ตัวบทไม่มีชื่อ — ประโยคแรก: འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
เล่ม ๕๓ · หน้า 201a
ཏུ་དམག་རྣམ་བཞིས་བསྐོར་ཏེ་ཆས་སོ། །བཙུན་མོ་ལུས་འཕགས་མས་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་གང་ན་བར་སོང་བ་ལས་སྲུངས་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཀག་ནས་ཕྲད་དུ་མ་སྟེར་ཏོ། །དེ་ནས་བཙུན་མོ་ཁྲོ་སེམས་སྐྱེས་ནས་སྲུངས་མ་རྣམས་ལ་སྤྱོས་སོ།། །།
འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། བམ་པོ་བཞི་བཅུ་ལྔ་པ། དེ་ནས་སྲུངས་མ་རྣམས་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ལ་ལྟ་འཚལ་ཞེས་མཆི་ན་གནང་ངམ་མི་གནང་ཞེས་རྒྱལ་བུ་ལ་ཞུས་སོ། །རྒྱལ་བུས་ཐོས་ནས་དེ་བས་ཀྱང་ཁྲོས་ཏེ་
མ་གང་ན་འདུག་པར་སོང་ནས་མའི་ཐོར་ཐོ་ལ་བཟུང་སྟེ་རལ་གྲི་ཕྱུང་ནས་བདབ་པ་ལས། འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་གསོལ་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོས་ཡུལ་དོད་ཚུན་ཆད་ནོངས་པ་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང་བུད་མེད་ལ་ཆད་པས་མི་དགུམ་པ་ལགས་ན་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཡུམ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རྒྱལ་པོ་མ་
སྐྱེས་དགྲས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ཐོས་ནས་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་བཏང་ནས། རྒྱལ་པོ་ཡབ་ཀྱི་གོས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ཟས་དང་། ནད་ཀྱི་རྐྱེན་སྨན་ལ་སོགས་པ་བཅད་དེ་ཞག་བདུན་ལོན་ནས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཚེའི་དུས་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་ཡབ་རྒྱལ་
པོ་ཚེ་འདས་པ་མཐོང་ནས། འགྱོད་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་ན་བློན་པོ་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་འགྲོ་བས་ཡང་ཆོས་ལོག་པ་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྨྲས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་ན་ཇི་སྟེ་དེང་ཁྱོད་འགྱོད་པའི་སེམས་
སྐྱེད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་ཡང་སྨྲས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་མཁྱེན་པར་མཛོད་ཅིག །འདི་ལྟ་བུའི་ལས་འདི་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྡིག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་མཆིས་ཏེ། ཡབ་རྒྱལ་པོ་བསད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་བསད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་ནི་
བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་གཞན་སུ་ཡང་ལས་འདི་སྦྱོང་ནུས་པ་མ་མཆིས་སོ། །རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྙོག་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཏེ། བདག་ནི་སྡིག་པ་ཅན་ལགས་ན་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་སོ། །
เล่ม ๕๓ · หน้า 201b
རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་དངོས་པོ་དེ་མཁྱེན་ནས་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ད་ཟླ་བ་གསུམ་འདས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །མ་སྐྱེས་དགྲས་ཐོས་ནས་ང་གང་ན་བར་འོངས་ཏེ། ངས་ཆོས་བསྟན་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལྕི་བ་ཡང་སྲབ་པར་གྱུར།
རྩ་བ་མེད་པའི་དད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡུན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་
ཏེ། །ཡང་དག་པར་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། མིང་ཙམ་བླ་དགས་སུ་བཏགས་པའོ། །དེ་ལ་མིང་ཙམ་བླ་དགས་སུ་བཏགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། ང་ཟླ་བ་གསུམ་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཐོས་ནས་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། འདི་
སྐད་དུ་ཇི་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་རྟག་ལ་མི་གནས་ན་བདག་ཅག་ལྟ་ཅི་ཞིག་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་བྱ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་འཆི་
བདག་གི་བདུད་བཅོམ་མ་ནུས་ན་བདག་ཅག་ལྟ་ཞིག་ག་ལ་ནུས་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཕྱིར་ངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་
པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་ངེས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མཐར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཆད་པར་ལྟ་བ་བསྐྱེད་ནས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལུས་མེད་པའི་འོག་ཏུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མྱོང་བ་ཅི་ཡང་
མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། ངས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ན་རྒྱལ་པོ་རབ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 202a
ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བར་དུ་གཞོན་ནུ་བྱས་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བར་དུ་རྒྱལ་ཚབ་བྱས། ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བར་དུ་རྒྱལ་པོ་བྱས་ཏེ། དབེན་པར་འདུག་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏོ། །སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་ཆུང་བས་ཚེ་རབ་ཏུ་ཐུང་སྟེ།
རྟག་ཏུ་དགྲ་བཞི་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་ཡང་མི་ཤེས་མི་ཚོར་ཏེ། འོན་ཀྱང་བག་མེད་པར་སྤྱོད་དོ། །དེ་བས་ན་བདག་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྒོམ་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་དགྲ་བཞི་ཡོངས་སུ་གཅད་དོ། །སྙམ་བསམས་ནས་བློན་པོ་དག་ལ་གྲོང་ཁྱེར་
གྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་གཞལ་མེད་ཁང་ཞིག་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །གཞལ་མེད་ཁང་བྱས་ནས་བློན་པོ་དང་། ནང་གི་སླས་རྣམས་དང་། རྒྱལ་བུ་རྣམས་དང་། གཉེན་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱོད་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །ང་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྙམ་
སེམས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་གནང་ངམ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ནས་བློན་པོ་ཆེན་པོ་དང་། གཉེན་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཀྱང་དགེའོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེང་དུས་ལ་བབ་བོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་རབ་མཐོང་གིས་ཞམ་རིང་བ་མི་གཅིག་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་དུ་ལོ་བརྒྱད་
ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་ཏེ་བྱམས་པའི་སེམས་བསྒོམས་སོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བར་དུ་རིམ་གྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་ཚེ་རབས་སུམ་ཅུའི་བར་དུ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་ཕྱུག་བྱས་སོ། །ཚེ་རབས་ཚད་མེད་པའི་བར་
དུ་རྒྱལ་ཕྲན་བྱས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་རབ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་སེམས་ཤིག །དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ང་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་
གཤེགས་པ་ནི་ངེས་པར་བདག་དང་བདག་གི་བ་ཡོད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་དུས་གཅིག་ན་ངས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། སེམས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 202b
ཅན་གྱི་ལྔ་ཕུང་དང་སེམས་དང་། ཁམས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་དང་། ལྷ་དབང་སྒྱུར་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་བདག་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ།
དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་བདག་ཡོད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་དུས་གཞན་ཞིག་ན་དགེ་སློང་གཅིག་ཅིག་ང་གང་ན་བར་འོངས་ནས་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཅེས་བགྱི་བ་ཇི་ལྟ་བུ། བདག་ཅེས་བགྱི་བ་ནི་སུ། ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་
ཅེས་བགྱིས་ཞེས་ཞུས་སོ། །དེ་ནས་ངས་དགེ་སློང་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དགེ་སློང་བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་དོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐོག་མ་ནས་མེད་ལ་ད་ལྟར་ཡོད་དོ། །ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཐོག་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེའང་གང་ནས་ཀྱང་
མ་འོངས་ལ། ཕྱིས་འགོག་པ་ན་ཡང་གང་དུ་ཡང་སོང་བ་མེད་དེ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་སོ། །ཕུང་པོ་བཏང་བ་ཡང་མེད་ལ་ཕུང་པོ་ལེན་པ་ཡང་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་ཞུས་པ་དེ་བདག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བདག་
སུ་ཞེས་ཞུས་པ་དེ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དཔེར་ན་ལག་པ་གཉིས་བརྡབས་པས་དེའི་བར་ན་སྒྲ་འབྱུང་བ་ལྟར་བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སེམས་དང་ལས་དང་། སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲེལ་པས་བདག་ཅེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་ནང་ན་གཟུགས་མེད་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་བདག་མེད་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་བདག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་མ་
ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། དགེ་སློང་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མི་རྟག་པ། བདེ་བ་མེད་པ། བདག་མེད་པ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ། །
เล่ม ๕๓ · หน้า 203a
རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཚེ་ན་དགེ་སློང་མང་པོ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཀྱིས་ལྔ་ཕུང་འདི་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་
པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་བདག་མེད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་གསུམ་འདུས་པ་ལས་ལུས་འདི་བླངས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་ཕ་དང་། མ་དང་། ཕུང་པོ་བར་མ་འདུས་པ་
ལས་ལུས་ལེན་པར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་ངས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་གང་ཟག་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། གལ་ཏེ་ན་ལྔ་ཕུང་བར་མས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ལྔ་ཕུང་བར་མའི་དབང་པོ་ཚང་བར་ལྡན་ཞིང་གསལ་བ་ནི་སྔོན་
གྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མར་གྱི་སྙིང་པོ་དངས་མ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་དུས་གཅིག་ན་སེམས་ཅན་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྔ་ཕུང་བར་མ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ར་ད་རྩུབ་མོ་དང་མཚུངས་སོ། །སེམས་ཅན་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་པའི་ལྔ་ཕུང་བར་མ་ནི་ཡུལ་
སེར་སྐྱའི་རས་དཀར་པོ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལྔ་ཕུང་བར་མ་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཡང་མཚམས་
མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་དུ་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་ན། མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ངས་དགེ་སློང་ཀུ་མ་རུ་ཙེ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་འདི་དང་བྲལ་མ་ཐག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཚམས་
མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ངས་ཡང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བེའུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་གལ་ཏེ་ལྔ་ཕུང་བར་མ་ཡོད་ན། སྲིད་པ་དྲུག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ལྔ་ཕུང་བར་མ་མེད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 203b
དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་ལྔ་ཕུང་བར་མ་མེད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་
ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལེ་ལོ་དང་སྙོམ་ལས་བྱེད་པའི་དགེ་སློང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པས་དེ་དག་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་གསུངས་སོ། །བྱ་བ་མང་པོ་ལ་དགའ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྨྲང་ལ་མོས་པ་དང་།
གཉིད་ལ་མོས་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་ལ་སྟེན་པར་མོས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་དགའ་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དགེ་སློང་དག་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིར་ལྡོག་པའི་རྐྱེན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་གང་ཟག་ནི་ནང་གི་རྐྱེན་
སྤངས་མོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་མ་སྤངས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བས་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དགེ་སློང་ཀུ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ལན་དྲུག་གི་བར་དུ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་གྱུར་ཏེ། ལོག་ནས་ཀྱང་ཁྲེལ་བ་དང་འཛེམ་
པའི་སེམས་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་དེ། ལན་བདུན་གྱི་ཐ་མ་ལ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །ཐོབ་ནས་ཉམས་ཀྱིས་དོགས་པས་མཚོན་ཕྱུང་ནས་བདག་གིས་བདག་བསད་དོ། །ངས་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དུས་དང་། སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་
པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡོད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་
ན་ཚིག་པའི་སོལ་བ་ནི་ཕྱིར་ཤིང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། བུམ་པ་ཆག་ན་བུམ་པར་སྤྱད་དུ་མེད་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཕྱིར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་གསུངས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 204a
ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མ་བཅད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་བཅད་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡང་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་
རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྐུ་དང་།
ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྐུ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་དེ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། གནག་པ་དང་། དཀར་བ་དང་། འདི་དང་། ཕ་བི་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་
སྟེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་།
ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། དཀར་པོ་མ་ཡིན། ནག་པོ་མ་ཡིན། རིང་པོ་མ་ཡིན། ཐུང་ངུ་མ་ཡིན། འདི་མ་ཡིན། ཕ་བི་མ་ཡིན། སློབ་པ་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་འཇིག་
རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། རྟག་ཏུ་གནས་ལ་མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པས། རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་
ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་གསུངས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་སྐྱེ། འདུ་བྱེད་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ། མིང་དང་གཟུགས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 204b
ལས་དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་སྐྱེ། དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་རེག་པ་སྐྱེ། རེག་པ་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེ། ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེ། སྲེད་པ་ལས་ལེན་པ་སྐྱེ། ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་སྐྱེ། སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་སྐྱེ། སྐྱེ་བ་ལས་རྒ་ཤི་དང་ཟློས་པའི་མྱ་ངན་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་
ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ངེས་པར་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ངས་ཡང་དུས་གཅིག་ན་དགེ་སློང་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་
སྩལ་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་
ཡོད། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་
འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་སོ། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལྔ་ཕུང་ངོ་། །རྐྱེན་ལས་
ཀྱང་སྐྱེས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བུས་པ་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལྔ་ཕུང་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་སོ། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་
འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ངེས་པར་འདུས་མ་བྱས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 205a
པ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་ལུས་འདི་སྤངས་ནས་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་ཁོ་ནར་ཞིག་སྟེ་གྱེས་སོ། །དགེ་བ་འབའ་ཞིག་བྱས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འདུ་
བྱེད་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་འབའ་ཞིག་བྱས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཐ་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ནི་
ངེས་པར་རྟག་གོ་བར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་དུས་གཅིག་ན་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་རིག་པར་གྱིས་ཤིག །གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་
ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་དེ་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པར་སྨྲ། གལ་ཏེ་གཟུགས་རྟག་པ་ཡིན་ན། འཇིག་ཅིང་འགོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་མི་རིགས་སོ། །དེ་
གཟུགས་འདི་གྱེས་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཆག་ཅིང་ཞིག་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པར་རིག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་
པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ལ་ངེས་པར་ཆད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་དང་། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བུ་དང་། བྲན་ཕོ་དང་།
བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་མ་བརྟགས་པའི་རྫས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་བཅངས་ཀྱང་བདེན་པའི་ལམ་ཐོབ་བོ། །བདེན་པའི་ལམ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་མི་སྤོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 205b
དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་འདོད་པ་ལྔ་ལ་སྤྱོད་ན། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ཡང་དུས་གཅིག་ན་ངས་འདི་སྐད་དུ་ཁྱིམ་ན་གནས་པས་བདེན་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །
རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདོད་པ་ལྔ་སྤྱོད་ན་ངེས་པར་བདེན་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་
གྲོལ་བ་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཆོག་གི་ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས། འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་མཆོག་གི་ཆོས་ནི་འདོད་
པའི་ཁམས་འབའ་ཞིག་ན་ཡོད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ངས་འདི་སྐད་དུ་དྲོད་དང་། སྤྱི་བོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཆོག་གི་ཆོས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་
དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ངས་འདི་སྐད་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་སྔར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས།
དྲོད་དང་། སྤྱི་བོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཆོག་གི་ཆོས་བསྒོམས་ཏེ་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་
དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་མཆོག་གི་ཆོས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། སྦྱིན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ལས་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱིན་བདག་ནི་རྒྱུ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 206a
དང་འབྲས་བུ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ལ། ལེན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དང་། ལེན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ལ། སྦྱིན་བདག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་
ཡིད་མི་ཆེས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལེན་པ་གཉིས་ཀ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལེན་པ་གཉིས་ཀ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དེ་བཞི་ལ། དང་པོ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་
ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་སྦྱིན་པ་ནི་ཡིད་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་ངས་དུས་གཅིག་ན་འདི་སྐད་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་སྦྱིན་པ་བྱའོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། མདོག་སྦྱིན་པ་
དང་། སྟོབས་སྦྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། སྲོག་སྦྱིན་པ་དང་། སྤོབས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུས་སྦྱིན་བདག་གིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་
དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་སྦྱིན་པ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་དུས་གཅིག་ན་འདི་སྐད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་ཡུན་དུ་ཟད་ཅིང་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འགགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་
མར་ཤི་ནས་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་ཆོས་མེད་པ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། །དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པས་ཅི་ཡང་མེད་པ་
ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡང་ཡོད་པའི་རིགས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་ན་ཟད་པ་དང་འགོག་པ་ཡོད་པའི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་མེད་པས་ན་ཟད་པ་དང་འགོག་པ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 206b
ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་དུས་གཅིག་ན་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །མཽད་གལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་
གི་ཐ་སྙད་དོ། །རྐང་པའི་རྗེས་སོ། །མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སོ། །འཇིགས་པ་མེད་པའོ། །སྟོན་པ་ཆེན་པོའོ། །འབྲས་བུ་ཆེན་པོའོ། །མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཆེན་
པོའོ། །ཟིལ་དངར་གྱི་རོ་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །མཽད་གལ་ཇི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སྐུར་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་ཞེས་གསུངས་སོ། །ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་
ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་དུས་གཅིག་ན་ངས་མཽད་གལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །མཽད་གལ་མིག་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་པོ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་
སྙིང་པོ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་ཞིང་འཇུ་བ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་
དང་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་ངེས་པར་ཡོད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་དུས་གཅིག་ན་ངས་མཽད་གལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །མཽད་གལ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ངན་སོང་
གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་བཅད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགོག་
เล่ม ๕๓ · หน้า 207a
པ་མ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཡང་དུས་གཅིག་ན་དགེ་སློང་བར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བར་པ་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་གཟུགས་ལ་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་རམ། ཉེ་
བའམ། རིང་བའམ། སྦོམ་པོའམ། ཕྲ་མོར་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་གཅོད་ནུས་སོ། །དགེ་སློང་བར་པས་གསོལ་པ། ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་
དང་མིང་ཞེས་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། ཆེན་པོ་བཞི་ནི་གཟུགས་སོ། །ཕུང་པོ་བཞི་ནི་མིང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ནི་ངེས་པར་ཆེན་པོ་བཞི་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་རྐྱེན་གྱིས་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བར་གྱུར་པ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཆེན་པོ་བཞིའི་རྐྱེན་གྱིས་འདི་ལྟར་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་དང་། རྩུབ་པོ་དང་། འཇམ་པ་
དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། གྲུ་བཞི་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། སྣྲེལ་ཞི་དང་། ཡང་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། དུད་པ་དང་།
སྤྲིན་དང་། ཁུག་རྣའང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་བྲག་ཅ་དང་མཚུངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་
ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་བཞི་ཁ་ཅིག་ནི་བྱས་པའི་གཟུགས་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སྔོན་དུས་གཅིག་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་རྒྱལ་པོའི་བུས་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་སེམས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 207b
བསྐྱེད་ན། དེའི་དུས་ན་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ལགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ངས་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་རྒྱལ་པོའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། ལུས་དང་ངག་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་
གཟུགས་ཡོད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་ལ་གནས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བའོ། །ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་
ཤེ་ན། གཟུགས་ཐ་དད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཟུགས་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་
ཡིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་
ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ངེས་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་
ཏེ། འཕགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་དུ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བུས་པ་མ་རབས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་མ་རིག་པ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེ་སྟེ། སྲེད་པ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྲེད་པ་
ལས་ལེན་པ་སྐྱེ་བས་ན། ལེན་པ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་སྐྱེ་བས་ན་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པ་དང་སྲིད་པ་དང་ལེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྲིད་པ་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བས་ན་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་དང་། སྲིད་པ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 208a
ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལས་མིང་དང་། གཟུགས་དང་། མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་དང་། རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་
ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་
གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། འདོད་པ་ངན་པ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་ངོ་། །འདོད་པ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། འདོད་པའི་རང་བཞིན་
གྱིས་ཚོལ་བའི་ཚེ་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་སྟེ། ལེན་པ་ནི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད། དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་
ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་དང་། མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེས་མོད་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་
ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྲིད་པ་གཅིག་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པར་གསུངས།
སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྲིད་པ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་། དྲུག་དང་། བདུན་དང་། བརྒྱད་དང་། དགུ་དང་། བཅུ་ནས་ཉི་ཤུ་ལྔའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 208b
པས་འདི་སྐད་དུ་སྲེད་པ་ལྔ་དང་སྲིད་པ་དྲུག་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ང་སྔོན་དུས་གཅིག་ན་ཡུལ་སེར་སྐྱར་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཚལ་ན་བཞུགས་པའི་ཚེ་ཤཱཀྱ་མིང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ང་གང་ན་བར་འོངས་ནས་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་
བསྙེན་བགྱི་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །ངས་བཀའ་སྩལ་པ་གལ་ཏེ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་དབང་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་ལ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་དེ་ལ་ནི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་བྱའོ། །ཤཱཀྱ་མིང་ཆེན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་
ཕྱོགས་གཅིག་པའི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་བགྱི། ངས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤཱཀྱ་མིང་ཆེན་གང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གསུམ་དང་། ཁྲིམས་གཅིག་མནོས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་བྱའོ། །ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་
པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དགེ་བསྙེན་ཁྲིམས་ནི་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་ཡང་རུང་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་དུས་གཅིག་ན་ཆུ་བོ་གང་གཱའི་འགྲམ་ན་བཞུགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ང་གང་ན་བར་འོངས་ནས་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་
བདག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་བསླབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཆོས་གདུགས་གཅིག་གམ། ཞག་གཅིག་གམ། དུས་གཅིག་གམ། ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་གིས་ནོད་དུ་སྩལ་ན་དེ་དག་གིས་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་རམ། བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དེ་ནི་དགེ་
བ་ཐོབ་མོད་ཀྱི། བསླབ་པའི་ཡན་ལག་ཐོབ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་བསླབ་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྒྱད་མནོས་པ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་ན་དགེ་སློང་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། དགེ་སློང་ཞིག་པ། དགེ་སློང་སྟོར་ཅིང་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ། དགེ་བའི་འབྲས་བུའི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 209a
དཔེར་ན་ས་བོན་ཚིག་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་མགོ་བཅད་ན་ཤིང་ཏོག་མི་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པའི་དགེ་སློང་ཡང་དེ་དག་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་
ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་ན་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཙུན་ད་ལ་དགེ་སློང་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་
ཏེ། གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སྟོན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ལེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སྨེ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྨེ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་
ནས། ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་མ་ཉམས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་གཅིག་པ་དང་། ལམ་གཅིག་
པ་དང་། སྤྱོད་པ་གཅིག་པ་དང་། དམིགས་པ་གཅིག་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ནས་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་བར་དུ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཞི་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་
གྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་དེ་དག་ཐམས་
ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་ཡན་མན་ལན་བདུན་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པས་ནི་ལྷ་དང་མིར་ལན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 209b
ཅིག་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལ་ལས་ནི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནས་ཐ་མ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ད་ལྟར་དང་། མ་
འོངས་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ལྔ་ཕུང་གཅོད་དོ། །མ་འོངས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ལྔ་ཕུང་གཅོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་
དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་དེ་དག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མི་ཐོབ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དངོས་པོ་དྲུག་དང་ལྡན་ཏེ། རྟག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། དགེ་
བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཐོང་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་ཅན་ལས་གཞན་པ་ན་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་མ་ཡིན། ནང་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་མ་
ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱས་བསྡུས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་
བཞིན་ནི་སེམས་ཅན་ལས་གཞན་པ་ན་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དཔེར་ན་བུད་མེད་དབུལ་མོའི་ཁྱིམ་གྱི་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་དང་། སྟོབས་པོ་ཆེའི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 210a
འཕྲལ་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་ནོར་བུ་རྡོ་རྗེ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཟིལ་དངར་གྱི་ཆུ་མིག་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་ཅན་ལས་གཞན་པ་ན་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཡང་འདི་སྐད་དུ་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པ་དང་། ལོག་སྲེད་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་ལ་སྐུར་པ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་སྡིག་བྱས་
པ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོད་མེད་མོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དགེ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་
ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་ཅན་ལས་གཞན་པ་ན་ཡོད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ན་བླ་
ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་མེད་དེ། །དེ་བས་ན་ངས་རྒྱལ་པོ་སྡེ་རབ་ཏུ་ཕམ་བྱེད་ལ་བལ་གླང་གི་དཔེ་བཤད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དམུས་ལོང་གིས་བལ་གླང་གི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་དག་བལ་གླང་ཁོ་ནར་མི་འཇེབས་མོད་ཀྱི། བལ་གླང་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་
ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ངས་རྒྱལ་པོ་ལ་དགུ་པོ་རྒྱུད་མངས་ཀྱི་
དཔེ་གསུངས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆད་དོ། །ཇི་ལྟར་དམུས་ལོང་གིས་འོ་མ་འདྲི་བ་ལྟར་སངས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 210b
རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལ་ལ་ནི་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་ལ་སྐུར་པ་དང་། མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་སྡིག་བྱས་པ་དང་། ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་
ཞེས་འཆད་དོ། །ལ་ལས་ནི་དེ་དག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ཀུན་ལས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་སོ། །མི་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་མི་མང་པོ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡུལ་གཅིག་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་འབྱུང་
བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན་སངས་རྒྱས་གཉིས་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་མེད་དོ། །གླིང་བཞི་པ་གཅིག་ན་མགོན་པོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གཉིས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་མེད་དོ། །ངས་འཛམ་
བུའི་གླིང་ན་མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ནས་ཡར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ཐུག་པར་གསུངས་ཏེ། ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས་འདི་སྐད་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟ་བུའི་རྩོད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
གལ་ཏེ་གང་གིས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཐེ་ཙོམ་གྱི་སེམས་སྐྱེས་ན་འོན་ཀྱང་རི་རབ་ཙམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་གཞིག་ནུས་སོ། །དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པར་བསྐྱེད་ན་དེ་ནི་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་
ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཟག་སུ་ཞིག་གལ་ཏེ་གཞན་ལས་ཐོས་སམ་བདག་གིས་མདོ་སྡེ་ལ་བལྟས་ཏེ་མཐོང་ངམ། གཞན་གྱིས་བསྟན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 211a
པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཆགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གཏོང་མི་ནུས་པ་ནི་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་དེ་དགེ་བ་ལགས་སམ། དགེ་བ་མ་ལགས། བཀའ་
སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲ་བ་གཅོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཟག་དེ་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་ཐེ་ཙོམ་
གྱི་དྲ་བ་གཅོད་མི་ནུས་པ་ཞེས་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། གང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱའོ་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གང་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་མཆི་བ་དེ་ཡང་ཆགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཞེས་བགྱིའམ།
རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་སྔར་མི་དང་ཤིང་ཞིག་མཐོང་སྟེ། ཕྱིས་མཚན་མོ་སོང་སོང་བ་ལས་ཤིང་དུམ་ཞིག་རྒྱང་ནས་མཐོང་ན་དེ་མིའམ་ཤིང་ཡིན་སྙམ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེའོ། །རིགས་
ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་སྔར་དགེ་སློང་དང་། ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མཐོང་བ་ལས། ཕྱིས་དུས་གཅིག་ན་ལམ་རྒྱང་ནས་དགེ་སློང་ཞིག་མཐོང་ནས་དེ་དགེ་སློང་ངམ། ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཡིན་སྙམ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྔར་བ་ལང་དང་། ཆུ་གླང་ཞིག་མཐོང་ནས་ཕྱིས་རྒྱང་ནས་བ་
ལང་ཞིག་མཐོང་ན། དེ་བ་ལང་ངམ་ཆུ་གླང་ཡིན་སྙམ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྔར་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་མཐོང་ན་ཕྱིས་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ངན་སོང་
གསུམ་དུ་ལྟུང་བ་དང་། ངན་སོང་གསུམ་དུ་མི་ལྟུང་བ་མ་བཤད་ན་དེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་སྔར་མཐོང་བས་ཕྱིས་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བགྱི་བ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 211b
ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་མ་མཐོང་བར་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་མི་ཞིག་ཤུལ་དུ་ཆབ་རྙོག་མ་ཅན་ཞིག་དང་མཇལ་ན་སྔོན་མཐོང་བས་ཆུ་འདི་ཟབ་བམ་མི་ཟབ་སྙམ་
དུ་ཐེ་ཚོམ་འཚལ་ཏེ། སྔོན་མ་མཐོང་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བཅད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་
ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ན་བ་དང་། བདེ་བ་
དང་། རྒས་པ་དང་། དར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཤི་བ་དང་། བཅིངས་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། མཛའ་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དགྲ་སྡང་བ་དང་ཕྲད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱིས་མཐོང་ནས་ནམ་ཞིག་དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་
བར་འགྱུར་སྙམ་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ལ་མི་དེས་ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་སྔར་མ་མཐོང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དེས་སྔོན་གནས་གཞན་
ཞིག་ན་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་ཕྱིན་ཡང་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་དེས་སྔོན་ཟབ་པ་དང་མི་ཟབ་པའི་གནས་མཐོང་བའི་ཚེ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མ་སྐྱེས་ན་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་
སྔོན་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མ་རྟོགས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེའོ་ཞེས་ངས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 212a
ལྟར་ཐེ་ཚོམ་ཉིད་ཆགས་པ་ལགས་ལ། ཆགས་པ་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་ལགས་ན་དེ་གང་ལ་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་ལ་བྱའོ། །འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་གིས་དགེ་བའི་
རྩ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཤེས་རབ་གསལ་ཞིང་དབང་པོ་རྣོ་བ། བྱེ་བྲག་ལ་མཁས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སྤོང་ཞིང་དམ་པའི་ཆོས་མི་ཉན་བསམ་པ་མི་དགེ་ཞིང་ཚུལ་བཞིན་མི་གནས་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅད་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་
པོ་དེ་བཞི་སྤངས་ནས་རང་གི་ཡིད་ལ་སྦྱིན་པ་དང་ཟང་ཟིང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ནི་ནོར་གཏོང་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་ན་ལྟ། སྦྱིན་བདག་དེ་རྟག་ཏུ་དབུལ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་
ཞེ་ན། ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་གསུམ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། མི་སྡོད་མི་གནས་
སོ། །དེ་ལྟར་མི་སྡོད་མི་གནས་ན། ཇི་སྟེ་འདི་ནི་སྦྱིན་པ། འདི་ནི་ལེན་པ། འདི་ནི་ཟང་ཟིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ། དེ་ལྟར་ལེན་པ་ཡང་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་འགྱུར། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དགེ་
བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། ལེན་པ་དེས་བླངས་ནས་དགེ་བ་བྱེད་དམ་མི་དགེ་བ་བྱེད་ན་ཡང་། སྦྱིན་བདག་དེ་ལ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱང་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡང་ཕྱིར་ས་བོན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ནི་སྦྱིན་བདག་གོ། །འབྲས་བུ་ནི་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་ལེན་པ་དེས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་ཐོབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 212b
མེད་དོ་སྙམ་སེམས་སོ། །གང་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྦྱིན་པའི་རྫས་དེ་ནི་མེད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་རྫས་ནི་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་
ཡིན་ན་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར། གང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྫས་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་ཡིན་པས་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་རིག་གོ། །དེ་བས་
ན་སྦྱིན་པ་ཡང་མེད། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་སེམས་སོ། །གང་དེ་ལྟར་བསམས་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།
བམ་པོ་བཞི་བཅུ་དྲུག་པ། ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྦྱིན་པ་ནི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིད་ཡིན་ན་མི་མཐོང་ཞིང་ཟླ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ན་སྦྱིན་པ་བྱར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་དེ་བས་ན་སྦྱིན་པ་ཡང་མེད། རྒྱུ་ཡང་མེད། འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །
གང་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡང་མེད་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་པར་སྨྲ་ན་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྦྱིན་བདག་གིས་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སམ། ལྷའི་གཟུགས་སམ། ཚེའི་ཚད་དམ། ཕ་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱེད་ན་ལེན་པ་
མེད་དོ། གལ་ཏེ་ལེན་པ་མེད་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་པའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། གང་དེ་ལྟར་བསམས་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་
སྨྲ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཕ་མེད། མ་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་སྟེ་ཕ་མ་གཉིས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 213a
པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་མི་སྐྱེ་སྟེ་དེ་བས་ན་ཕ་མ་ནི་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཕ་ཡང་མེད། མ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཕ་མའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་མི་གཅིག་
ལ་ཡང་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཡོད་པའི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་མེད་པས་ན་སེམས་ཅན་ནི་ཕ་མའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་གོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཕ་མའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དག་ཕ་མ་དང་མི་
འདྲ་བ་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ནི་འདི་ལྟར་ལུས་དང་། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྡོད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཕ་མ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །འདི་
ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ན་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཇིམ་པ་གོང་གོང་པོའི་ཚེ་རྫ་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། འགགས་ནས་མེད་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་རྫ་མ་ཆག་ནས་མེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བ་ལང་ལ་རྟ་མེད་པ་དང་། རྟ་ལ་བ་ལང་མེད་པ་དང་། མཐར་མེད་པ་སྟེ། ཇི་
ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་དང་། རུ་སྦལ་གྱི་སྤུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཕ་མ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་མེད་པ་འདི་བཞི་དང་མཚུངས་སོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཕ་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་ན། ཕ་མ་ཤི་བའི་ཚེ་བུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཕ་མ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་
སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་ཕ་མ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཕ་མའི་རྒྱུ་ལས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ཕ་མའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་རིག་གོ་སྙམ་
སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡོད་དེ། ཕ་མའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྨ་བྱ་ནི་འབྲུག་གི་སྒྲ་ཐོས་ནས་མངལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་ཇི་ལྟར་བྱེའུ་སྔོན་པོ་བྱ་ཕོའི་མཆི་མ་འཐུངས་ནས་མངལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱ་འཚོ་བྱེད་ཀྱང་
เล่ม ๕๓ · หน้า 213b
བྱ་ཕོ་གར་བྱེད་པ་མཐོང་ནས་མངལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སེམས་པ་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མ་ཕྲད་ན་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་
མེད་དོ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དག་ལས་དགེ་བ་བཅུ་དང་ལྡན་ཞིང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པར་དགའ་སྟེ། བསོད་ནམས་ལ་བརྩོན་པ་ཡང་ནད་ལ་སོགས་པ་ལུས་གདུང་ཞིང་གཞོན་དར་ལ་བབ་སྟེ། འཆི་བ་དང་། ནོར་ལ་སོགས་པ་སྟོར་ཏེ་མྱ་ངན་དང་སྡུག་བསྔལ་
མང་པོས་གདུངས་པར་གྱུར་པ་ཡོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། ལེ་ལོ་དང་། སྙོམ་ལས་བྱེད་དེ། དགེ་བ་རྣམས་མི་སྤྱོད་ཀྱང་། ལུས་བདེ་ཞིང་ནད་མེད་པ་ཚེ་རིང་བ་དང་། ནོར་དང་རིན་པོ་ཆེ་མང་སྟེ་མྱ་ངན་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་
གདུངས་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་སྔོན་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཐོས་ཏེ། མི་ཁ་ཅིག་ནི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཀྱང་ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བ་
ཡང་མང་། ཁ་ཅིག་ནི་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཀྱང་ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཅེས་ཐོས་ཏེ། དེ་བས་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་རིག་གོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སུ་སྨྲ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་སྲོག་བཅད་ན་དགེ་
བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཅེས་སྨྲ། ཁ་ཅིག་ནི་སྲོག་བཅད་ན་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་རིག་གོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ངེས་པར་མ་སྨྲས་ན་
བདག་ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྨྲ། དེ་བས་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་འཕགས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 214a
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྒོམ་པ་དེས་ཡང་དག་པའི་ལམ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཅིག་ཅར་ཡོད་པའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱིས་ཀུན་ནས་
ཉོན་མོངས་པ་གཞིག་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྒོམ་ན་ཡང་དག་པའི་ལམ་དེ་ཡང་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ལམ་གྱིས་གཞོམ་མི་ནུས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་ན་ནི་
ལམ་ཅིར་ཡང་མི་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་འཕགས་པ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་
ལ་མཚུངས་པར་འདྲ་བར་ཡོད་དོ། །འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཀྱང་རང་བཞིན་མཉམ་པས་ན་དེ་དང་འདྲ་བའི་རིགས་ཏེ། མི་གཅིག་གིས་ཐོབ་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོབ་པའི་རིགས། མི་གཅིག་གིས་སྒོམ་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་རིགས་
སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་མཉམ་ཡང་ད་ལྟར་མི་ཐོབ་པ་ལ་བལྟས་ན་བདེན་པའི་ལམ་མེད་དོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཕགས་པ་ལ་ཡང་བུས་པ་མ་རབས་དང་འཐུན་པའི་ཆོས་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཟ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། འགྲོ་བ་
དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། གཉིད་དང་། དགའ་བ་དང་། དགོད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིགས་པའོ། །གལ་ཏེ་བུས་པ་མ་རབས་དང་དངོས་པོ་དེ་དག་ཡོད་པར་མཚུངས་
ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་ན་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གཏན་བཅད་པའི་རིགས་སོ། །ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་དེ་དག་མ་བཅད་ན་ལམ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཕགས་པ་ལ་ལུས་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ལྔའི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 214b
བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་སྤྱོ་བ་དང་། བསྐྱེངས་པ་དང་། འཚོག་རྡེག་ཀྱང་བྱེད། གཞན་ལ་ཕྲག་དོག་དང་ང་རྒྱལ་ཡང་བྱེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་ཞིང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕགས་པ་མེད་པར་རིག་གོ། །
གལ་ཏེ་ལམ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དངོས་པོ་དེ་དག་སྤངས་པའི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་དག་མ་སྤངས་པས་ན་ལམ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་རྐྱེན་
གྱིས་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་བརྩེ་བ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྒོམ་པ་ལ་བལྟོས་པའི་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་བརྩེ་བ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྙིང་བརྩེ་བར་
འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ན་འཕགས་པའི་ལམ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཆེན་པོ་བཞིའོ་ཅོག་ནི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་མཚུངས་པར་ཡོད་དོ། །ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་ལ་འགྲོའི་ཕ་བི་ལ་
མི་འགྲོའོ་སྙམ་མི་རྟོག་གོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཡང་ད་ལྟར་དེ་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པས་འཇིག་རྟེན་ན་འཕགས་པ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མྱ་ངན་ལས་
འདས་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་ན་འཕགས་པ་མེད་པར་རིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་བླང་དོར་མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མང་ན་མི་རྟག་
པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་ན་མི་གཅིག་གིས་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་མཐའ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །
เล่ม ๕๓ · หน้า 215a
ཇི་སྟེ་མཐའ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་རྟག་པའོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་གདགས། གལ་ཏེ་ལ་ལས་འདི་སྐད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མང་ངོ་། །དཔེར་ན་གདུགས་གཅིག་ལ་ཁྱེའུ་སོ་མང་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྨྲ་
ན། དོན་དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སོ་སོ་ནས་ཐོབ་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པས་མཐའ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རྟག་པའོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ཇི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ན་སུ་
ཞིག་འཕགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས་པ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་འཕགས་པའི་ལམ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་
ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཕགས་པར་མ་གྱུར་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་མ་ཡིན་ན་འཕགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་མེད་པར་རིག་གོ་སྙམ་སེམས་སོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་དོ། །གང་ཞེ་ན་
གཞན་ལས་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། རང་གིས་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་གཉིས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ན་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱེད་པས་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་
པོ་དེ་གཉིས་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཇི་སྟེ་མ་ཐོབ་སྙམ་སེམས་ཏེ། གང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གང་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་ལྟ་ན་གང་ཟག་དེས་ནི་
དད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་ལྔ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ནི་དམའ་བ། ཞན་པ། དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་རྨོངས་པས་མ་ཡིན། ལྷ་དང་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པས་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །
เล่ม ๕๓ · หน้า 215b
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཟག་དེ་ནམ་ཞིག་གི་དུས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཟག་དེས་དུས་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐོག་
མ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཚེའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པའོ། །དེ་ལ་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འགགས་པས་རྒྱུ་འགགས་ཏེ་
ཟད་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་སྨིན་ཏེ་དེ་བས་ན་འདས་པའི་འབྲས་བུ་བཅད་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་བཅད་པ་ནི་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་
ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་བཅད་པ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་ཞེས་བགྱི་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་དེ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་འདས་པ་ལགས་སམ། ད་ལྟར་ལགས་སམ། མ་འོངས་པ་ལགས་སམ་འོན་
ཏེ་དུས་གསུམ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་ལགས། གལ་ཏེ་འདས་པ་ལགས་ན། ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ཞེས་བགྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདས་པ་མ་ལགས་སོ། །འོན་ཏེ་མ་འོངས་པ་ལགས་ན་ཇི་ལྟར་རྟག་པར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས། གལ་ཏེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་ན་ཅིའི་སླད་དུ་བཅད་པ་ཞེས་བགྱི། འོན་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་ལགས་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ཞེས་བགྱི། ཡང་ཅིའི་སླད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་
གསུངས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་མཆིས་པར་གསུངས་ཏེ། རྟག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བལྟར་རུང་བའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་ལ་སངས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 216a
རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་མཆིས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་ཞེས་གསུངས་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིས་
པ་ཡང་ལགས་ལ། གཅད་དུ་ཡང་རུང་ན་ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་འདྲི་བའི་ལན་བཏབ་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །
གང་ཞེ་ན། ངེས་པར་ལན་བཏབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་བཏབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དྲིས་པ་དེ་ལྟར་ལན་བཏབ་པ་དང་། བཞག་ནས་ལན་མི་འདེབས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ངེས་པར་ལན་བཏབ་པ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལས་ངན་པ་བྱེད་པས་དགེ་
བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བམ། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅེས་འདྲི་ན། དེ་ལ་ནི་ངེས་པར་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་ལན་འདེབས་ཏེ། དགེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཡིན་ནམ། མ་
ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་ལ་ནི་ངེས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་ལ་ནི་ངེས་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་གིས་སངས་
རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་གནས་རྣམས་ཆོས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་ལ་ནི་ངེས་པར་ཆོས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ངས་བདེན་པ་བཞི་གསུངས་
པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ལྔ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 216b
ཕུང་གི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མཐར་མ་ལུས་པར་བགགས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་
ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དྲིས་པ་དེ་ལྟར་ལན་བཏབ་པ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། ཡང་ལ་ལས་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཀྱིས་ཆོས་གང་གི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་གསུངས་ཞེས་དྲིས་ན། དེ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བཤད་དེ། བདག་མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས་གཞན་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པས་ཆོས་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་པར་གསུངས་ཞེས་དྲིས་ན། དེ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་པར་གསུངས་སོ། །ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཁྲི་རྣམས་དང་། མཚན་སུམ་
ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུམ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་རྣམས་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཞི་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་དང་། ཐབས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་
འཛིན་ཚད་མེད་མཐའ་ཡས་པ་སྙེད་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་ཏེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 217a
དང་། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། དགེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ཏེ། རྟག་པ་དང་། ཡོངས་
སུ་དག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། ཅུང་ཟད་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་ནི་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པའི་
ཕྱིར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ད་ལྟར་དང་
མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཅུང་ཟད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཞེས་བྱའོ། །རྫོགས་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་།
མ་འོངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་དུས་གསུམ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། དུས་གསུམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཡིན་
ཏེ། འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དགུ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྟག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བལྟར་ཡོད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 217b
པའོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ས་དྲུག་པའི་བར་གྱི་སངས་རྒྱས་
ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། བལྟར་རུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་
སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལྔ་པ་ནས་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡང་དག་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བལྟར་རུང་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་
བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྔ་པ་དེ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དྲུག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདུན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བཅད་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་
བྱའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་འདི་སྐད་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པ་ལ་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དམ། ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་འདྲི་བ་ལ་ནི་བཞག་སྟེ་ལན་མི་གདབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་
བདག་གིས་ཐོས་པ་ལན་མི་འདེབས་པ་ལ་ནི་བཞག་སྟེ་ལན་མི་འདེབས་པ་ཞེས་བགྱི་ན་དེང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ལ་བཞག་སྟེ་ལན་མི་བཏབ་པའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་བཞག་
སྟེ་ལན་མ་བཏབ་པ་ལ། བཞག་སྟེ་ལན་མ་བཏབ་པའོ་ཞེས་མ་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བཞག་སྟེ་ལན་མ་བཏབ་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བཟློག་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་སྟེ། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་བཞག་སྟེ་ལན་མ་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་
เล่ม ๕๓ · หน้า 218a
གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་།
མ་འོངས་པ་ཡང་ལགས་ལ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་
ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མ་རིག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་
རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་
བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་སྔར་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཁྲག་དང་འོ་མ་འདྲེས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་
ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །འོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དེ་བས་ན་ངས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ནི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་
པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འོ་མ་དང་མཚུངས་སོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཞོ་དང་མཚུངས་སོ། །དགྲ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 218b
བཅོམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མར་དང་མཚུངས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུའི་བར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཞུན་མར་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་དང་མཚུངས་
ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ད་ལྟར་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་ངོ་། །དཔེར་ན་རི་སྤོས་ཀྱི་ངད་ཅན་ལ་རྩྭ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བ་ལང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཟོས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་
པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། དྲུག་དང་། བདུན་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་ལ་མཆིས་པ་ཞིག་ལགས་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པའི་མི་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་
བཞིན་མཆིས་ཞེས་བགྱིར་རུང་ངམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་ཡོད་པས་ལས་དེའི་རྒྱུས་ན་ད་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །མ་འོངས་པའི་ལས་ཡོད་པ་མ་སྐྱེས་
པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་དེ་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ད་ལྟར་མངོན་པར་མཐོང་བའི་རིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་པའི་མི་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་
རྐྱེན་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཐུས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འོངས་པས་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་
ན་སྒྲོན་མ་དང་ཉི་མ་ནི་མ་བྱུང་ཡང་མུན་པ་གསལ་བར་ནུས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 219a
དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་
བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིད་གོལ་བར་གྱུར། ངས་སྔར་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ལམ་དབུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་སམ། འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ནི་ཡིད་མ་གོལ་མོད་ཀྱི།
སེམས་ཅན་དག་ལམ་དབུ་མ་འདི་ལ་ཤེས་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་སླད་དུ་འདི་ལྟར་ཞུས་པ་ལགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་སེམས་ཅན་གྱིས་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལམ་དབུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་ལ། མི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་
སེམས་ཅན་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་དག་གིས་ལ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་ན་གནས་ཏེ།
ཇི་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་ཤིང་ཏོག་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་ཟེར། ལ་ལ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་ན་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལམ་དབུ་མ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ནང་འདུས་པ་ལས་ལམ་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་ལམ་དབུ་མའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ནང་ན་མ་
ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ལན་བཏབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ན་ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 219b
ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཅོད་ཅིང་སེམས་རབ་ཏུ་བཏུལ་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་གདོད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་
ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་གི་སློབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་མུ་
སྟེགས་ཅན་གྱི་ཆོས་སྒོམ་དུ་ཟིན་ཡང་། གལ་ཏེ་ནང་གི་ཆོས་སྤངས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་ནང་གི་སློབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པས་མཐའ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ལ། ཕྱི་དང་ནང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ལམ་དབུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་
པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་།
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་
བརྒྱན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཐའ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ལ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ལམ་དབུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 220a
ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནང་ན་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ།
དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཞན་ལས་ཆོས་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ལས་ཆོས་ཐོས་པས་ནང་ན་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་འགྱུར་
ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་མ་ཐོས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཞན་ལས་ཆོས་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཐའ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་
ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ལམ་དབུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཕྱི་རོལ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་
ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་
མ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དེ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་
མཐའ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ལ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ལམ་དབུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་གནས་ཏེ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 220b
དཔེར་ན་སྟོབས་པོ་ཆེའི་དཔྲལ་བའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ནོར་བུ་དང་མཚུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་
ནི་འདི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་ན་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐབས་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་
གྱི་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་དེ་ཐབས་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཐའ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་ལ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་
དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་མོད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་
ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་བྱས་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དམིགས་སུ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་མོད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དང་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་མོད་ཀྱི། རི་བོང་གི་
རྭ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རུ་སྦལ་གྱི་སྤུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ནི་ཐབས་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྐྱེ་བར་ནུས་པས། དེའི་ཕྱིར་མེད་མོད་ཀྱི། རི་བོང་གི་རྭ་དང་མི་མཚུངས་སོ། །དེ་
བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་པ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཅོད་པའམ། དགག་པར་མི་ནུས་ཏེ། མེ་མར་གྱི་མེ་ལྕེ་དང་འདྲ་བར་བླ་ན་མེད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 221a
པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མེད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ད་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ད་
ལྟར་གྱི་དུས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་འདུས་པ་ལ་ནི་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མི་ལ་ལས་འདི་
སྐད་དུ་ས་བོན་གྱི་ནང་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་འདྲི་ན། ངེས་པར་ཡོད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་ལ། མེད་ཅེས་ཀྱང་ལན་གདབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་བོན་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡོད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་མ་བྱུང་
བས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་ཀྱིས་ཐ་དད་མོད་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལས་གཞན་
པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་སེམས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མ་དག་པ་ཡོད་དུ་ཟད་དོ། །
རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འདི་སྐད་དུ་ས་བོན་གྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ནུས་སམ། འབྲས་བུས་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ཞེས་ལན་གདབ་བོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པས་
འོ་མའི་ནང་ན་ཞོ་མཆིས་སོ་ཞེས་བགྱི་བའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་གིས་འོ་མའི་ནང་ན་ཞོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེན་པའོ། །གང་ཞོ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའོ། །དངོས་པོ་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར་ཡོད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་ལ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 221b
མེད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་ངེས་པར་སྨྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་ཅེ་ན། འོ་མ་ལ་ཞོ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་ནི་འོ་མ། འབྲས་བུ་ནི་ཞོ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། དབྱིབས་དང་རོ་ཐ་དད་པ་དེ། བཏུང་བ་དང་། སྤྱོད་པ་མི་མཚུངས་སོ། །ཚ་བའི་ནད་
ལ་ནི་འོ་མ་གཏོང་། འཁྲུ་བའི་ནད་ལ་ཞོ་གཏོང་ངོ་། །འོ་མ་ནི་གྲང་ནད་སྐྱེ་བར་བྱེད། ཞོ་ནི་ཚ་བའི་ནད་སློང་བར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་འདི་སྐད་དུ་འོ་མའི་ནང་ན་ཞོའི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་ལ་ཞོ་ཉིད་འོ་མ་སྟེ། རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་
ན། ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་འོ་མ་སྔར་འབྱུང་ལ་ཞོ་སྔར་མི་འབྱུང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྔར་མ་སྨྲས། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞོ་སྔར་མ་བྱུང་། དེ་ལྟར་ཞོ་སྔར་མ་བྱུང་བས་ན། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་
དང་། ཞུན་མར་དང་། མར་གྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་གོ་རིམས་སུས་བྱས། དེ་བས་ན་ཞོ་ནི་ཐོག་མ་མེད་ལ། ད་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་ལ་ད་ཡོད་པ་ཞིག་ན་ནི་མི་རྟག་པའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་གིས་འདི་སྐད་དུ་འོ་མ་ལ་ཞོའི་
རང་བཞིན་ཡོད་པས་ཞོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། ཆུ་དང་རྩྭ་ལ་ཞོའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ཞོ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆུ་དང་རྩྭ་ལ་ཡང་འོ་མ་དང་ཞོའི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ། །གང་ཞེ་ན། ཆུ་དང་རྩྭ་ལས་འོ་མ་དང་ཞོ་འབྱུང་སྟེ།
གང་གིས་འདི་སྐད་དུ་འོ་མའི་ནང་ན་ནི་ངེས་པར་ཞོའི་རང་བཞིན་ཡོད་ལ། ཆུ་དང་རྩྭ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འོ་མའི་ནང་ན་ནི་ངེས་
པར་ཞོ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཞོའི་ནང་ན་ཡང་ངེས་པར་འོ་མ་འབྱུང་བའི་རིགས་ན། ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་འོ་མ་ལས་ཞོ་འབྱུང་ལ་ཞོ་ལས་འོ་མ་མི་འབྱུང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་ན་ཞོ་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་ལ་ད་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་བས་ན་མཁས་པ་དག་ནི་འདི་སྐད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 222a
དུ་འོ་མའི་ནང་ན་ཞོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མདོ་འདི་ལས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་
ནི་ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དངོས་པོ་བཞི་འདུས་པ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་
པ་སྐྱེ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་ཆགས་པ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་མིག་མ་ཡིན། གཟུགས་མ་ཡིན། སྣང་བ་མ་ཡིན། ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཡང་། འདུས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་
ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་ལ་ད་ཡོད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཡོད་ནས་ཀྱང་ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་རིག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འོ་མའི་ནང་ན་ཞོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གང་ལ་ལས་
འདི་སྐད་དུ། ཆུ་ལ་ཞོའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ཞོ་མི་འབྱུང་གི །འོ་མའི་ནང་ན་ངེས་པར་ཞོའི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་ལ་འབྲས་བུ་ཐ་དད་དེ། རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་ཐམས་
ཅད་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས། དངོས་པོ་དེ་བཞི་ལས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །
རིགས་ཀྱི་བུ་ཐབས་སྤངས་ཏེ་འོ་མ་ལས་ཞོར་གྱུར་པ་དང་། ཞོ་ལས་མར་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟར་མི་སྲིད་པ་ལ་བལྟས་ན་ཐབས་མཁས་པ་དགོས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཐབས་མཁས་པ་དག་ནི་ཐབས་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་འོ་མ་ལས་ཞོར་གྱུར་པ་མི་བལྟ་སྟེ།
เล่ม ๕๓ · หน้า 222b
མར་གྱི་བར་དུ་ཐབས་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་མར་དུ་གྱུར་པར་མི་བལྟའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་རྒྱུ་སྐྱེ་བས་ཆོས་ཡོད་ལ། རྒྱུ་འགགས་པས་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ལན་ཚྭའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་
བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་ཚྭ་བྲོ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཐོག་མ་ནས་ལན་ཚྭའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པས་ལན་ཚྭ་ཚོལ་བར་བྱེད། ཇི་སྟེ་ཐོག་མ་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཐོག་མ་ནས་མེད་ལ་ད་ཡོད་པར་རིག་གོ། །
འོན་ཏེ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ལན་ཚྭ་བྲོ་བར་གྱུར་ཏམ། གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་ཚྭའི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ། ཤས་ཆུང་བས་མི་ཤེས་ཀྱི། ཤས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དེས་ན། ལན་ཚྭས་ལན་ཚྭ་བྲོ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ནས་
རང་བཞིན་མེད་ན། ལན་ཚྭ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལན་ཚྭ་བྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་ཉིད་ལ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྐྱེན་གྱིས་མྱུ་གུ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། ཡལ་ག་དང་། ལོ་མ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་ལན་ཚྭའི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་
ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་བ་ལ་ཐོག་མ་ནས་ལན་ཚྭའི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ལན་ཚྭ་ལ་ཡང་ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་བའི་ཤས་ཡོད་པའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ལན་ཚྭ་ལ་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གཉིས་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་བ་དགོས་པར་སྤྱོད་
པར་མ་གྱུར། དེ་བས་ན་ལན་ཚྭ་ལ་ཐོག་མ་ནས་རང་བཞིན་གཉིས་མེད་པར་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལན་ཚྭ་དང་འདྲ་བར་ལན་ཚྭ་མི་བྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཐུས་ནང་གི་ཆེན་པོ་བཞི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་། །
དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐབས་མཁས་པ་མ་ཡིན་གྱི། རིམ་གྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་མ་ལས་ཞོ་འབྱུང་བ་ནས་མར་གྱི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐབས་མེད་པར་གྲུབ་པ་མེད་པ་ལྟར་ཆེན་པོ་བཞི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆེན་པོ་བཞི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 223a
སྐྱེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ནང་གི་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་ཕྱིའི་ཆེན་པོ་བཞི་སྐྱེ་བར་མི་མཐོང་། དཔེར་ན་ཤིང་ཐོག་ཤི་རི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། དབྱིབས་མེད་སྙིང་པོ་མེད་མོད་ཀྱི། སྐར་མ་པ་བ་སངས་མཐོང་བ་ན་འབྲས་བུ་སོར་ལྔ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་
འབྲས་བུ་དེ་ཡང་དག་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ངས་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་གསུངས་པ་ཡང་། ལ་ལ་ནི་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད། ལ་ལ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད། ལ་ལ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་
སྦྱར་ཏེ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་དྲིས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་རྒྱུར་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་ཁྱེད་སོ་སོ་ནས་ཡང་
དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ཤེས་པའི་རིགས་ན་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི། དེ་ལ་དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཙུན་པ་བདག་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཐོབ་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་མ་རིག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུའོ་སྙམ་བསམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་
འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཙུན་པ་བདག་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཐོབ་པ་ན་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུའོ་སྙམ་བསམས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་
ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཅའ་བ་དང་། འདོད་པ་ལྔ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་པོ་སོ་སོ་ནས་བདག་བདག་གི་ཤེས་
པ་སྨྲས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་དོང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་གཡས་སུ་ལན་གསུམ་བསྐོར་ཏེ། ཕྱག་བྱས་ཟིན་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དེ། སོ་སོ་ནས་ཇི་ལྟར་བདག་བདག་གིས་རིག་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ་དང་། དེ་ནས་ཤཱ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 223b
རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་སློང་དེ་དག་ལ་གང་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་ལགས། གང་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་མ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །དགེ་སློང་དག་ནི་ཡང་དག་པར་མ་སྨྲས་པ་ནི་
གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་ལ་ཅི་དགོངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་ངས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཕ་མ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་གསུངས་
པ་དེ་ནི་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཁྱིམ་བདག་པ་ཏ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ང་གང་ན་བར་འོངས་ནས་འདི་སྐད་དུ་ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་སྒྱུ་མ་ཤེས་སམ། གལ་ཏེ་སྒྱུ་མ་ཤེས་ན་སྒྱུ་མ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྒྱུ་མ་མི་ཤེས་
ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ངས་སྨྲས་པ། ཁྱིམ་བདག་སྒྱུ་མ་ཤེས་པའི་མི་ལ་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱའམ། ཁྱིམ་བདག་གིས་སྨྲས་པ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །གང་སྒྱུ་མ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་མཉན་
དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོ་རབ་ཏུ་སྡེ་ཕམ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་ངན་དབུགས་འཕྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་སམ། ཁྱིམ་བདག་གིས་སྨྲས་པ། གཽ་ཏ་མ་བདག་སྔ་ནས་ཤེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱོད་སྔ་ནས་ཤེས་ན་ཁྱོད་ལ་རིགས་ངན་ཞེས་བྱར་རུང་
ངམ། ཁྱིམ་བདག་གིས་སྨྲས་པ། གཽ་ཏ་མ་བདག་གིས་རིགས་ངན་ཡིན་པར་ནི་ཤེས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བདག་གི་ལུས་འདི་ནི་རིགས་ངན་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་ཁྱོད་ཀྱིས་རིགས་ངན་ཤེས་ཀྱང་རིགས་ངན་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་ན།
ང་ཅིའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ཤེས་ན་སྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཁྱིམ་བདག་ང་ནི་ཡང་དག་པར་ན་སྒྱུ་མ་ཡང་ཤེས་ལ། སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་ཡང་ཤེས། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཤེས། སྒྱུ་མའི་སྒྱུ་རྩལ་ཡང་ཤེས། ད་ནི་གསོད་པ་ཡང་ཤེས། གསོད་པའི་མི་ཡང་ཤེས། གསོད་པའི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 224a
འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཤེས། གསོད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནས་ངན་པར་ལྟ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཤེས། ངན་པར་ལྟ་བའི་མི་ཡང་ཤེས། ངན་པར་ལྟ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཤེས། ངན་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཤེས་སོ། །ཁྱིམ་
བདག་གལ་ཏེ་སྒྱུ་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སམ། ངན་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ངན་པར་ལྟའོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྡིག་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱིམ་བདག་གིས་སྨྲས་པ། གཽ་ཏ་མ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ལྟར་ན་བདག་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་
གྱུར་གྱིས། བདག་ལ་ད་ལྟར་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་འབུལ་གྱིས། བདག་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་རྒྱལ་པོ་སྡེ་རབ་ཏུ་ཕམ་བྱེད་ཀྱིས་ཐོས་པར་མ་བྱེད་ཅིག །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་ཉེས་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ནོར་སྟོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ངན་སོང་
གསུམ་དུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་དེ་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་མིང་ཐོས་ནས་སྔངས་སྐྲག་པའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །འཕགས་པ་བདག་དེང་སེམས་སྟོར་བས་སྡིག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། འཕགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་
མཁྱེན་པ་ལགས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའང་ཤིན་ཏུ་མཁྱེན་པའི་རིགས་ན། བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་འགྱུར། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཁྱིམ་བདག་
གིས་ཐོས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ཁྲེལ་བ་དང་འཛེམ་པའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། བདག་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྱུ་མ་མ་ལགས་པ་ལ་སྒྱུ་མའོ་ཞེས་བགྱིས་ཏེ། བདག་དེང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འགྱོད་ཚངས་གསོལ་ཞིང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་
སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ངས་གསུངས་པ་ལས་འཇིག་
เล่ม ๕๓ · หน้า 224b
རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ཡོད་པར་འཆད་ན་ངས་ཀྱང་ཡོད་པར་བཤད། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདོད་པ་ལྔའི་བདེ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་སྟེ་གཅད་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་ན།
ང་ཡང་ཡོད་པར་བཤད། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདོད་པ་ལྔའི་བདེ་བ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ན། ང་ཡང་དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ནི་
བདག་དང་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཅིག་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་
མཐོང་བ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པས་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུམ་སྟོང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ཐོབ་པར་ཤེས་ཀྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་
བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པར་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱོགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སངས་
རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཆད་པ་མ་ཡིན་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་
པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ་ཉོན་མོངས་པས་ཡོངས་སུ་ཁེབས་པས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ངས་ཀྱང་དེ་སྐད་གསུངས། ཁྱོད་ཀྱང་དེ་སྐད་འཆད་དེ། དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ།། །།
เล่ม ๕๓ · หน้า 225a
འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་བམ་པོ་བཞི་བཅུ་བདུན་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཆོས་གྲངས་མེད་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་
ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་གྲངས་མེད་མོད་ཀྱི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བཤད་པའི་ནང་དུ་ཐམས་ཅད་འདུས་སོ། །ཇི་ལྟར་ངས་འདི་སྐད་དུ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ངན་པར་ལྟ་
བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་མཚུངས་ཏེ། མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་གྲངས་མེད་མོད་ཀྱི། ངན་པར་ལྟ་བ་བཤད་པའི་ནང་དུ་ཐམས་ཅད་འདུས་སོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དད་པའི་སེམས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱང་
ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གྲངས་མེད་མོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་དད་པའི་སེམས་བཤད་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་གྲངས་མེད་པ་བཤད་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་གསུངས་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་
མཆེད་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཆོས་གསུངས་པ་ལ་ཚིག་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུའི་ཚིག་དང་། འབྲས་བུའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་དང་། དཔེའི་ཚིག་དང་། སྨྲ་བའི་མི་རིགས་པའི་ཚིག་
དང་། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་སྤེལ་བའི་ཚིག་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུའི་ཚིག་ཅེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་ལས་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་སྟེ། ངས་འདི་སྐད་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་མཐོང་ངམ། སེམས་ཅན་གང་གསོད་པ་ལ་དགའ་བ་ནས་ངན་པར་ལྟ་
བའི་བར་དུ་དགའ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་ཡིན་པར་རིག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་གསོད་པ་ནས་ངན་པར་ལྟ་བའི་བར་དུ་མི་དགའ་བ་དེ་ནི་ལྷ་དང་མི་ཡིན་པར་རིག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་འབྲས་བུའི་ཚིག་ཅེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 225b
འབྲས་བུ་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ལྟར། སེམས་ཅན་དབུལ་ཕོངས་པ་བཞིན་མདོག་མི་སྡུག་ཅིང་མདངས་མེད་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚུལ་ཁྲིམས་བཤིག་པའི་དྲི་མའི་སེམས་དང་། ཞེ་སྡང་གི་སེམས་
དང་། ཁྲེལ་བ་དང་འཛེམ་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་རིག་གོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གང་ནོར་མང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱུག་ཅིང་དབང་པོ་དང་ལྡན་ཏེ་གཟི་བརྗིད་དང་རང་དབང་ཡོད་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཁྲེལ་
བ་དང་། འཛེམ་པ་ཡོད་དེ། ཕྲག་དོག་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་བཤད་པ་དང་མཚུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་བྱའི་
རྒྱུ་ནི་འདས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལས་དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་དཔེའི་ཚིག་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ངའི་སྐུའི་དཔེར་ལེན་
པ་ལྟར་བལ་གླང་གི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དང་། ཤིང་བ་རི་ཙི་ཏྲ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། རི་རབ་དང་། ས་ཆེན་པོ་དང་། ཆར་ཆེན་པོ་དང་། གྲུ་མཁན་དང་། དེད་དཔོན་དང་། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བ་དང་།
སྟོབས་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། དཔེའི་མདོ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་དཔེའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྨྲ་བའི་མི་རིགས་པའི་ཚིག་ཅེ་ན་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་གནམ་ས་གཉིས་འབྱར་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱལ་
པོ་སྡེ་རབ་ཏུ་ཕམ་བྱེད་ལ་ཕྱོགས་བཞིའི་རི་འོང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དགེ་བསྙེན་མ་ཁྲི་སྣ་ས་ལའི་མ་ལ་གལ་ཏེ་ཤིང་སཱ་ལ་འདི་ཁྲིམས་བརྒྱད་སྲུང་ནུས་ན། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 226a
ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་བླའི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཚིག་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲ་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡང་བླའི། ས་བཅུ་པ་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་སྨྲ་བའི་མི་
རིགས་པའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་སྤེལ་བའི་ཚིག་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། སོང་བ་དང་། འོང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། ཐེག་པ་དང་། གནས་
ཁང་དང་། ཁང་པ་དང་། བུམ་པ་དང་། གོས་དང་། སེམས་ཅན་དང་། རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དམག་གི་ཚོགས་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། དགེ་འདུན་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། འདུས་པ་དང་།
གྱེས་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་སྤེལ་བའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ཚིག་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་ངས་སྡོམ་པ་ཉམས་པ་ལ་སྤྱོས་ནས་བདག་འགྱོད་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ངས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བསྟོད་པས་བུས་པ་མ་རབས་དག་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེད་པར་གྱུར་པ་
དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྟོད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་པ་ཞེས་བཤད་པ་དང་།
བདག་མེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཐམས་ཅད་བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བདག་གི་ཡིད་
དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པའི་གསུང་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 226b
པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་དང་། ཐབས་མཁས་པ་ལ་
སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འདས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་དང་། ལས་དང་།
རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ནི་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་
དང་། འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པ་དང་། འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་རྩོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་དང་ཁམས་
མ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལེན་པ་དང་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུང་སྟོན་པ་དང་ལུང་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་གསུམ་དང་དུས་གསུམ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་དང་།
རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་བདེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་
དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 227a
མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལོག་སྲེད་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་
གསུངས་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པའི་གསུང་ཡིན་པར་མི་ཤེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཚིག་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་ནུས་ན་ཐེག་པ་གཉིས་དང་། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་ཤེས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རིགས་ཀྱི་བུ་ང་སྔོན་དུས་གཅིག་ན་བྱ་རྒོད་སྤུངས་པའི་རི་ལ་བཞུགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་གཏམ་བྱས་པ་ན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ལྔ་བརྒྱས་དངོས་པོ་དེ་དག་ཤེས་པར་
རམ། རིག་པར་མ་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ལ་ནི་ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་ཡོད་དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ལ་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ལ་ཡོད་དེ་ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་
མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ལ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ལ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ལས་གང་ཚིག་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་དོན་ཤེས་པ་ནི་ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་མ། ངེས་
པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་དྲི་བར་མི་བྱའོ། །གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་
གསུངས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ལྟ་བར་བྱེད། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་ནང་གི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བདུན་པོ་ནི་རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་དང་། སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ནུབ་པ་དང་། བྱུང་ནས་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། བྱུང་ནས་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་
เล่ม ๕๓ · หน้า 227b
དུ་ལྟ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་བལྟས་ནས་སོང་བ་དང་། སོང་ནས་སྡོད་པ་དང་། ཆུ་དང་སྐམ་ས་གཉིས་ཀར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉ་ཆེན་པོ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་ཏེ་ལུས་ལྕི་བས་ཆུའི་གཏིང་ན་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ནུབ་པའོ། །
སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ཡང་ནུབ་པ་ནི་ཉ་ཆེན་པོ་དག་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་ཏེ། ལུས་ལྕི་བས་མི་ཟབ་པར་གནས་ཏེ། སྐད་ཅིག་ཙམ་སྣང་བའི་འོད་མཐོང་བར་གྱུར་ཏོ། །སྣང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ཅིག་ཙམ་བྱུང་ཡང་ལུས་ལྕི་བས་ཕྱིར་ཡང་ནུབ་བོ། །བྱུང་ནས་གནས་པ་ནི་ཉ་
དི་བྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆུ་མི་ཟབ་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྣང་བའི་འོད་མཐོང་བར་དགའོ། །བྱུང་ནས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཉ་ཚག་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ཟས་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་ཏུ་ལྟའོ། །བལྟས་ནས་སོང་བ་ནི་ཉ་ཚག་གུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱང་ནས་ཟས་ཅི་མཐོང་ཡང་ཟས་ཡིན་སྙམ་སྟེ། མྱུར་
བར་འགྲོ་བ་ནི་བལྟས་ནས་སོང་བའོ། །སོང་ནས་སྡོད་པ་ནི་ཉ་དེ་དེར་ཕྱིན་ནས་བཟར་རུང་བ་ཞིག་རྙེད་ན་སྡོད་པ་ནི་སོང་ནས་སྡོད་པའོ། །ཆུ་དང་སྐམ་ས་གཉིས་ཀར་འགྲོ་བ་ནི་རུ་སྦལ་ལོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ཆུ་ཀླུང་དམ་པའི་ནང་ན་ཡང་
སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་ནས་བདུན་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་བར་འགའ་ནི་ནུབ་པར་འགའ་ནི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་འདི་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་
གནས་པ། འགྱུར་ཞིང་འཕོ་བ་མེད་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མཐར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ། ལོག་སྲེད་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་ལ་
སྐུར་པ་དང་། མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བྱས་པ་དང་། རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 228a
དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཐོས་ན་དད་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་འདི་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་སྟེ།
སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བྲལ་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཐོས་སོ། །ཅི་སྟེ་རེས་འགའ་ཐོས་ན་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཡང་དགེ་བ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་བ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་མི་དགེ་བའི་
ཆོས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར་མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་སྨེ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་སྐྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་གདུངས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ནུབ་པ་ཞེས་
བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ནུབ་ཅེ་ན་དགེ་བའི་སེམས་མེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། གཉེན་པོ་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ་ནི་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨོད་པ་དང་། འཇིགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་
གྱིས་སྤོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། མ་རིག་པས་རྟག་ཏུ་གླགས་པ་དང་། མི་ངན་པ་ལ་སྟེན་ཅིང་མཛའ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་ནན་
ཏན་བྱེད་པའི་ཐབས་མེད་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་རྟག་ཏུ་ནོར་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་སྨེ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་རྟག་ཏུ་སྨེ་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་དག་པ་སྨེ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་སྐྱེད་པ་དང་། དགེ་
བའི་ཆོས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྨེ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གོང་མ་གསུམ་པོ་ལྟར་བྱས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་ཅིང་ལུས་
เล่ม ๕๓ · หน้า 228b
དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སྲིད་པ་རྣམས་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་སྲིད་པ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པས་གདུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གོང་མ་བཞི་པོ་ལྟར་རྫོགས་པར་བྱས་པས་ལུས་དང་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཏེ། ཞི་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གདུང་བ་ཞེས་བྱ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་
རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་གདུང་བ་ཞེས་བྱ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཚིག་པའི་ཕྱིར་གདུང་བ་ཞེས་བྱ། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་པའི་ཕྱིར་གདུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དད་པའི་སེམས་ནི་བསིལ་ཞིང་ཚིམ་པ་སྟེ། དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གདུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མི་
དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གོང་མ་ལྔ་པོ་ལྟར་རྫོགས་པར་བྱས་པས་ཤི་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ལྟུང་བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་མི་དགེ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མི་དགེ་བའི་འབྲས་
བུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བ་དང་། ལས་མི་དགེ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་དགེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཟག་ལ་ལ་གོང་མའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ན་
དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བྱེད་པ་དང་། རྩ་བ་བཞིའི་སྡོམ་པ་འཇིག་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ནོར་ལ་ཐུགས་ཐུབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་
ཚོགས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚམས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ནུབ་སྟེ། ལུས་མྱོང་བ་ཡང་ཆུ་ཞེང་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྙེད་དོ། །དེའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་ལྕི་བས་འབྱུང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་
ཞེ་ན། སེམས་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་མི་མཐོང་མི་ཐོས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀླུང་གང་གཱའི་ཉ་ཆེན་པོ་དང་མཚུངས་ཏེ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་ལོག་སྲེད་ཅན་དག་ནི་
เล่ม ๕๓ · หน้า 229a
རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་མོད་ཀྱི། རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་ཡིན་ལ་ལོག་སྲེད་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཞེ་ན། གང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བའི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་བ་རྣམ་པ་འདི་
བཞིས་ནི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། གཞན་ལས་འཕགས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དང་ཡི་གེ་ཀློག་ཅིང་འདོན་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་བྱེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་།
འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིས་ནི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་བཞི་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ནུབ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་ལ་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ནུབ་
པ་ཞེ་ན་སྲིད་པ་གསུམ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ཞེ་ན། སྣང་བའི་འོད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྣང་བའི་འོད་ནི་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ནུབ་ཅེ་ན། ངན་པར་ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་
བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་གང་གིས་སྲིད་པ་ལ་མོས་ཏེ། །སྲིད་པས་དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས་བྱེད་ན། །དེ་ནི་མྱ་ངན་ལམ་ལས་བསླད་པ་སྟེ། །སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ཡང་ནུབ་པའོ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་མུན་པར་འགྲོ་བ་
དག །རྣམ་པར་གྲོལ་ཡང་ཉོན་མོངས་བཅས་པ་ཡིན། །དེས་ནི་མི་དགེའི་འབྲས་བུ་ཕྱིར་ལེན་ཏེ། །སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ཡང་ནུབ་པར་གྱུར། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཉ་ཆེན་པོ་ནི་སྣང་བའི་འོད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་ཕྱིར་བྱུང་ཡང་ལུས་ལྕི་བས་ཕྱིར་ནུབ་པ་དང་འདྲ་བར། གོང་མའི་གང་
ཟག་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་ཞིག་སྲིད་པ་གསུམ་ལ་ཆགས་པ་ནི་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་འདི་ཐོས་ནས་དད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་
เล่ม ๕๓ · หน้า 229b
འདི་ཐོས་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་ནི་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ལྡན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཟག་དེས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་རྟག་པ་དང་། བདེ་
བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་དད་མོད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་པ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུས་
བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་
སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་མོད་ཀྱི། ངེས་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པར་ཡིད་མི་ཆེས་ཏེ། དེ་བས་ན་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དད་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དད་པ་དང་། ཚོལ་བའོ། །གང་ཟག་དེ་ལ་དད་པ་ཡོད་མོད་
ཀྱི་ཚོལ་ཞིང་རྩོལ་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །དེའི་དད་པ་ཐོས་པ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། བསམས་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པས་ན་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །
ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཡོད་པར་དད་པ་དང་། ཐོབ་པ་ཡོད་པར་དད་པའོ། །དེའི་དད་པའི་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡོད་པར་དད་མོད་ཀྱི། ཐོབ་པ་ཡོད་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ནི་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ལ་དད་པ་
དང་། ལོག་པ་ལ་དད་པའོ། །གང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ལ་དད་པའོ། །གང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་མེད། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་དད་དོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། འོད་
เล่ม ๕๓ · หน้า 230a
སྲུང་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ངན་པར་ལྟ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་ལོག་པ་ལ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་དེས་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་དད་མོད་ཀྱི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་
དད་མོད་ཀྱི། ཐོབ་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ནི་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མནོས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་
ཕྱིར་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོ་གའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །གང་ཆོ་གའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་
རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །གང་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་ལ། མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གིས་ཡང་
དག་པའི་འཚོ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་གིས་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་མ་ཐོབ་པའོ། །གང་ལུས་དང་ངག་གིས་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚོལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །
གང་སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་ཏེ། གཏོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྲིད་པ་ལ་གཞོལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །གང་སྲིད་པ་
འབའ་ཞིག་ལ་གཞོལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་དགེ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་
ที่มาและสัญญาอนุญาต
ตัวบท: e-text กังยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-kangyur · commit a582cf47) · สาธารณสมบัติ
สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน
README ของ Esukhia/derge-kangyur ที่ commit a582cf471b7c (เปิดอ่านแล้ว ๓ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public Domain work, and as such is also in the Public Domain." · สำเนาคำต่อคำ: data/kangyur-src/SOURCE-README.md
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
- หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
- ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด