐོམ་པས་གདུངས་ཏེ་ཁྲོན་པ་
ཞིག་དང་ཕྲད་དོ། །ཁྲོན་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་སྟེ། ཆུ་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི་ངེས་པར་ཡོད་པར་ཤེས་སོ། །མི་དེས་ཐབས་ཀྱིས་ཟོ་བ་དང་ཐག་པ་བཙལ་ཏེ་བཅུས་ནས་གཟོད་མཐོང་བ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱི།
ཟག་པ་མེད་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པས་གདོད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཏིལ་ཡོད་ན་མར་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐབས་རྣམས་སྤངས་ན་མི་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་བུ་རམ་གྱི་ཤིང་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གནམ་
གྱི་ལྷ་དང་། བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡིན་མོད་ཀྱི། དགེ་བའི་ལས་སམ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་མེད་ན་མི་མཐོང་ངོ་། །སའི་འོག་ན་རྩྭའི་རྩ་བ་དང་། སའི་འོག་གི་ཆུ་ནི་སས་ཁེབས་པས་ན་མི་མཐོང་བ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འཕགས་པའི་
ལམ་མ་བསྒོམས་ན་ནི་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ནད་པས་གལ་ཏེ་ནད་གཡོག་དང་། སྨན་བཟང་པོ་དང་། སྨན་པ་མཁས་པ་དང་ཕྲད་དེ། ནད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨན་བཏང་ངམ། གལ་ཏེ་མ་ཕྲད་ཀྱང་རུང་སྟེ་འཚོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 171b
ངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དྲུག་པ་རྣམས་ལ་དོན་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་སངས་
རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་ལ་ནོར་གནས་གཞན་ཞིག་ན་ཡོད་ལ། དྲུང་ན་མེད་མོད་ཀྱི། ཡིད་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དྲིས་ན་ཡང་བདག་དབང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་
པར་དབང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ཡང་མ་ཡིན། ཕ་རོལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱས་པ་
ཡང་ནང་ན་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐོག་མ་མེད་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། འདིས་བྱས་པས་འདིས་མྱོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། འདིས་བྱས་པས་
གཞན་མྱོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་བྱས་པས་གཞན་མྱོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། བྱས་པ་ཡང་མེད། མྱོང་བ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དུས་དང་རྐྱེན་འདུས་པས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལྟར། སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཐོག་
མ་མེད་ལ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ནང་ན་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན། ཡོད་པ་མ་ཡིན། མེད་པ་མ་ཡིན། འདི་ན་མ་ཡིན། ཕ་རོལ་ན་མ་ཡིན། གཞན་ནས་འོངས་པ་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་དང་རྐྱེན་འདུས་པས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་སྒོམ་ཞིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཐོང་སྟེ།
ที่มาและสัญญาอนุญาต
ตัวบท: e-text กังยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-kangyur · commit a582cf47) · สาธารณสมบัติ
สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน
README ของ Esukhia/derge-kangyur ที่ commit a582cf471b7c (เปิดอ่านแล้ว ๓ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public Domain work, and as such is also in the Public Domain." · สำเนาคำต่อคำ: data/kangyur-src/SOURCE-README.md
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
- หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
- ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด