ตัวบทไม่มีชื่อ — ประโยคแรก: འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ

ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)

เล่ม ๕๓ · หน้า 230b

དང་ངག་དང་ཡིད་དགེ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་ཁྱིའི་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་མི་དགེ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་གཉིས་ལ་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དད་པ་དང་ཚུལ་

ཁྲིམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེ་ན། གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ལ། སྡེ་དྲུག་ལ་དད་དེ་སྡེ་དྲུག་ལ་མ་དད་པ་ནི་ཐོས་པ་

དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་སྡེ་དྲུག་འཛིན་ཀྱང་ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། གཞན་ལ་སྟོན་མི་ནུས་ཏེ། ཕན་པའི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་སྡེ་དྲུག་འཛིན་པ་ཡང་རྩོད་པའི་ཕྱིར་རམ། གཞན་ལས་རྒྱལ་

བའམ། རྙེད་པ་དང་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རམ། སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་འཛིན་ཏམ། ཀློག་གམ། འདོན་ཏམ། འཆད་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་བཤད་དེ། ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་གང་ལུས་

དང་ངག་དང་། ཡིད་དགེ་ལ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དག་ལ་སྔར་མཆོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མཆོད་པ་བྱས་ན་སློབ་དཔོན་དེ་དག་གིས་དེ་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་

ཀྱང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་འདོན་པ་དང་གོམས་པར་བྱེད་དོ། །འཛིན་ཅིང་འདོན་པ་དང་གོམས་པར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཐོབ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཆོས་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ་གནས་ནས་ཡང་

དག་པའི་དོན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་ཐོབ་ནས་ལུས་དང་སེམས་དབེན་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་དང་སེམས་དབེན་པར་གྱུར་ནས་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་དགའ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 231a

འཛིན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཐོབ་ནས་སྲིད་པ་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དེ་ལྟ་

བུའི་དངོས་པོ་དག་མེད་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །དེས་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་བྱེད་མོད་

ཀྱི། སྲིད་པ་ཚོལ་ལོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱེད་མོད་ཀྱི། ལྡན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་པས་ལྷག་པར་འགྱུར་གྱིས་དོགས་ཏེ་བཅབས་ནས་ཐམས་ཅད་མི་སྟོན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་རྣམ་པ་

གཉིས་གཉིས་ཡོད་དེ་འཕགས་པ་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེའོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེའོ། །འཕགས་པ་ནི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་

ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྲིད་པ་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཟང་ཟིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །

གཞན་ཡང་སྐྱེ་བོ་དེ་མདོ་སྡེ་སྡེ་དྲུག་འཛིན་ཏེ། གང་ཆོས་འཛིན་པ་ལ་ནི་དགོས་པ་རྣམས་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཆོས་མི་འཛིན་པ་ལ་ནི་དགོས་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གང་ཟག་དེས་གོང་མའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་

ལ་ནན་ཏན་བྱས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། གང་ཟག་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་སྡེ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 231b

འདི་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པ་དང་། རྟོགས་

པར་མི་ནུས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དགའ་བའོ། །བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དགའ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་

ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཚད་མེད་པ་བཞིའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་དེ་དག་ཀྱང་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་དེ་དག་ཀྱང་བྱེ་བྲག་མི་

ཕྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་མི་ཕྱེད་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་མི་ཤེས་སོ། །འཕགས་པའི་སྤྱོད་

པ་མི་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་

དག་གོང་མའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་བསྐྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེད་པ་ཞེ་ན། གང་ཟག་དེ་བདག་མི་ལྡན་པ་མི་མཐོང་བས་བདག་གི་ནི་ལྡན་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་ཞེན་པའི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 232a

སེམས་བསྐྱེད་ནས། བསླབ་པ་མཚུངས་པའི་ནང་ན་བདག་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་འདྲ་བ་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་དང་སྟེན་ཏོ། དེ་ལྟར་བསྟེན་པས་གཞན་ཡང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོས་ནས་སེམས་དགའ་ཞིང་ཞེན་

པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱགས་པ་དང་དྲེགས་པ་བསྐྱེད་ནས་བག་མེད་པ་མང་དུ་བྱེད་དོ། །བག་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱིམ་པ་དང་སྟེན་ཅིང་ཁྱིམ་པའི་ལས་བྱ་བ་དག་སྨྲ་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་མོས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་དགེ་

བའི་ཆོས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ལས་བསྐྱེད་དོ། །ལས་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ཁམས་བསྐྱེད་པར་

འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ནུབ་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་ཆོས་ལ་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་སྦྱིན་དང་། དགེ་སློང་ཀོ་ཀ་ལི་དང་། དགེ་སློང་ཨཱན་ཤུ་དང་། དགེ་སློང་ལེགས་པའི་སྐར་མ་དང་། དགེ་སློང་ཏེ་ཤ་དང་།

དགེ་སློང་སྐར་མ་རྒྱལ་དང་། དགེ་སློང་མ་བྱམས་མའི་ས་དང་། དགེ་སློང་མ་དགོན་མ་དང་། དགེ་སློང་མ་ཕྱོགས་མ་དང་། དགེ་སློང་མ་དྲེགས་མ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རབ་གཙང་དང་། དགེ་བསྙེན་སྲིད་ཚོལ་དང་། ཤཱཀ་རིགས་ཤ་ལི་དང་། ཁྱིམ་བདག་བལ་གླང་

དང་། དགེ་བསྙེན་མ་གྲགས་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་འོད་སྣང་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དགའ་མོ་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ཚོགས་སྡེ་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དྲིལ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཉ་ཆེན་པོ་སྣང་བའི་འོད་

མཐོང་བའི་ཕྱིར་བྱུང་ལ། ལུས་ལྕི་བའི་ཕྱིར་ཕྱིར་ནུབ་པ་དང་འདྲའོ། །སྐྱེས་བུ་དེའི་འོག་མས་ནི་བདག་གི་མཐོང་བ་དང་སྤྱོད་པ་མི་ལྡན་པར་རྟོགས་ནས། དེ་ལྟར་མི་ལྡན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་ཞིང་སྟེན་ཏོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 232b

བསྟེན་པའི་ཕྱིར་མ་ཐོས་པའི་རྣམས་འདྲི་བར་མོས་སོ། །ཐོས་ནས་འཛིན་པར་མོས་སོ། །བཟུང་ནས་རབ་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་དགའོ། །རབ་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཆོས་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་བཞིན་དུ་གནས་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་བའི་ཆོས་

འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་དུ་ཡང་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གནས་པ་རྣམས་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་། མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། དགེ་སློང་ཡ་ཤ་ལ་སོགས་པ་

ལྔ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། འོད་སྲུང་གཞོན་ནུ་དང་། འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་། འོད་སྲུང་སྟོབས་བཅུ་དང་། དགེ་སློང་མ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་དང་། དགེ་སློང་མ་པ་ཏ་ལའི་མེ་ཏོག་དང་། དགེ་སློང་མ་དམ་པ་དང་། དགེ་སློང་མ་ཡང་དག་དོན་དམ་དང་། དགེ་སློང་མ་བློ་གྲོས་

མ་དང་། དགེ་སློང་མ་པ་ཏ་ལ་དང་། དགེ་སློང་མ་གཙང་མ་དང་། དགེ་སློང་མ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་མ་དང་། རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དྲག་པོ་དང་། ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་དང་། ཤཱཀྱ་མིང་ཆེན་དང་། སྐྱབས་མེད་ཟས་སྦྱིན་དབུལ་པོ་དང་། ཁྱིམ་

བདག་སྲེ་མོའི་བུ་དང་། ཁྱིམ་བདག་གྲགས་པ་དང་། ཁྱིམ་བདག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་། བློན་པོ་སེང་གེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་ཨུ་པ་ལི་དང་། ཁྱིམ་བདག་རལ་གྲི་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་འཇིགས་མེད་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དགེ་གནས་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ཆོས་མོས་དང་།

དགེ་བསྙེན་མ་དཔའ་བ་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ལྷ་སྦྱིན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ལེགས་པར་སྐྱེས་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་གཟུགས་ལྡན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ཁྱུ་མཆོག་ཐོབ་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དབེན་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་མ་ཧ་སི་ན་ལ་སོགས་པ་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་

དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དེ་དག་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་འོད་སྣང་བ་མཐོང་བར་མོས་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དེ་དག་

เล่ม ๕๓ · หน้า 233a

ནི་ནམས་ཀྱང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པས་དེ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཉ་དི་བྱིད་ཞེས་བྱ་བ་སྣང་བའི་འོད་མཐོང་བར་དགའ་བས་མི་འབྱིང་མི་ནུབ་པ་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །གང་གིས་དོན་ལ་

རྣམ་པར་འབྱེད་མཁས་ཤིང་། །རྩེ་གཅིག་དགེ་སྦྱོང་འབྲས་བུ་རབ་ཚོལ་ཏེ། །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨོད་པ་ནི། །དེ་ནི་ཆོས་བཞིན་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་བཅོམ་ལྡན་ཚད་མེད་ལ་མཆོད་ན། །སྐྱེ་བ་གྲངས་མེད་བར་དུ་ལམ་སྒོམ་འགྱུར། །འཇིག་རྟེན་བདེ་

བ་མྱོང་ལ་བག་བྱེད་ན། །དེ་ནི་ཆོས་བཞིན་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བརྟེན་ཅིང་དམ་ཆོས་ཉན། །ཡིད་ལ་བྱེད་དེ་ཆོས་བཞིན་གནས་པ་ནི། །འོད་ཟེར་མཐོང་བར་མོས་ཤིང་ལམ་སྒོམ་སྟེ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཤེས་རབ་

དང་མི་ལྡན་པ་ལ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་ལོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤས་གང་ཆེ་བ་བརྟགས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་

ཀྱི་ཤས་ཆེ་ན་མི་གཙང་བའི་རྟོག་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཞེ་སྡང་གི་ཤས་ཆེ་ན་བྱམས་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །གཏི་མུག་གི་ཤས་ཆེ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་ཆེ་ན་དབུགས་བགྲང་བ་སྟོན་ཏོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཤས་ཆེ་ན་ཁམས་

བཅྭ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་དེས་ཐོས་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཟུངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །སེམས་ཀྱིས་བཟུང་ནས་ཆོས་བཞིན་དུ་ནན་ཏན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་བཞིན་དུ་ནན་ཏན་བྱས་པས་རིམ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས་ལུས་དང་། ཚོར་

བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ལ་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 233b

ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་མཆིས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཚོ་བ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ་

ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོག་མ་ནས་དྲོད་ཅེས་བགྱི་བ་མཆིས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་

ཇི་ལྟར་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ལོག་སྲེད་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཀུན་ལ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ངས་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་གསུངས་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གདོད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པ་ལ་ད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སེམས་

ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱིས། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་མི་རིགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་

ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱར་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལའང་ཡོད་པའི་རིགས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་མེད་པ་ལ་བལྟས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་

ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངའི་ཉེ་གནས་ལ་ནི་ཡོད་ཀྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་ནི་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་འབའ་ཞིག་ལ་རྟོག་གོ། །ངའི་ཉེ་གནས་རྣམས་ནི་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ཏེ།

སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་དྲོད་ཅེས་བགྱི། རང་བཞིན་གྱིས་དྲོའམ། གཞན་གྱི་དབང་གིས་དྲོ་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 234a

ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གིས་དྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་རྟ་ཐུལ་དང་སྐར་མ་རྒྱལ་གཉིས་ལ་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་མ་མཆིས་

སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པའི་སེམས་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་དྲོད་ཅེས་བགྱི་བ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་བས་ན་དད་པའི་སེམས་ཉིད་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ལགས་པར་འཚལ་ཏོ། །བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དད་པ་ནི་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་

ཞེ་ན། དད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱིས་དྲོད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་བོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་

ཀྱིས་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་དྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་དྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་མེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དྲོད་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མེ་གཙུབས་པ་ན་ཐོག་མ་དྲོད་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནས་མེ་འབྱུང་ལ། ཕྱིས་གདོད་དུད་པ་འབྱུང་བ་ལྟར་

ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལ་དྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་གོ། །མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །དུད་པ་ནི་ལམ་བསྒོམས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཅད་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་

འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ཆོས་ཀྱང་ལགས་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་ལགས་སོ། །ཆོས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ལྔ་ཕུང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཞེས་བགྱི་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་

རྐྱེན་གྱིས་འདུས་བྱས་ཞེས་ཀྱང་བགྱིའོ། །གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ལགས་ན་ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 234b

བུ་དེ་ལྟར་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ནི་འདུས་བྱས་དང་སྲིད་པའི་ཆོས་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདུས་བྱས་དང་སྲིད་པའི་ཆོས་ཀྱང་འཇིག་པར་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་མི་རྟ་ལ་ཞོན་པ་བྱམས་ཀྱང་བྱམས་ལ་གཞུ་བར་ཡང་བྱེད་པ་ལྟར། དྲོད་ཀྱི་སེམས་

ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལེན་ལ། སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྟོགས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྲིད་པའི་ཆོས་དང་འདུས་བྱས་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་

ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དེ་ཆ་གཅིག་གཅོད་པ་ནས་ཆ་དགུ་པའི་བར་དུ་གཅོད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཅུང་ཟད་མེད་པའི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་

དག་ནི་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་དང་། མཚམས་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པའོ། །

དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་བྱུང་ནས་ཕྱིར་ཡང་ནུབ་བོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་ཏུ་ལྟའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་བཞིར་ལྟ་བ་ནི་སྤྱི་བོའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱི་བོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལྔ་ཕུང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་བདེན་པ་བཞི་ལ་

དམིགས་པས་ན་དེ་བས་ན་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྱི་བོའི་ཆོས་ཐོབ་ནས་རིམ་གྱིས་བཟོད་པ་ཐོབ་བོ། །བཟོད་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རང་བཞིན་ཉིད་ལྔ་ཕུང་མ་ཡིན་ཡང་། བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ཏེ། དེས་རིམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་མཆོག་གི་ཆོས་ཐོབ་བོ། །

ཆོས་དེའི་རང་བཞིན་ཡང་ལྔ་ཕུང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ཏེ། དེས་རིམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཟོད་པའི་ཆོས་ཐོབ་བོ། །བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། བདེན་པ་གཅིག་ལ་དམིགས་སོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཅིག་ལ་དམིགས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 235a

ནས་མཐོང་སྟེ་སྤོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆོད་དེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་གསུངས་པ་ལས། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཆུ་ཞེང་གབ་པར་ལི་བཞི་བཅུར་གང་བའི་ཆུ་དང་འདྲའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྤུའི་ཉག་མ་གཅིག་གི་ཐིགས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། རྒྱུ་

མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཙོམ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འདི་གསུམ་བཅད་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཕྱོགས་བཞི་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར། ཡང་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བགྱི། ཡང་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་

རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཉ་ཚག་གུ་ཞེས་བགྱི་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་བཅད་མོད་ཀྱི། རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལྕི་བས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བཅད་པ་

ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འཆག་ཅིང་འགྲོ་བ་ན་དམག་གི་ཚོགས་རྣམ་པ་བཞི་དང་བཅས་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པས་རྒྱལ་པོ་འོངས་སོ་སོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་བཙུན་པར་

བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལྕི་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་ཞིང་ཤེས་རབ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ལྕི་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་གསུམ་ཤིན་ཏུ་གཅོད་དཀའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་

ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཉེན་པོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཡོངས་སུ་བཅད་དོ་ཞེས་ཐོས་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་སེམས་སྐྱེ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 235b

སེམས་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་གཅོད་ནུས་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཕྱོགས་བཞིར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུན་

དུ་ཞུགས་པས་བདེན་པ་བཞི་བརྟགས་ནས་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཐོབ་བོ། །གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་བརྟན་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་དང་། དགྲ་ཆེན་པོ་གཞོམ་ནུས་པའོ། །དེ་ལ་བརྟན་པའི་ལམ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །དབང་

པོ་ལྔ་ལ་སུས་ཀྱང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྨོད་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དགྲ་ཆེན་པོ་གཞོམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་

ལོག་བཞིའོ། །ཅི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་

ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབབ་པའོ། །འབབ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐུར་དུ་འབབ་པ་དང་། གྱེན་དུ་འབབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱེན་དུ་འབབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དོན་དེ་ལྟ་ན། ཅིའི་སླད་དུ་

ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ལ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནས་སངས་རྒྱས་

ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་གདགས་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྙིང་པ་དང་། བླ་དགས་སུ་བཏགས་པའོ། །བུས་པ་མ་རབས་ཀྱི་ཚེ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་ཡོད་དོ། །

เล่ม ๕๓ · หน้า 236a

ལམ་ཐོབ་ནས་བླ་དགས་སུ་མིང་འདོགས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ། ཕྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་ནས་སངས་

རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཏགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་

ཀྱི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཚོལ་བས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་

ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་གདགས་སུ་རུང་ངོ་། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་སྟེ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་ལམ་མཐོང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དག་པར་

རྫོགས་པའི་ལམ་འདྲེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་འཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་བའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་བས་ནི་ལྷ་དང་མིར་ཡན་

མན་ལན་བདུན་དུ་འགྲོའོ། །དབང་པོ་རྟུལ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལ་ལས་ནི་ཡན་མན་ལན་དྲུག་དང་། ལྔ་དང་། བཞི་དང་། གསུམ་དང་། གཉིས་སོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་

ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དཔེ་ཉ་ཚག་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ཉ་དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞེ་ན། རུས་པ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བ་དང་། འདབ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་བ་དང་། སྣང་བའི་འོད་མཐོང་བར་དགའ་བ་དང་། དམ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 236b

པོར་འཛིན་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་རུས་པ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཤས་ཕྲ་བའི་དཔེའོ། །འདབ་མ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་ལྟ་བུའི་དཔེའོ། །སྣང་བའི་འོད་ལ་མཐོང་བར་དགའ་བ་ནི་ལམ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའི་དཔེའོ། །

དམ་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་བཤད་པ་ཐོས་ནས་བརྟན་པར་འཛིན་ཅིང་མི་སྤོང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ལྟ་བུར་སྤྲུལ་པ་ལས། ཁྱིམ་

བདག་དྲག་ཤུལ་ཞེས་བྱ་བས་མཐོང་ནས་དངངས་ཏེ། བདུད་ཀྱིས་ཁྱིམ་བདག་གི་སེམས་གཡོས་པ་མཐོང་ནས་ཁྱིམ་བདག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ངས་སྔོན་བདེན་པ་བཞི་བཤད་པ་ནི་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ཁྱོད་ལ་གདོད་བདེན་པ་ལྔ་དང་ཕུང་པོ་དྲུག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་

བཅུ་གསུམ་དང་། ཁམས་བཅུ་དགུ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་། ཁྱིམ་བདག་གིས་དེ་ཐོས་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ལ་བལྟས་ན། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་མི་གཡོ་བར་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འདྲའོ།། །།འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་

ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་བམ་པོ་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དེ་སྔར་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བགྱིའམ། འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ཐོབ་པ་ལ་

རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བགྱི། ཇི་སྟེ་སྔར་ལམ་ཐོབ་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བགྱི་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་བཟོད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ན་ཅིའི་སླད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བགྱི་བར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བགྱི། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བགྱི་ན། མུ་

སྟེགས་ཅན་གྱིས་སྔར་ཉོན་མོངས་པ་བཅད་དེ་ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཕྱིན་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམས་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་ཅིའི་སླད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 237a

པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་མུ་སྟེགས་ཅན་སྔར་ཉོན་མོངས་པ་བཅད་དེ། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཕྱིན་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམས་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེས་དྲིས་པ་ནི། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་

འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་བརྒྱད་དང་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ། །འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཐོབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡེ་ཤེས་བརྒྱད་དང་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ན་ཅིའི་སླད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་

ཞེས་མི་བགྱི། རིགས་ཀྱི་བུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདྲེས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་ཕྱོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་བརྒྱད་ལ་ཡང་རྣམ་

པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་ཕྱོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་འདྲེས་པའི་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་སྤངས་ཏེ། མ་འདྲེས་པའི་སྤྱོད་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་བོ། །འབྲས་བུ་ལ་ཕྱོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྒྱད་སྤངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བརྒྱད་ཐོབ་བོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་

པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་སོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་བདེན་པ་གཅིག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ཐོབ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་

ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉ་ཚག་གུ་ལྟ་བུར་གསུངས་སོ། །ཀུན་ཏུ་བལྟས་ནས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པའོ། །རྩེ་གཅིག་ཏུ་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་

ཉ་ཚག་གུ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་བལྟས་ནས་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་འདྲའོ། །འགྲོ་བ་ལས་སྡོད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པས་ཟས་རྙེད་ནས་སྡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དེ་ལ་ཡང་མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་དེ་བས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 237b

སུ་ནན་ཏན་བྱས་པས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཆགས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཕུང་པོ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བར་དུ་ཡོངས་

སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ལུས་བླངས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྤྱོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། རྒྱུན་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ད་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ལྔ་ནི་གོང་

མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། དྲུག་ནི་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཉིས་ལེན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་བཞི་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་གང་སྐྱེ་བ་གཉིས་ལེན་པ་ནི་

དབང་པོ་རྣོ་བའོ། །གང་སྐྱེ་བ་བཞི་ལེན་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ཞིང་དབང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ཅན་དག་དབང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་དང་།

དེ་གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། བྱེད་པའི་ལས་དང་། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ལས་སོ། །བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་བྱེད་པའི་ལས་འབའ་ཞིག་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་

ལས་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་བོར། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མ་ཕྱིན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་བསམ་

པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། སློབ་པ་མ་ཡིན་སློབ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། སློབ་པ་མེད་པ་དང་། སློབ་པ་མེད་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སེམས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 238a

རྣམ་པ་བཞི་ལས་གཉིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གཉིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱེད་པའི་ལས་དང་།

སྐྱེ་བའི་ལས་སོ། །དེས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བོར་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལེན་ཏེ། ལམ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་སུ་ནན་ཏན་བྱེད་པས་ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཚེའི་དུས་

བགྱིས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བགྱི་ན། ཅིའི་སླད་དུ་ཕུང་པོ་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེས་ཕུང་པོ་བླངས་ནས་གདོད་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་གཅོད་དོ། །དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་

བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་དེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེས་

ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བར་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་བྱེད་དེ། དེས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྤྱོད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུན་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་

ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་རྒྱུས་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེའོ། །རྒྱུན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་དང་། ལམ་གྱི་རྒྱུན་ནོ། །དེས་ལམ་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་

ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེས་ཏེ། དགའ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 238b

ཁམས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། གནས་གཙང་མའི་རིས་ལྔར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ། གཅིག་ནི་ཤེས་རབ་ལ་དགའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ལ་དགའ་བ་ནི་གནས་གཙང་མའི་རིས་ལྔར་འགྲོའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་

ཁམས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔར་སྒོམ་མོ། །གཅིག་ནི་མི་སྒོམ་མོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཐ་མ་དང་། འབྲིང་དང་། རབ་དང་། རབ་ཀྱི་འབྲིང་དང་། རབ་ཀྱི་ཡང་རབ་བོ། །དེ་ལ་རབ་ཀྱི་ཡང་རབ་སྒོམ་པ་ནི་

འོག་མིན་གྱི་གནམ་དུ་གནས་སོ། །རབ་ཀྱི་འབྲིང་སྒོམ་པ་ནི་གྱ་ནོམ་སྣང་བ་གནམ་དུ་གནས་སོ། །རབ་སྒོམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་གནམ་དུ་གནས་སོ། །འབྲིང་སྒོམ་པ་ནི་མི་གདུང་གནམ་དུ་གནས་སོ། །ཐ་མ་སྒོམ་པ་ནི་མི་ཆེ་གནམ་དུ་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱང་

གཅིག་ནི་སྨྲ་བ་ལ་དགའ། གཅིག་ནི་ཞི་བ་ལ་དགའོ། །དེ་ལ་ཞི་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འགྲོའོ། །སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་གནས་གཙང་མའི་རིས་ལྔར་གནས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདྲིས་པའི་བསམ་གཏན་སྒོམ་པ་དང་། འདྲིས་པ་མི་

སྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་འདྲིས་པའི་བསམ་གཏན་སྒོམ་པ་ནི་གནས་གཙང་མའི་རིས་ལྔར་འགྲོའོ། །འདྲིས་པ་མི་སྒོམ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་སྟེ། ཚེའི་དུས་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུན་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་

གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འགྲོ་འདོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཁྱད་པར་ལྔ་སྒོམ་མི་ནུས་སོ། །གང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཁྱད་པར་ལྔ་སྒོམ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་

ལྡན་འདས་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ལགས་སམ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ། ཅིའི་སླད་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བར་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཆིས་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་མ་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་

เล่ม ๕๓ · หน้า 239a

འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཆེན་པོ་བཞི་ཞན་པས་ལམ་སྒོམ་མི་ནུས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ཆེན་པོ་བཞི་དེ་ཡང་གནས་ཁང་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། གོས་དང་། མལ་ཆ་དང་། ནད་ཀྱི་རྐྱེན་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་མི་

ལྡན་ན། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་སྔོན་དུས་གཅིག་ན་ཡུལ་མཉན་དུ་ཡོད་པར་གཞལ་མེད་ཁང་ཨན་གྱི་དེར་བཞུགས་པ་ལས། དགེ་སློང་ཅིག་ང་གང་ན་བ་དེར་འོངས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་རྟག་

ཏུ་ལམ་བསྒོམས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །ངས་དེའི་ཚེ་དགའ་བོ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་སློང་འདིའི་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ནས་དགའ་བོས་དགེ་སློང་དེ་ཁྲིད་དེ། སྐྱབས་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་

བར་སོང་ནས་གནས་ཁང་བཟང་པོ་བྱིན་ནོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་དགའ་བོ་ལ་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་བདག་གི་ཕྱིར་གནས་ཁང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བརྒྱན་ཅིང་དར་གྱི་ཅོད་པན་དང་། བ་དན་དང་། གདུགས་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་དུ་གསོལ། དགའ་

བོས་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་ན་དབུལ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་གིས་དེ་དག་ག་ལ་འབྱོར། དགེ་སློང་དེས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་གལ་ཏེ་བདག་གི་ཕྱིར་དེ་དག་སྦྱར་ན་ལེགས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་སྦྱོར་ན་བདག་སླར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བར་མཆིའོ། །དེ་ནས་དགའ་

བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་སོང་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་སློང་དེ་བདག་ལ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་རྒྱན་དང་། ཅོད་པན་དང་། བ་དན་དང་། གདུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཚལ་ལོ་ཞེས་མཆི་ན། བདག་གིས་ཇི་ལྟ་བུར་བགྱི་

ཞེས་གསོལ་ཏོ། །ངས་དེའི་ཚེ་ཡང་དགའ་བོ་ཁྱོད་སོང་ལ་དགེ་སློང་དེའི་ཡིད་བཞིན་དུ་དགོས་པའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ནས་དགའ་བོ་ཕྱིར་སོང་ནས་དགེ་སློང་དེའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཆོག་པར་སྦྱར་ཏོ། །དགེ་སློང་དེས་ཐོབ་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 239b

བསྒོམས་ནས་རིང་པོ་མ་ཐོགས་པར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རིགས་པ་ལས་ཕོངས་བྲེལ་བས་སེམས་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །

རིགས་ཀྱི་བུ་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་དག་ཕན་པའི་དོན་མང་པོ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བས་བྲེལ་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་པས་ད་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྤངས་ནས་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་

འདས་པ་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཟག་དེས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྲེད་པའི་

སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པ་དེ་གཉིས་རྟོགས་ནས། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྨོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྨད་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྦོམ་པོ་རྣམས་སྨོད་པར་

བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཁྲེལ་བ་མེད་པ་དང་། འཛེམ་པ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་དཔའ་བ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པའི་

ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མདོ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མའོ། །དེ་ལ་རབ་ནི་ཕུང་པོ་སྤངས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མ་

བྲལ་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །འབྲིང་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བྲལ་མ་ཐག་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མ་ཕྱིན་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །ཐ་མ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བྲལ་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་བསྙེན་ནས་གདོད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 240a

བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉ་ཚག་གུ་ཟས་ཐོབ་ནས་སྡོད་པ་ལྟར་གང་ཟག་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྡོད་པ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཕུང་པོ་བླངས་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་། མི་དང་།

སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ལུས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བུས་

པ་མ་རབས་དང་འཐུན་པའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ། བདག་འཇིགས་པ་མེད་པས་གཞན་འཇིགས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ཀྱི་སྲེད་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་

པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རུ་སྦལ་ཆུ་དང་སྐམ་ས་གཉིས་ཀར་འགྲོ་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་རུ་སྦལ་ལས་དཔེ་ལེན་ཞེ་ན། དེས་ཡན་ལག་ལྔ་ཤིན་ཏུ་སྦེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་

ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་དབང་པོ་ལྔ་རབ་ཏུ་སྦེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རུ་སྦལ་ལས་དཔེ་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་དང་སྐམ་ས་ཞེས་བྱ་བ་ཆུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དཔེའོ། །སྐམ་ས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འཕགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྡིག་པ་མི་དགེ་

བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་དང་སྐམ་ས་གཉིས་ཀ་ལ་འགྲོ་ནུས་པ་ལས་དཔེར་བླངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ཀླུང་གང་གཱའི་ནང་ན་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། ཉ་དང་རུ་སྦལ་ཞེས་མིང་སོ་སོར་བཏགས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཆུ་

ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དམ་པ་ཆེན་པོའི་ནང་ན་ཡང་ལོག་སྲེད་ཅན་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་མིང་སོ་སོར་བཏགས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆུ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 240b

ཅན་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་གི་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ། ཐབས་ཀྱི་ལམ་མམ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མམ། རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ལམ་མམ་རྒྱུའམ། འབྲས་བུའམ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་གི་ཡིད་དང་

སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའི་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་དུ་རྒྱུ་མཆིས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མཆིས་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་མཆིས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བགྱི་སྟེ། རྟག་པའི་

སླད་དུ་རྒྱུ་མ་མཆིས་སོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་མཆིས་ན་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཞེས་བགྱི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ན། དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་

ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དོ། །གང་ཞེ་ན། ཐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། དྲིན་ལ་ལན་གླན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལྷག་མའི་འབྲས་བུ་དང་། མཉམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་

འབྲས་བུ་དང་། སྤོང་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་སྟོན་ཁྲེ་འབྲས་མང་དུ་འདུས་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་

དེ་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རིང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བོན་ནོ། །རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆུ་དང་། སྨྲེད་པ་དང་། མིས་ལས་སུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲིན་ལ་ལན་གླན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་

རྟེན་པ་དག་ཕ་མ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པས། ཕ་མས་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་གསོས་པའི་དྲིན་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། བུས་དྲིན་ལ་ལན་གླན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་རིང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 241a

མའི་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་ལས་འབའ་ཞིག་བྱས་པའོ། །རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་བུ་སྲི་ཞུ་ཅན་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནི་དྲིན་ལ་ལན་གླན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་

འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས། དེ་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རིང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དད་པའི་སེམས་སོ། །རིང་

བའི་རྒྱུ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཏེ། དེ་ནི་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲོག་མི་གཅོད་པའི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་ལ་ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་ལྷག་མའི་འབྲས་བུའོ། །འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།

ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རིང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་དག་པའོ། །རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཚེའི་ཚད་རིང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ལྷག་མའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།

ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རིང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་སྤྱོད་པའོ། །རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་བསྐལ་པ་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཉམ་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གིས་རྣམ་པར་དག་པའི་

ལུས་ཐོབ་ན། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ལས་བྱེད་དེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་བདག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རིང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་

རྒྱུ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྔོན་འདས་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །སྤོང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 241b

པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རིང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་གསུམ་མོ། །རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེ་བ་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་དགེ་བའི་

ཆོས་བསྒོམས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་ལ། གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པར་འཆད་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་ལ། གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པར་འཆད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམ་

པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་གསུམ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན། གདོད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསལ་བར་མཐོང་

བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གསལ་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ། ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་ཀྱི་བུ་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལམ་བརྒྱད་དོ། །

དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་

གྱིས་ཡང་དག་པའི་ལམ་བརྒྱད་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ལམ་ཞེས་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ་རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་པས་དགེ་བ་ལ་ནི་མི་ཆོག་པ་ཞེས་བྱ། སྦྱོང་བ་ལ་ནི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལམ་དེས་མི་ཆོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ལམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་

འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དབེན་པར་དགའ་བ་ལ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྣལ་འབྱོར་པ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 242a

དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལོག་པར་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཏེ། ཞི་བའི་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་མིའི་ནང་ན་ཐ་མ་དག་མིའི་རབ་ཏུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པས་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་དེ་ཡང་

དེ་དང་འདྲ་བར་མིའི་ནང་ན་ཐ་མ་དག་མིའི་རབ་ཏུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པས་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ལམ་དེ་བསྒོམས་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་མེད་པ་སྟེ། ཚུལ་

ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡན་ལག་ལྔའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་

ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྫོགས་སོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །སྲིད་པ་ཕྱི་མ་མི་ལེན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགྲ་བཅོམ་པ་དེས་དུས་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བདག་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁམས་གསུམ་

གྱི་ལྔ་ཕུང་གི་ལུས་བཅད་པའི་ཕྱིར་བདག་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཚངས་པར་སྤྱད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྫོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་པའི་ལམ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྫོགས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཇི་ལྟར་ཐོག་མ་ཚོལ་བའི་རྣམས་ད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་བྱས་སོ་

ཞེས་སྨྲའོ། །ལམ་བསྒོམས་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་བྱ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་སྲིད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་བྱང་བར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་བས་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །

དགྲ་བཅོམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 242b

བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེས་ལུས་མི་སྒོམ། ཚུལ་ཁྲིམས་

མི་སྒོམ། སེམས་མི་སྒོམ། ཤེས་རབ་མི་སྒོམ་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམ་པ་དེ་བཞི་སྒོམ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་དང་། རྩ་བ་བཞི་ཉམས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་

ཏེ། དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་དེ་བདུན་ལས། གང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་སྟེན་པར་བྱེད་པ་དེས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་ཅིང་བཟུང་ནས་ནང་དུ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། ཆོས་བཞིན་དུ་

གནས་ཤིང་། ལུས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཀླུང་ལས་རྒལ་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་གིས་ལོག་སྲེད་ཅན་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་

ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པའོ། །གང་གིས་མི་ཐོབ་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཟག་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་ནི། ཁ་ཅིག་བདུན་ཅར་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་རེ་རེ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་སེམས་

དང་། ངག་ཐ་དད་ལ་སྨྲ་བ་ཡང་ཐ་དད་པར་འདི་སྐད་དུ་ལོག་སྲེད་ཅན་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ན། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་སེམས་དང་། ངག་ཐ་དད་ལ་སྨྲ་བ་

ཡང་ཐ་དད་པར་འདི་སྐད་དུ་ལོག་སྲེད་ཅན་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་སྐྱེ་བོ་མ་རབས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 243a

ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་ཞིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེའམ། ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན།

དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཕྱིར་དེས་མདོ་སྡེ་ལས། མི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་ནི་མ་དད་པ་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་དང་བཅས་པ་དང་།

དད་ཀྱང་དོན་མི་ཤེས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་དད་པའི་སེམས་ཡོད་ཀྱང་ཤེས་རབ་མེད་ན། དེས་མ་རིག་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཡོད་ལ་དད་པའི་སེམས་མེད་ན་དེས་ངན་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མི་དད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་

དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དད་པ་ལ་ཤེས་རབ་མེད་པ་ནི་དོན་ལོག་པར་གོ་བས་ཆོས་ཐོས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་བར་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཕྱིར་མ་དད་པ་ཞེ་སྡང་ཅན་དང་། དད་པ་ཤེས་རབ་མེད་པ་ནི་

སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་སྐུར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ངས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་གང་འདི་སྐད་དུ་ལོག་སྲེད་ཅན་དག་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་།

ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པའོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ་ལོག་སྲེད་ཅན་གྱིས་ལོག་སྲེད་སྤངས་ནས་ཕུང་པོ་གཞན་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་

ལོག་སྲེད་ཅན་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་ནུས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསབས་ཏེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལོག་སྲེད་ཅན་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ནི་དཀོན་

เล่ม ๕๓ · หน้า 243b

མཆོག་གསུམ་ལ་སྐུར་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ལ། རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོད་དེ། མ་བྱས་ན་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། ཉོན་མོངས་

པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པའོ། །གང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དེ། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །ཐབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་ལ་ད་ཡོད་དེ། ཡོད་ནས་ཕྱིར་

མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐུར་པའོ། །གང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ། །མེད་པ་ཡིན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་

ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར། རི་བོང་གི་རྭ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན། མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཅིག་མ་ཡིན། ཆོས་གཉིས་མ་ཡིན། ཆོས་བཅུ་མ་ཡིན། ཆོས་བརྒྱ་མ་ཡིན། ཆོས་སྟོང་མ་ཡིན། ཆོས་ཁྲི་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་

བ་དང་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁ་ཅིག་གི་དུས་སུ་ནི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུར་གསུངས། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུར་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའི་ཚིག་གོ། །

བདག་གི་ཡིད་དང་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡིད་དང་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསུངས་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ཡིད་དང་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསུངས་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 244a

དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བགྱི་བ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་

ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ནམ་མཁའ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ནི་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་ཡོད་ན། འདས་

པ་ཡང་བརྗོད་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་ཡང་མེད་པའོ། །ད་ལྟར་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་འོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་མ་འོངས་པ་ཡོད་ན། ད་ལྟར་ཡང་བརྗོད་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མ་འོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་མེད་པའོ། །མ་

འོངས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ལྟར་དང་འདས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་དང་འདས་པ་ཡོད་ན། མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནི་དུས་གསུམ་

དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ནམ་མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་མེད་ཀྱི། ཡོད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་མེད་པ་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་

བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ནམ་མཁའ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་རྟག་

པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་སྟེ། མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནམ་མཁའ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 244b

དང་འདྲ་བར་དུས་གསུམ་མེད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ནམ་མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནང་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་རྟག་པའི་ཕྱིར་ནང་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །

རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གནས་ནི་ནམ་མཁའོ་ཞེས་གདགས་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་

སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ངས་གསུངས་སོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་

པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་གཏོགས་པ་མ་ལགས་ཀྱང་མཆིས་པ་ཞེས་བགྱི་ན་ནམ་མཁའ་ཡང་དུས་གསུམ་ལ་གཏོགས་པ་མ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་མཆིས་པ་ཞེས་མི་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་

པ་ཞེས་བྱ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འདུས་

བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་སྲེད་ཅན་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ། ལོག་སྲེད་ཅན་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་

བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གྱང་དང་། རྩིག་པ་དང་། གྱོ་མོ་དང་། གསེག་མ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་རྫས་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་རྫས་དེ་དག་སྤོང་བ་ནི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 245a

སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་ནམ་མཁའ་མ་ཡིན་པར་ནམ་མཁའི་ཟླར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ན། ཆེན་པོ་བཞི་མ་ལགས་པར་ཆེན་པོ་བཞིའི་

ཟླར་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་ཀྱང་། ཆེན་པོ་བཞི་ནི་མཆིས་ཞེས་བགྱིར་རུང་ན། ནམ་མཁའ་ཡང་ཟླ་མ་མཆིས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་མཆིས་ཞེས་མི་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་ནམ་

མཁའ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བལྟར་རུང་། རྟོགས་པར་རུང་། གཟུགས་ཀྱི་རྗེས་ཤུལ་ཡིན། བརྗོད་པའི་ཚིག་ཡིན། ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། དམིགས་པ་ཡིན།

སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཡིན། ཞི་བའི་འོད་སྣང་བ་བདེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཕ་རོལ་ན་ཆོས་གཞན་

ཡོད་ན་དེ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཡང་ཡོད་པའི་ཆོས་དེ་དང་འདྲ་ན། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་མེད་པ། གཉེན་པོ་མེད་པ། བལྟར་

མེད་པའོ་ཞེས་རྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་གཉེན་པོ་མེད་ལ་བལྟར་མེད་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་འཐུན་ན། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་དུས་

གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ན། ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 245b

ཏེ་སྣང་བ་ཡིན་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པར་འགྱུར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ། གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་དུ་

གཏོགས་ན་ནམ་མཁའ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའ་ནི་འདུག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ཙམ་དུ་འདུག་པའི་གནས་ཡོད་པ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་

ཅད་ཀྱི་གནས་ནི་ཀུན་ཀྱང་མི་རྟག་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་སོ། །ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པ་སྟེ་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གནས་ཡོད་པར་སྨྲ་ན། ནམ་མཁའ་ནི་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའ་ནི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་

ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་རིམ་པ་ཡིན་ན་བགྲང་བའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་བགྲང་དུ་རུང་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བྱ། རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་

པ་དང་། མི་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་སྟེ། འདི་གསུམ་དང་མི་བྲལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ནམ་མཁའ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་རིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་སྟོང་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མི་སྟོང་

པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་ན། ནམ་མཁའ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་རིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པའི་དུས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ནམ་མཁའ་ཡང་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉིས་

ཀའི་གནས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ནམ་མཁའ་ནི་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའ་ནི་བྱར་རུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་དང་། ཁང་པ་མེད་པར་བྱས་ན། ནམ་མཁའ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེའམ། བསྙམས་ན་ནམ་མཁར་འགྱུར་ཞེའམ། ནམ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 246a

མཁའ་འགེབས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་འཛེགས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁ་དོག་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་དང་འདྲ་བར་རི་མོར་འདྲི་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་ནམ་མཁའ་ནི་བྱར་རུང་བའི་ཆོས་སོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྟེ་རྫ་མ་དང་མཚུངས་སོ། །གལ་ཏེ་

ནམ་མཁའ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གང་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཆོས་གཅིག་ལ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་ཡོད་དམ། ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་རྫོགས་པར་

ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། གནས་གཞན་ན་ནམ་མཁའ་མེད་པར་རིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ན་འདི་དང་ཕ་བི་ཞེས་བགྲང་བའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་བགྲང་བ་ཡིན་ན་མི་རྟག་པར་རིག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་དེ། ཡོད་པ་དང་

འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནམ་མཁའ་ནི་རྫས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་བཞག་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལས་ཐ་དད་

པས་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱ་དག་ཤིང་ལ་འདུས་པ་དང་འདྲའོ། །ལས་ཐུན་མོང་བ་མྱོང་བས་འབྲེལ་པ་སྟེ། ལག་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རེག་པ་དང་འདྲའོ། །འབྲེལ་པས་ཐུན་མོང་བར་འབྲེལ་པ་སྟེ། སོར་མོ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཐུན་མོང་

དང་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་བྱར་ནི་ཐ་དད་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་ལས་དང་། ནམ་མཁའི་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའི་ལས་རྫས་དང་འབྲེལ་པར་གྱུར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྫས་ཀྱི་ལས་ནམ་མཁའ་དང་འབྲེལ་པར་གྱུར་ན། རྫས་ཀུན་ཏུ་

ཁྱབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ཏུ་མ་ཁྱབ་ན་དེ་ཡང་མི་རྟག་པའོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཡང་གཡོ་བའི་རྫས་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་རྟག་

เล่ม ๕๓ · หน้า 246b

ན་རྫས་ཀྱང་རྟག་པའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་རྫས་མི་རྟག་ན་ནམ་མཁའ་ཡང་མི་རྟག་གོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐུན་མོང་བའི་ལས་དང་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་

ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལས་དང་འབྲེལ་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ལས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་གྱུར་ན་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པའི་

རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་མི་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅེས་བྱར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །འབྲེལ་པས་ཐུན་མོང་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མཛུབ་མོ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་བསྡམས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ནས་འབྲེལ་པ་མེད་པར་ཕྱིས་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་

ཐོག་མ་མེད་ལ་ཕྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་ཡང་མི་རྟག་པའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་ལ་ཕྱིས་ཡོད་དེ། ནམ་མཁའ་ནི་འབྲེལ་པས་ཐུན་མོང་དང་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །རྫས་མི་རྟག་པ་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ན་དེ་ཡང་མི་རྟག་

པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ནམ་མཁའ་ནི་རྫས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་བཞག་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ནམ་མཁའ་དེ་སྣོད་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་གང་དུ་གནས། གལ་ཏེ་གནས་ཡོད་ན་ནམ་མཁའ་ཡང་

རྣམ་པ་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མང་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ། གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དེ་སྟོང་པ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་གནས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། སྲིད་པའི་རྫས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་གནས་པའི་རིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་ནམ་མཁའ་

མེད་པར་རིག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་མཛུབ་མོ་བསྒྲེང་བའི་གནས་ལ་ནམ་མཁའ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་མཁའ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཛུབ་མོ་ལ་ཕྱོགས་བཞི་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་བཞི་ཡོད་ན་ནམ་མཁའ་ཡང་ཕྱོགས་བཞི་ཡོད་པའི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 247a

རིགས་སོ། །རྟག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱོགས་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཆ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མི་རྟག་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་མི་འབྲེལ་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་སྲིད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་

སྲིད་པའི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ལ་གནས་ན། ཆོས་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཤིང་དང་། ནགས་ཚལ་ཐམས་ཅད་ས་ལ་རྟེན་ཅིང་གནས་ཏེ། ས་ཉིད་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་རྟེན་པའི་རྫས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་མི་རྟག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་

ས་ནི་ཆུ་ལ་རྟེན་ཏེ་ཆུ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ས་ཡང་མི་རྟག་གོ། །ཆུ་ནི་རླུང་ལ་རྟེན་ཏེ་རླུང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ཡང་མི་རྟག་གོ། །རླུང་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་རྟེན་ཏེ། ནམ་མཁའ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རླུང་ཡང་མི་རྟག་གོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟག་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་སྨྲ།

ནམ་མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །རི་བོང་གི་རྭ་དང་ཡང་འདྲ་བར་མེད་པའི་རྫས་ཡིན་པས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ནམ་

མཁའ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ང་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མི་རྩོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཡོད་པར་སྨྲ་ན་ང་ཡང་ཡོད་པར་གསུང་ངོ་། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་མེད་པར་སྨྲ་ན་ང་ཡང་མེད་པར་གསུང་ངོ་། །

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་དུ་དང་ལྡན་ན། འཇིག་རྟེན་དང་མི་རྩོད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་པར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་

དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན། འཇིག་རྟེན་དང་མི་རྩོད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སྟེན་པ་དང་། ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 247b

དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལྡན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དང་ལྡན་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མི་རྩོད་དེ། ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་མེ་ཏོག་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་

ཀྱིས་མི་གོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཡོད་པར་སྨྲ་ན། ང་ཡང་ཡོད་པར་གསུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་མེད་པར་སྨྲ་ན།

ང་ཡང་མེད་པར་གསུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ། ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་

བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། ང་ཡང་ཡོད་པར་གསུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་ལ་

རྟག་པ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནས། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྨྲ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ།

ང་ཡང་མེད་པར་གསུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལགས་སོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་རྟག་པ་དང་།

སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་གསུངས། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའོ་ཞེས་འཆད་ན། ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 248a

ཡོད་པར་གསུངས། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་ན། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་མི་རྩོད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་པ་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ལོག་པ་དང་། སེམས་ལོག་པ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པ་དང་། འདི་

གསུམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཡང་དག་པར་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ། ང་ཡང་འདི་ལྟར་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་དང་མི་རྩོད་པ་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བུས་པ་མ་རབས་ཀྱི་

གཟུགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བས། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་བྲལ་བས་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་མི་འགྱུར་མི་

འཕོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་

པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཟག་པ་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཤེས་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྨན་པས་སྔར་ནད་པའི་རྩ་བལྟས་ཏེ། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཤེས་ནས་གདོད་སྨན་གཏོང་བ་དང་

འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་དམུས་ལོང་ཞིག་ཁྲིད་དེ། ཚེར་མ་གཡོན་ཅན་གྱི་ཚལ་གྱི་ནང་དུ་བོར་ནས་ཕྱིར་ལོག་ན་དམུས་ལོང་དེ་འབྱུང་བར་ཤིན་ཏུ་དཀའོ། །ཇི་སྟེ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ཡང་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་འཇིག་རྟེན་གྱི་བུས་པ་མ་རབས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ། ཟག་པ་

གསུམ་གྱི་ཉེས་པའི་སྐྱོན་མི་མཐོང་མི་ཤེས་པས་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་ངོ་། །གང་མཐོང་བ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཤེས་ནས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡང་ཞིང་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཟག་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཅིག་ནི་ལས་བྱེད་པའི་ཚེ་ལྕི་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཚེ་ཡང་

เล่ม ๕๓ · หน้า 248b

བའོ། །གཅིག་ནི་ལས་བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཚེ་ལྕི་བའོ། །ཡང་གཅིག་ནི་ལས་བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་ལྕི་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལེན་པའི་ཚེ་ཡང་ལྕི་བའོ། །ཡང་གཅིག་ནི་ལས་བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་ཡང་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚེ་ཡང་ཡང་བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་

རྟོགས་པ་ནི་ལས་བྱས་པ་དང་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཟག་པ་དེ་དག་སྤང་ངོ་། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མི་བྱའོ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ད་དུང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་།

བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་དང་། ལྷ་དང་། མིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མ་ཐར་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་སྤྱོད་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ན་དེའི་མཐུས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེས་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཉམ་དམའ་

བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཉམ་དམའ་བར་འགྱུར་བར་མཐོང་ནས། སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་འདི་སྙམ་དུ་དེང་བདག་འདི་ལྟར་གྱུར་པ་ཡང་ནན་ཏན་དུ་སྤྱོད་པའི་མཐུས་བདག་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་བྲལ་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་དང་བསྙེན་པར་གྱུར་ཏོ། །

དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་དེ་བསྒོམ་མོ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེས་དེར་བརྩོན་པར་བསྒོམ་པའི་མཐུས་མི་དགེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་དང་

ལྷའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་སྲིད་པའི་ཟག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་བམ་པོ་བཞི་བཅུ་དགུ་པ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་

ཞེ་ན། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གིས་གལ་ཏེ་ཟག་པ་ལ་རྟོག་ཅིང་ཟག་པའི་རྒྱུ་མ་བརྟགས་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཆོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གིས་ཟག་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་རྟོགས་ནས་བདག་གིས་རྒྱུ་དེ་ཡོངས་སུ་བཅད་

เล่ม ๕๓ · หน้า 249a

ན་ཟག་པ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་རྟོག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྨན་པས་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བཅད་ན་ནད་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གིས་སྔར་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་བཅད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་སྔར་རྒྱུ་རྟོག་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་

རྟོག་གོ། །དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་སོ། །འབྲས་བུ་རྟོགས་ནས་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་བརྟགས་ནས་རིམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྲབ་པ་དང་སྟུག་པོ་རྟོག་གོ། །སྲབ་པ་དང་སྟུག་པོ་བརྟགས་

ནས་སྔར་སྟུག་པོ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྟུག་པོ་སྤངས་ནས་སྲབ་མོ་ཡང་རང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྲབ་པ་དང་། སྟུག་པོ་ཤེས་ནས་དེས་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་

དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་མི་སྡོད། མི་འགྱོད་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་ཞིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་ཏེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ཉན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ནད་པ་ཞིག་བདག་གི་ནད་ཡང་ཞིང་གདོན་མི་ཟ་བར་འཚོ་བར་ཤེས་ནས་སྨན་ཁ་བ་རྙེད་ཀྱང་འགྱོད་པ་མེད་པར་འཐུང་

བ་ལྟར་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་མོས་ཤིང་མྱ་ངན་མི་བྱེད་རྒྱུན་མི་འཆད་དེ་འགྱོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་

སྲབ་མོ་དང་སྟུག་པོ་ཤེས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་སྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་ཏེ། དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནས། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཉོན་

མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྲབ་མོ་དང་། སྟུག་པོ་མི་ཤེས་ཤིང་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མི་བརྩོན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་

เล่ม ๕๓ · หน้า 249b

ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྲབ་མོ་དང་། སྟུག་པོ་ཤེས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ།

དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྟག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྟག་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྲབ་མོ་དང་སྟུག་པོ་མི་ཤེས་ཤིང་། བྱང་ཆུབ་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་

པ་ནི་བུས་པ་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ། དེ་བས་ན་བུས་པ་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ནས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མི་རྟག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་དང་། འཕགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་

དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། ང་ཡང་དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་གསུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ངས་བཤད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་དང་ང་མི་རྩོད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་

སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པ་ཟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲེད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཞེས་

བྱ་བ་ནི་ནང་གི་མི་དགེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱོད་པས་འདོད་པའི་ཟག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ངས་སྔོན་གྲོང་ཁྱེར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དགའ་བོ་ཁྱོད་བུ་མོ་འདིས་སྨྲས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཟུང་ཤིག །ཚིགས་སུ་

བཅད་པ་འདི་ནི་སྔོན་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ནང་གི་མི་དགེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པའི་ཟག་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 250a

ནང་གི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་རྣམས་དང་། ནང་གི་མི་དགེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པའོ། །མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བ་མི་ཤེས་ཤིང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱེ་བྲག་

མི་ཕྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མ་རིག་པ་ནི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་འདུ་ཤེས་ཤིང་། འདུ་ཤེས་འཇོག་པས་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལོག་པ་དང་།

བསམ་པ་ལོག་པ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ལས། མ་རིག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་

དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྔོན་མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ལས་མི་དགེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་ན། དེ་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་རིག་པ་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་

གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་ལ། གཅིག་གི་འབྲས་བུ་གཅིག་སྟེ། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱེད་དོ། །མི་དགེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་རིག་པ་བསྐྱེད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་སྐྱེའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཀུན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་

པའི་རྒྱུ་དང་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ནི་ཉེ་བའི་རྒྱུའོ། །ཆེན་པོ་བཞི་ནི་རིང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། མ་རིག་པ་ཉིད་ཟག་པའོ་ཞེས་གསུངས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ངས་མ་རིག་པ་ཉིད་ཟག་པར་གསུངས་པ་ནི་ནང་གི་མ་རིག་

เล่ม ๕๓ · หน้า 250b

པའོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་ཟག་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུའོ། །གང་མ་རིག་པ་ཉིད་ཟག་པར་འཆད་པ་ནི་ནང་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་མི་ཤེས་པའོ། །གང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་འཆད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་

དང་། བདག་གི་བ་མི་ཤེས་པའོ། །གང་མ་རིག་པ་ཉིད་ཟག་པར་འཆད་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མ་རིག་པ་ལས་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་

ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཟག་པའི་རྒྱུ་ཤེས་སོ། །ཞེས་བགྱི་བ་ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་འདི་ལྟར་རྟོག་གོ། །ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་

རྐྱེན་ལས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ལས་ཅི་ཞིག་བྱས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། གང་གི་ཚེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། གང་ན་གནས་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དངོས་པོ་ཅི་ལ་

བརྟགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། སུའི་གནས་ཁང་དང་། མལ་ཆ་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། གོས་དང་། ནད་ཀྱི་རྐྱེན་སྨན་ལ་སོགས་པ་བསླངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་ཐ་མ་ལས་འབྲིང་དུ་འགྱུར། འབྲིང་ལས་རབ་ཏུ་འགྱུར། ལས་ཐ་མ་

ལས་འབྲིང་དུ་འགྱུར། ལས་འབྲིང་ལས་རབ་ཏུ་གྱུར་སྙམ་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཟག་པའི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་བཀག་ནས་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད། ཉོན་

མོངས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་འགག་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ངས་མདོ་སྡེ་ལས་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་

เล่ม ๕๓ · หน้า 251a

སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་གཅིག་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སྣོད་གཅིག་གི་ནང་ན་ས་བོན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ན། ཆུའམ་ཆར་པ་དང་ཕྲད་ནས་སོ་སོར་སྐྱེ་བ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྣོད་གཅིག་མོད་

ཀྱི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྟོག །བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་

མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་འདི་ལྟར་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་ཐོབ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་

མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་སྣོད་འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་སྟེ། ཟག་པ་འདིའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བྱེད་ཅིང་ངན་སོང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་ཅིང་རྩ་བ་བཞི་འཇིག་པ་

དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐུར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་འདི་ལྟར་བདག་གི་ལུས་ཐོབ་པ་འདིས་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་དེ། ངན་སོང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལེན་པའི་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་

འདས་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མཆིས་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ལ་གཏོགས་སམ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་མཆིས་

པས་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཚོལ་ན། ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གཅད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟར་གཅད་པ་ཞིག་ལགས་ན་ད་ལྟར་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་མཆིས་ཞེས་བགྱིར་རུང་ངམ། བཀའ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 251b

སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆེད་འགའ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུར་གསུངས། ཆེད་འགའ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་འཇིམ་པ་ཉིད་རྫ་མའོ། །སྐུད་པ་ཉིད་གོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུར་བཤད་པའོ། །འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་བཤད་པ་ནི་

བ་ལང་ཉིད་ཆུ་དང་རྩྭ་སྟེ། མི་ཡང་ཟས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ངས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུར་བཤད་དེ། སྔར་མདོ་སྡེ་ལས་འདི་སྐད་དུ། ངས་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཚངས་པའི་གནས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུར་བཤད་པའོ། །འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་བཤད་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་

ཉིད་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་བཤད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དེ། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཟག་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་

ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་

མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དེ་དག་བསྒོམས་ན། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་

པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །མི་དགེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །རྒྱུ་མི་དགེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་དགེ་བ་ལ། འབྲས་བུ་མི་དགེ་བའི་ཕྱིར་

ས་བོན་མི་དགེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཁ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་། མེ་ཏོག་དང་། སྡོང་བུ་དང་། ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཁའོ། །ཇི་ལྟར་དུག་གི་སྡོང་པོ་ས་བོན་གདུག་པས་འབྲས་བུ་ཡང་གདུག་པ་བཞིན་དུ། རྒྱུ་ཡང་སེམས་ཅན་ལགས་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་ལགས་ཏེ།

เล่ม ๕๓ · หน้า 252a

རྒྱུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལགས་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལགས་ལ། སེམས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རི་ཁ་བ་ཅན་ལ་རྩྭ་གདུག་པ་དང་། སྨན་

གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་ཡང་མཆིས་སོ་ཞེས་གསུངས། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལགས་ལ། སེམས་ཅན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་མཆིས་སོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་

སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་གསོལ་ན། ངས་ཀྱང་གཅོད་ནུས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ་བརྟགས་པར་ཉོན་ཅིག་དང་། རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་དགྲོལ་བར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རི་ཁ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུའོ། །རྩྭ་གདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་

བུའོ། །སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དེ་ལྟར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ལུས་ལ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་

བ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ་འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ས་བོན་དང་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ལ། མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། གང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །གང་མི་འགྱུར་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བོན་ཞེས་མི་བྱ་

བ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཁ་ཅིག་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཁ་ཅིག་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་དེ་

ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཚོར་བ་ནི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟག་པའོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་བཙོན་ར་ལས་ཀྱང་ཐར་བར་

เล่ม ๕๓ · หน้า 252b

མི་ནུས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་ཆགས་པས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་ཚོར་བ་བརྟག་གོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་དེ་ནི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བའི་རྒྱུར་

འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་སྲེད་པ་གཅོད་པར་འདོད་ན། སྔར་ཚོར་བ་བརྟག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཚོར་བའི་དུས་ལ་བྱས་ཏེ། དེ་བས་ན་ངས་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་

ཏོ། །དགའ་བོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་ཀྱང་ཚོར་བའི་དུས་ལ་བྱས་ཏེ། དེ་བས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཐོག་མ་ཚོར་བ་བརྟག་གོ། །ཚོར་བ་རྟོགས་ནས་གཞན་ཡང་ཚོར་བ་འདི་ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་བརྟག་གོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་

ཉིད་ཀྱང་ཅི་ལས་སྐྱེས། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེད་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མེད་པ་མ་སྐྱེས། གཞན་ཡང་ཚོར་བ་འདི་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས། སྐྱེས་བུ་ལས་མ་སྐྱེས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་མ་སྐྱེས། དུས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་ལས་མ་སྐྱེས། རང་བཞིན་ལས་མ་སྐྱེས། བདག་ལས་

མ་སྐྱེས། གཞན་ལས་མ་སྐྱེས། བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་དེ་ནི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་ནི་སྲེད་པའོ། །རྐྱེན་ཚོགས་པ་དེ་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན། མེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་བས་ན་ངས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་བཅད་དོ། །

རྐྱེན་ཚོགས་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མི་སྐྱེའོ་སྙམ་རྟོག་གོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་རྒྱུ་རྟོགས་ན། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྟོག་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ལུས་མྱོང་སྟེ།

ཁམས་གསུམ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ལེན་ཏོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་རྟག་པའི་བདེ་བ་ལེན་ཏོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བདེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་དོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ན་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 253a

བྱེད་པ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་གང་དག་ནི་སྲེད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར། སྲེད་པ་གང་དག་ནི་ཚོར་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གང་དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱུ་དང་། ཚོར་བའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ན། བདག་དང་བདག་གི་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་

ཀྱི་བུ་གང་གིས་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་སྲེད་པ་དང་། ཚོར་བ་གཉིས་གང་ནས་གང་དུ་འགོག་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཏེ། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་ཅུང་ཟད་འགོག་པའི་གནས་མཐོང་བས་མཐར་འགོག་པ་ཡང་ཡོད་པར་རིག་ནས། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་དད་པ་སྐྱེའོ། །དད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་རྣམ་པར་

གྲོལ་བའི་གནས་ཅིའི་རྒྱུ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་རྟོག་སྟེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་རིག་ནས། དེ་ནས་རབ་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཅེ་ན། ལམ་དེས་ཚོར་བ་ལ་རྟོག་པ་ན་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་

མ་ཡིན་པ་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ཅར་ཡང་ལུས་དང་སེམས་སྐྱེད་པར་ནུས་སོ། །ཅིའི་རྒྱུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་སོ། །རེག་པ་དེ་ལས་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །མ་རིག་པའི་རེག་པ་དང་རིག་པའི་རེག་པ་དང་། རིག་པ་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་རེག་པའོ། །དེ་

ལ་རིག་པའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་དོ། །རེག་པ་ལྷག་མ་གཉིས་ནི་ལུས་དང་སེམས་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ངས་རེག་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་གཅད་པར་བྱའོ། །རེག་པ་བཅད་ན་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མི་སྐྱེའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ཚོར་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་

ཀྱང་བྱ་ལ། འབྲས་བུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་རྟོག་གོ། །དེ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཞེ་ན། རེག་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཚོར་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་

ནོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཚོར་བ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས་རིམ་གྱིས་སྲེད་པ་རྟོག་སྟེ། ཚོར་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་སྲེད་པ་རྟོག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟས་སྣ་ཚོགས་དང་། ཟས་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྲེད་

เล่ม ๕๓ · หน้า 253b

པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །ཟས་མེད་པའི་སྲེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ལ་སྲེད་ཅིང་ཆགས་སོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་

འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ། བདག་གིས་ཟས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྲེད་པ་བསྐྱེད་ན། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་གཅོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། བདག་གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཆགས་ཀྱང་ཚོར་བའི་རྒྱུ་མ་བཅད་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ངས་རེག་

པ་གཅད་པར་བྱའོ་སྙམ་སེམས་སོ། །རེག་པ་བཅད་ནས་ཚོར་བ་ཡང་རང་འགོག་གོ། །ཚོར་བ་འགགས་ནས་སྲེད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་འགག་གོ་སྙམ་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གང་དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་ལུས་གདུག་པ་དང་བཅས་མོད་

ཀྱི། དེ་ལ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་རི་ཁ་བ་ཅན་ལ་རྩྭ་གདུག་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་སྨན་དམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་མི་

འགྱུར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་གཉིས་ཅིའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་སྙམ་བརྟགས་ན། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱིས་གཟུགས་མཐོང་ན་ཡང་

འདོད་པ་མི་སྐྱེ། ཚོར་བ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཡང་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་ལ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ། གཟུགས་ལ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པར་ལྟ། ཚོར་བ་ལ་ནི་རྟག་པ། མི་འགྱུར་མི་འཕོ་བར་ལྟ་བའོ། །དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ལོག་

པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདུ་ཤེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་བརྟག་ཅེ་ན། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པས། ཀུན་ལ་འདུ་ཤེས་ལོག་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 254a

དུ་སེམས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ལོག་པ་ཞེ་ན། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་ལ་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་། མ་དག་པ་ལ་དག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་

དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཉིན་མཚན་དང་། ལོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། གོས་དང་། གནས་ཁང་དང་། མལ་ཆ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། མལ་ཆའི་བར་དུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པའོ། །འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། མཐའ་

མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆུང་བའི་རྒྱུས་ནི་འདུ་ཤེས་ཆུང་ངུར་བསྐྱེད། ཆེ་བའི་རྒྱུས་ནི་འདུ་ཤེས་ཆེན་པོར་བསྐྱེད། མཐའ་ཡས་པའི་རྒྱུས་ནི་འདུ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པར་བསྐྱེད་དོ། །ཡང་འདུ་ཤེས་ཆུང་ངུ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མ་ཞུགས་པའོ། །འདུ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་

ཞུགས་པའོ། །ཡང་མཐའ་ཡས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་བཅུའོ། །ཡང་འདུ་ཤེས་ཆུང་ངུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་འདུ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་མཐའ་ཡས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་གཟུགས་མེད་

པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་འགགས་ན་ཚོར་བ་ཡང་རང་འགག་གོ། །འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགགས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་

ཆོས་ཐམས་ཅད་འགགས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བགྱི་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཅིའི་སླད་དུ་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགགས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བར་བར་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྐྱེན་

གྱིས་ཆོས་བསྟན་ཏེ། གང་ཐོས་པས་ཆོས་ཤེས་སོ། །བར་བར་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་བསྟན་ཏེ། གང་ཐོས་པས་སེམས་ཅན་བཤད་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གང་ཐོས་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ངས་སྔོན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 254b

བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། འོད་སྲུང་སེམས་ཅན་འགགས་པ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་འགག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བསྟན་པས། གང་ཐོས་པས་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་བསྟན་ཏེ། གང་ཐོས་པས་སེམས་ཅན་བསྟན་པར་ཤེས་

པ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ངས་སྔོན་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྙེན་པར་ཡང་མ་བཤད། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་བསྙེན་པར་ཡང་མ་བཤད་དེ། ཆོས་གང་བསྙེན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་རྒུད་པར་འགྱུར་ལ། མི་དགེ་བ་ནི་དར་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་ནི་བསྙེན་

པར་མི་བྱའོ། །ཆོས་གང་བསྙེན་པས་མི་དགེ་བ་ནི་རྒུད་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་ནི་དགེ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་ནི་བསྙེན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་སྟེ། གང་ཐོས་པས་སེམས་ཅན་བཤད་པར་

ཤེས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་བཀག་གོ་ཞེས་གསུངས་མོད་ཀྱི། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས། རིམ་གྱིས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདུ་ཤེས་

མཐའ་ཡས་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །ཅི་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཅེས་བརྟགས་ན། རེག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་རིག་གོ། །རེག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུས་རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུས་རེག་པའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་

པའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ། རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་རེག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ལོག་པ་སྐྱེའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་ལས་རེག་པ་ནི་མ་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་འབྲས་བུ་རྣམ་

པར་སྨིན་པ་རྟོག་གོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་ཤེས་ལོག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་

เล่ม ๕๓ · หน้า 255a

མཆིས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་ན། དེའི་དོན་ཅི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་

འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བ་ལང་ལ་བ་ལང་དུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ། བ་ལང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་ལ། རྟ་ལ་ཡང་རྟ་རུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ། རྟའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཁང་པ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། ཐེག་པ་དང་། སོང་བ་དང་། འོང་བའི་བར་དུ་ཡང་

དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བགྱིའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བུས་པ་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་འདུ་ཤེས་འབའ་ཞིག་

ཡོད་ཀྱི། ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་དོ། །བུས་པ་མ་རབས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ལ་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ལ་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་

བས་ན་བུས་པ་མ་རབས་ནི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཞེས་བྱའི། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་མི་བྱའོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྟོག་གོ། །མི་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་

འབྲས་བུ་ནི། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། མི་དང་ལྷར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ངས་མི་དགེ་བར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་བཅད་པས་མ་རིག་པའི་རེག་པ་ཆོད་དེ། དེ་བས་ན་འདུ་ཤེས་ཆད་པར་གྱུར་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ཆད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་

པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཆད་དོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་དག་བཅད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་བསྒོམ་མོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གདུག་པའི་ལུས་ཀྱི་ནང་

เล่ม ๕๓ · หน้า 255b

ན་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རི་ཁ་བ་ཅན་ལ་རྩྭ་གདུག་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྨན་དམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདོད་པ་ལ་བརྟགས་ན། འདོད་པ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་

ཡིན་པར་རིག་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུར་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ལས་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ན་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཏི་མུག་ཅན་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པས་གཟུགས་ལ་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ནས་རེག་

བྱའི་བར་དུ་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དོ། །ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལོག་པའི་རྒྱུས་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཅུ་སྐྱེའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འདོད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྲས་བུ་ངན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕ་མ་དང་།

དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དག་ལ་ངན་དུ་བྱེད་དེ། བྱེད་པའི་མི་རིགས་པ་ལུས་དང་སྲོག་མི་ཕངས་པར་ཆེད་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་མི་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་རྟོག་གོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་

གྱིས་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྟོགས་ནས། རིམ་གྱིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྟོག་གོ། །འདོད་པ་དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་

སྨིན་པ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་འགོག་པར་འགྱུར་ན། ནམ་དུ་ཡང་འདོད་པའི་སེམས་དེ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདོད་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མི་མྱོང་ངོ་། །མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་འབྲས་

བུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་གིས་སྔར་མི་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་གཅད་པར་བྱའོ། །མི་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཆོད་ན་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་རང་འགོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་མི་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་དགག་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་

เล่ม ๕๓ · หน้า 256a

བརྒྱད་བསྒོམ་སྟེ། དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རི་ཁ་བ་ཅན་ན་རྩྭ་གདུག་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྨན་དམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་གདུག་པ་ལ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་

ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་ལས་ལ་རྟོག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་འདི་སྙམ་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། རེག་པ་དང་། འདོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ལས་བྱེད་ཀྱི་མྱོང་བའི་ལས་མི་བྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་

པ་དེ་ནི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོ་བ་ན། སྐྱེ་བའི་ལས་དང་མྱོང་བའི་ལས་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་བས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ལས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་གོ། །ལས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལུས་

དང་ངག་གི་ལས་གཉིས་ནི་ལས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡིད་འབའ་ཞིག་ནི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གཉིས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡིད་ནི་ནང་

གི་ལས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལས་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ཉོན་མོངས་པ་དང་འགྲོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་ལས་དང་མྱོང་བའི་ལས་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ལས་ཡང་དག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དུས་ཀྱི་ལས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །དེ་ལ་སྔར་བྱུང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་

ལས་བྱུང་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །དེ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ལས་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ལས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་བརྟག་གོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་དང་རེག་པའོ། །མ་རིག་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཅན་

རྣམས་སྲིད་པ་ཚོལ་ལོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་རྐྱེན་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་རྟོག་གོ། །འབྲས་

เล่ม ๕๓ · หน้า 256b

བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ནག་པོའི་ཡང་ནག་པོའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཡང་དཀར་པོའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། འདྲེས་པའི་ཡང་འདྲེས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། མི་དཀར་མི་གནག་པའི་ཡང་མི་དཀར་མི་གནག་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་

པར་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་ནག་པོའི་ཡང་ནག་པོའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། ལས་བྱེད་པ་ན་ཡང་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ལ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དྲི་མ་དང་བཅས་པའོ། །དཀར་པོའི་ཡང་དཀར་པོའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། ལས་བྱེད་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་དག་ལ།

འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའོ། །འདྲེས་པའི་ཡང་འདྲེས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། ལས་བྱེད་པ་ན་ཡང་འདྲེས་ལ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་འདྲེས་པའོ། །མི་དཀར་མི་གནག་པའི་ཡང་མི་དཀར་མི་གནག་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། ཟག་

པ་མེད་པའི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔར་ནི་ཟག་པ་མ་མཆིས་པ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་མཆིས་ཞེས་གསུངས་ན། དེ་ནི་ཅིའི་སླད་དུ་མི་དཀར་མི་གནག་པའི་འབྲས་བུ་

རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཆིས་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་འབའ་ཞིག་སྟེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ནག་པོའི་ཡང་ནག་པོའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་

པ་ནི། འབྲས་བུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་ནག་པོའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་ལ། རྒྱུར་འགྱུར་བར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདྲེས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། ཟག་

པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོད་སྲུང་གིས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །

เล่ม ๕๓ · หน้า 257a

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ལས་དེ་ཆོས་ནག་པོ་མ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དཀར་པོ་ཞེས་མི་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོ་ཞེས་མི་བྱའི། ནག་པོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དཀར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ངས་སྐབས་

འདིར་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་ལ་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་མྱོང་བས་དཀར་པོ་ཞེས་མི་བྱའི། ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལས་དེའི་ངེས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་གནས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མི་དགེ་བ་བཅུ་བྱས་ན།

ངེས་པར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་ལ། དགེ་བ་བཅུ་བྱས་ན། ངེས་པར་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེའོ། །མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལ་རབ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་ཡོད་དེ། རབ་བྱས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ལུས་མྱོང་ངོ་། །འབྲིང་བྱས་པ་ནི་བྱོལ་

སོང་གི་ལུས་མྱོང་ངོ་། །ཐ་མ་བྱས་པ་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་ལུས་མྱོང་ངོ་། །མིའི་ལས་ཀྱི་ནང་དུ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མ་དང་། རབ་ཀྱི་ཡང་རབ་བོ། །དེ་ལ་ཐ་མ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་སྐྱེའོ། །འབྲིང་ནི་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་གླིང་དུ་སྐྱེའོ། །རབ་ནི་

ནུབ་ཀྱི་བན་གླང་སྤྱོད་དུ་སྐྱེའོ། །རབ་ཀྱི་ཡང་རབ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་སྐྱེ་སྟེ། མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས། འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཅད་པར་བྱ་སྙམ་བསམས་ནས། ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ལས་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་དང་རེག་

པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་མ་རིག་པ་དང་། རེག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ན་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་དག་འགོག་ཅིང་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སེམས་སོ། །དེ་བས་ན་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་མ་རིག་པ་དང་རེག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་བསྒོམ་

སྟེ། དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་གདུག་པའི་ལུས་ལ། སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དམ་པ་ཡོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རི་ཁ་བ་ཅན་ལ་རྩྭ་གདུག་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྨན་དམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་དང་འདྲའོ། །གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་

เล่ม ๕๓ · หน้า 257b

ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་ལ་བརྟག་གོ། །དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་ནས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །མཁས་པ་ཤེས་རབ་

ཅན་ནི་གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་སྐྱེ་སྟེ།

སྲིད་པའི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེའོ། །སྲིད་པའི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་སྐྱེ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྒྱུ་ལས་ལས་སྐྱེའོ། །ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་རྟོགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་

པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བཅུ་གཉིས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བཅུ་གཉིས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ནི་ལས་

གསར་མི་བྱེད་ཅིང་། ལས་རྙིང་བཅོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་གཅིག་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་བར་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རེ་རེའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་བརྟགས་

ན་ཀུན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྟོགས་ནས་རིམ་གྱིས་ཡི་དགས་དང་བྱོལ་སོང་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བརྟག་གོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་ཡང་མི་དང་ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་རྟོག་སྟེ།

དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ལས་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་གཟིར་བའི་དངོས་པོ་མེད་དེ། ལུས་མཉེན་ཞིང་འཇམ་ཡང་ལྟས་ལྔ་མངོན་དུ་བྱུང་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བ་ནི་

ที่มาและสัญญาอนุญาต

ตัวบท: e-text กังยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-kangyur · commit a582cf47) · สาธารณสมบัติ

สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน

README ของ Esukhia/derge-kangyur ที่ commit a582cf471b7c (เปิดอ่านแล้ว ๓ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public Domain work, and as such is also in the Public Domain." · สำเนาคำต่อคำ: data/kangyur-src/SOURCE-README.md

ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)

  • หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
  • ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด