ตัวบทไม่มีชื่อ — ประโยคแรก: ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
เล่ม ๙๑ · หน้า 30b
ཕྱིར་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གང་དག་འཁོར་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་བསྒྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་རྩོལ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུས་འབད་
མི་དགོས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དུ་གཟིགས་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པར་གཟིགས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་མཉམ་པ་
ཉིད་དུ་གཟིགས་པས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའམ། མྱ་ངན་ལས་
འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་ནས་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དུས་ནི་མ་
ཡིན་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པ་ལས་འཆད་དོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་
དང་། རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན། ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་དང་།
เล่ม ๙๑ · หน้า 31a
དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་གཉིས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་
པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འབུམ་
པ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དགེ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བས་ན། ཡང་དག་
པའི་སྤོང་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད། འབད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་
ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད།
འབད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་
འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཞིས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་
เล่ม ๙๑ · หน้า 31b
དང་། འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། རྟེན་དང་གཞི་ཡིན་པས་རྐང་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་།
ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་དབང་གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་
དག་ཉིད་གོམས་པའི་མཐུས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཏེ། མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ལ་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་
རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བཏང་
སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་རྒྱུ་དང་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡོངས་སུ་
རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་
འཛིན་རྣམས་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ། འདི་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་འདི་ཡང་འོག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལས་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །
เล่ม ๙๑ · หน้า 32a
ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་
རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་
བགྲང་ངོ་། །འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐབས་སུ་གཏོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྟོང་
པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། མཚན་མའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་
ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་པས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་མཐོང་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་
བཞག་ནས། ཕྱིས་དེ་ལ་སྨོན་པའི་གནས་སུ་མི་བྱེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་
ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 32b
གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བྱ་དགོས་པས། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་ཆར་ཡང་དེར་འདུས་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་པོར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཟུང་
སྟེ། ཕྱིས་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་པར་སྙིང་རྗེ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱིས་སླར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་
པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་རྣམས་ཏེ། བསམ་གཏན་དེ་དག་ཀྱང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་
པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་གཉིས་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ། ཉན་ཐོས་དང་
རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་བསྒོམ་མོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་བསྒོམས་ཏེ། དོན་དམ་པར་བསམ་གཏན་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྙིང་རྗེ་དང་ཐབས་མཁས་པ་གཉིས་
ཀྱི་དབང་གིས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་མོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞི་ཆར་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྒོམ་སྟེ།
གསུམ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པས་བསྒོམ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 33a
མཆེད་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་
ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་། སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་མོས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་དང་བརྒྱད་དོ། །མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཡོངས་སུ་
རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དགུའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་
དང་། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །འདུ་ཤེས་བཅུ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་བམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བཅུ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ། །
སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་
མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་གི་ཆོས་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་གསུང་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །
ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པའོ། །དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་
เล่ม ๙๑ · หน้า 33b
འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ། ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་སྦྱིན་གནས་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་བསྒོམ་པའོ། །ཚུལ་
ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་དང་། ངག་གི་སྡོམ་པ་བཞི་བསྡམས་ཤིང་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བདུན་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་
པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་
འདས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལས་བཟང་པོ་དང་། བསོད་ནམས་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་བརྙས་ཤིང་སྨད་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་ཀྱི། མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། །དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་
བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་སེམས་སྦྱང་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་བསྒོམ་པའོ། །སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་།
སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་ཞིང་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་
མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བློ་བསྐྱེད་དེ་འཇུག་པར་མཐོང་ནས་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱ་བར་མྱུར་དུ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་
เล่ม ๙๑ · หน้า 34a
ནང་དུ་གཏོགས་མོད་ཀྱི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀར་ཏེ། སྨོས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླད་པའི་རྒྱས་ནས་རྐང་པའི་བར་དུ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་
ཀྱིས་གང་བར་བསྒོམ་པའོ། །མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་
ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བཅུ་གོང་དུ་སྨོས་པ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའོ། །འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དུ་ཡང་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་སྨོས་པས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པ་འདྲ་བ། གོང་དུ་སྨོས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྐབས་
ཡིན། འདི་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགའ་བར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བར་མི་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རིགས་པ་དང་། བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་དང་། སྒྱུ་རྩལ་རྣམ་པ་སྣ་
ཚོགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་མི་བྱའོ། །ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཆགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་དེ་ལ་འདོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་བསྒོམ་
པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྡུག་
བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་
เล่ม ๙๑ · หน้า 34b
ཉིད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པའོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་འགོག་པ་མི་དམིགས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་།
གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་
རྣམ་པར་ཤེས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཤེས་
པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཆོས་ཤེས་
བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་
པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་ཤེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དང་། བུམ་
པ་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 35a
པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་ཡང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མི་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་ཉིད་གོམས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་
དེ་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ན་ནི། དེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་རེག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེས་ཆོས་ཙམ་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །འོ་ན་མྱ་ངན་
ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་ཡང་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཞི་གནས་
དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་སྦྱོར་བ་མི་མཛད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་
ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པས་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཤེས་པ་ཐ་མལ་པས་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །དེ་བས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་
ཅིང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བར་སྐབས་དེར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 35b
སོགས་པ་འཆད་དོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཤེས་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་
དང་། ལྷ་དང་། མི་དང་། ཚངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དང་སྐད་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་མཁྱེན་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་
ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་
པར་རྟོགས་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཙམ་
དུ་ཟད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཉི་ག་མེད་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་འོག་ནས་འཆད་དོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་
པ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་གསུམ་བཤད་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །མི་སློབ་པའི་ལམ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་
རིག་པའི་དབང་པོ་འབྱུང་སྟེ། འདི་དག་གི་དབང་གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་སྦྱང་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་རྣམས་ལ་བཟང་
เล่ม ๙๑ · หน้า 36a
ངན་དང་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མི་བརྩན་པར་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྟེ། བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་
བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་
གཟུགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ། །ནང་
གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་
པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་
འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ། ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དོང་གའི་མེ་ཏོག་གམ་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སེར་པོ། ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་
སེར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ། ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 36b
གྱི་གཟུགས་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བན་དུ་ཛི་བའི་མེ་ཏོག་གམ་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་
འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་
གཟུགས་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐར་མ་པ་བ་སངས་ཀྱི་མདོག་ལྟར་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་
འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཐོགས་
པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་འགྱུར་གྱི། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་པའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་
ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་པའོ། །ཆུབ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་
སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྦྱངས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡང་
เล่ม ๙๑ · หน้า 37a
རུང་བས། ཆུབ་པར་གང་བར་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པ་ལ་བྱའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། ཚིག་སྙན་པ་དང་། དོན་མཐུན་པར་
སྤྱོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྡུས་ནས་ཡང་དག་པ་ལ་དགོད་པའོ། །རྣམ་པར་འགོད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་འགོད་པ་དང་། བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་
འགོད་པ་དང་། རིགས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་འགོད་པ་དང་། ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། །
བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་རྣམས་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། །རིགས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་
པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། །ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་ཞིང་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། །ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་
བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས། ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་ནི་དམ་པའི་
ཆོས་ཡི་གེར་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། བྲིས་ཏེ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྟོན་པ་རྣམས་སོ། །བཟོད་པ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 37b
བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་མོས་པའི་བཟོད་པ་དང་། བྱ་དཀའ་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཐབས་ཀྱི་སྒོའི་བཟོད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་
བཟོད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་དང་། ཕོངས་པ་འདོད་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འཁྲུགས་པ། ཤ་མི་ལྡོན་པ་དང་། ཞེ་ལ་མི་འཛིན་པའོ། །
གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་དེ། འདི་དག་ནི་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པ་འདུ་བྱེད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལ་བདག་གམ། སེམས་
ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། སྐྱེ་བ་གང་གཤེ་བའམ། ཁྲོ་བའམ། རྡེག་པའམ། མཚང་འབྲུ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དེ་ཆོས་ཙམ་དུ་གནས་སོ། །དེ་ཆོས་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་གནས་ནས། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་
པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་ཞིང་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟར་སློབ་སྟེ། བདག་སྔོན་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོ་
མྱོང་ཞིང་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ། ཞིང་རྨོ་བ་དང་། ཚོང་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དོན་མེད་པར་མྱོང་གི །ད་ནི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་བས་ལྷག་
པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ཡང་རིགས་ན། དེ་ལས་ཆུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པའོ། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་
เล่ม ๙๑ · หน้า 38a
མོས་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཤིང་ལེན་པར་སྤྱད་པའི་བླས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་
དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། བདག་གིས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱས་པས་མོས་པ་རབ་ཏུ་ཞེན་
པའོ། །བྱ་དཀའ་བ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དམན་ཞིང་ཁ་ཉེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། རྗེ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་། རིགས་དང་རུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དམན་
པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་གསུམ་མོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛའ་བཤེས་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་། ཐ་མལ་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་
ལ་བཟོད་པ་དང་། དེ་གསུམ་བདག་པས་དམའ་བ་དང་། བདག་དང་མཚུངས་པ་དང་། བདག་པས་ལྷག་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ནས་
བཟོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་ལ་ཕྱིས་དགྲ་མང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། དབྱེན་བྱེད་པ་མང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པར་ཚེ་འཕོ་བའི་དུས་བྱེད་ཅིང་ལུས་ཞིག་སྟེ། ཚེ་འཕོས་ནས་ཀྱང་མཐོ་
རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བས་བདག་ཀྱང་བཟོད་ལ། གཞན་ཡང་བཟོད་པ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་། བཟོད་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་མཐོང་ན་ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །
เล่ม ๙๑ · หน้า 38b
དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་བཟོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་མྱོང་བས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། བྱམས་པའི་བཟོད་པ་
དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་འདོད་པས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བཟོད་པ་བྱ་བར་རིགས་པས་བཟོད་པ་བྱ་བའི་ཡི་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་། སྔོན་བཟོད་པ་བསྒོམས་བསྒོམས་
པས། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རིག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཙམ་དུ་རྟོགས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་
པ་དང་། དབེན་པའམ་མི་མང་པོའི་ནང་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པ་དང་། སྔ་དྲོ་དང་། ཉི་མ་གུང་དང་། ཕྱི་དྲོ་དང་། ཉིན་པར་དང་། མཚན་མོ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ན་བའི་ཚེ་དང་། མི་ན་
བའི་ཚེ་དང་། དར་བ་དང་། རྒུད་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་མི་རྟོག་པར་བཟོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཚིག་མི་བཟོད་པར་ངག་གི་བཟོད་པ་དང་། མི་འཁྲུག་ཅིང་བསམ་པ་ངན་པ་མེད་པར་ཡིད་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་བཅུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་
ཕོངས་པ་འདོད་པ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་སློང་མི་མཁས་པར་སློང་བའི་ཉེས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བར་རྩོལ་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཆོས་
ཚོལ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བརྩོན་པའི་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་བྲེལ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པ་ལ་འབད་པའི་བཟོད་པ་དང་བཞིའོ། །འདི་དང་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བག་ཡོད་པར་གནས་ཤིང་
เล่ม ๙๑ · หน้า 39a
དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ན། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། སྦྲང་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བཟོད་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ངལ་བ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ། སྐྱེ་བ་
དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་རྒྱུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། རྟོགས་
པ་དང་། ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བསམ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའོ། །ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ལྷག་པར་དད་ཅིང་སེམས་པ་མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་ལྷག་པར་སེམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་སེམས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
པའི་བསམ་པ་དང་། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ལྷག་པར་སེམས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་བརྟན་པའི་
བསམ་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་ས་བརྒྱད་པའི་བར་གྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་ས་སྟེ་ས་དགུ་པ་དང་། བཅུ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་
དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཐུ་ལ་ལྷག་པར་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བླ་མ་དང་སྦྱིན་གནས་ལ་མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 39b
མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། འགྲོགས་ན་བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་།
མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པའི་བར་དུ་དབེན་པ་ལ་གནས་པའི་བསམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་དང་།
རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་སྤངས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ཉི་ཤུའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་
ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞི་གནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལས་བྱིང་ཞིང་
རྨུགས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་དོན་ལྷག་པར་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ། །རིག་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རིག་པ་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་རིག་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་
ཤེས་པའི་རིག་པ་དང་གསུམ་མོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་
เล่ม ๙๑ · หน้า 40a
པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པ་རིག་པའོ། །ངེས་པའི་
ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཅོག་གིས་སྨྲས་པའི་སྐད་བརྡ་ཕྲད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཅོག་གི་སྐད་དུ་གསུང་ཞིང་ཆོས་སྟོན་པའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའི་སྤོབས་པ་སུས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ཆོས་འདྲི་བའི་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་འདེབས་པ་ལ་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་
བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ངེས་པར་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་
པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ལ། ལྷ་འམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་བསྙེམས་པ་གང་
ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་གིས། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒལ་བའི་གཞི་དང་། གཏན་ཚིགས་མེད་དེ་བརྒལ་དུ་དོགས་པ་མེད་པས་ན། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་
འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཟག་པ་རྣམས་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་སྤངས་ཏེ། ཟད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་ཟག་པ་མ་ཟད་དོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་སུན་དབྱུང་ཞིང་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་དེ། མི་དོགས་ཤིང་མི་འཇིགས་པ་ནི་བག་མེད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་།
เล่ม ๙๑ · หน้า 40b
ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཐོག་ཏུ་མ་བབ་པ་མེད་པས་ན་སུས་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་དེ། མི་འཇིགས་ཤིང་མི་དོགས་
པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་སུས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒལ་ཞིང་
གཞན་དུ་བསྒྱུར་དུ་མེད་དེ། མི་དོགས་ཤིང་མི་འཇིགས་པའོ། །མ་ཉམས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་
ཤེས་པ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྔར་ཡང་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་གཏོགས་པ་ཡང་བཤད་དོ། །ནོར་བདུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་
བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
རྣམས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་དབུལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་ཤ་ཁྲག་
དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ན་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པས་ཀྱང་། ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 41a
དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་བདག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་
ཡང་དག་པར་འབྱིན་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། དོན་དམ་པའི་རོ་གཅིག་པུ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་སིམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་
དང་། གཞན་ལ་མི་ཕན་པའི་འཚོ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ལུས་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་གསལ་བའི་བློ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་མི་སྤྱོད་པའི་ནོར་དང་། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་དབང་ཕྱུག་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་
བྱེད་པའི་དགའ་བར་ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་སྨིན་ལ། བདག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་
སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྙིང་རྗེས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་བལྟས་ནས།
གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་པོ་དེ་དག་
ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་དཔེར་ན་མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ། །ལུས་ཐ་དད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་དང་པོ་འབྱུང་བའོ། །ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་དཔེར་ན་འོད་གསལ་བ་རྣམས་སོ། །ལུས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 41b
གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་དཔེར་ན་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པར་སེམས་
ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་
བཅུ་གང་ཞེ་ན། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་
དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་
པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་དང་། ཅ་ཅོ་མེད་པ་
དང་། བསྙེལ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་། འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་།
ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 42a
འབྲང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་།
ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པའོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་སྔར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་
བྱ་བའི་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འོག་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །གོས་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་
ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྤྱོད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མདོར་བཤད་པ་མཛད་ནས། མདོར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལས་གླེངས་ཏེ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པས་གཞི་བཟུང་ནས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་
པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བའི་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འབྲིང་དུ་བཤད་པའི་སྒོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྲིང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་
པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བཤད་པ་འདི་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 42b
བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདོད་པ་སྟེ། འདོད་པ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་
རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་
ཡེ་ཤེས་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་
པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པའི་མཆོག་ནི་རྣམ་པའི་གཙོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་རྣམ་པ་གཞན་དག་གི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།
དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མ་ཉམས་པས། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་
རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་
ཐོབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་དང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 43a
རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་རྣམས་རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་
ཅད་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བག་ཆགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་། ཚེའི་བག་ཆགས་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་།
ཚེའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འདོད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་
བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། མ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། དག་
པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ལ་གནས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་
པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སའི་ཡོན་ཏན་དག་པ་རྣམས་སོ། །ས་དགུ་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་
ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གནས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ལྡོག་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 43b
སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཤེས་ནས། ས་དེ་དག་ལས་འདས་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སའི་ཡེ་ཤེས་
ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་
ཐོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན། རང་སངས་རྒྱས་ནི་དབང་པོ་བར་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་བདག་གི་དོན་ལྷུར་ལེན་པ། བདག་གི་དོན་ཉིད་སྒྲུབ་ཅིང་བདག་ལ་ཕན་པ་
འབའ་ཞིག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་ལྷུར་ལེན་པ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་བསྒྲུབས་ནས། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་དེ། དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་
རྒྱལ་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་མཛད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་
དོན་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྒྲུབས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མཛད་དེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་
འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་གཉི་ག་སྤངས་ནས། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་འབའ་ཞིག་མཛད་དེ། དེ་ནི་འབྲས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 44a
བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དག །ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྡོག་པ་ནི། རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་མི་ལྡན་པའམ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་
ཡོངས་སུ་ཟིན་པའམ། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའམ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་ཞིང་མི་བཟོད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྡོག་པར་སྲིད་དེ། རྒྱུ་དེ་བཞི་ཆར་ཡང་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་
ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྔར་སྨོས་པའི་སྟེང་དུ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་དྲུག་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གཡོ་བ་
ཤེས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུར་ལེན་པས། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ཅི་སེམས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་གང་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས། དེ་དག་གི་དོན་བྱ་དགོས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་
རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཤེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་
བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་མང་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་དོན་གྱི་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་སྒོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 44b
ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནི་སྲེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་དང་བདག་གི་དོན་དུ་བྱེད་པས་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་ནི། སྲེད་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་
པར་མི་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་
དུ་སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་བྱིན་ཡང་། ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐབས་
མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་ཡོ་བྱད་དང་མི་ལྡན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་བྱིན་ཀྱང་། སྦྱིན་པའི་གནས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དང་། བསྔོ་བའི་དམིགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བར་
འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་འདོད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་
ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་གནས་པའོ། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་
པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་འདི་ལྟར་བསྐྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་
เล่ม ๙๑ · หน้า 45a
གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འདོད་པ་དང་། མཐོང་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་བར་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགོངས་པར་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་འགྱུར་བར་
འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ས་བརྒྱད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འདོད་
པའི་བསམ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་འོག་ནས་འཆད་པས་འདིར་མ་བཤད་དོ། །ཚེ་རབས་དྲན་པར་འདོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྟོར་བ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་བཤད་དོ། །
དེ་ལ་བཤད་དགོས་པ་རྣམས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་འགའ་ཡང་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་ནམ་འདུག་གི་བར་དུ་མི་ཟད་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཅིག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡང་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་དོན་དུ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པས། སངས་
རྒྱས་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལས་མི་ཉམས་པར་སྲུང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་དོན་དུ་གནས་
པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་སུ་ངེས་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 45b
འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ཆོས་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་མིག་མིག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱི་སྟོང་པ་
ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིའི་ཆོས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནང་གི་ཆོས་
རྣམས་ནི་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་། ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །
ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་
ལས་འདས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་
མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད། གནས་པ་ལས་
གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་གིས་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།
เล่ม ๙๑ · หน้า 46a
མཐའ་ལས་འདས་པ་ཉིད་མཐའ་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་གིས་ཐོག་མ་འོང་བ་དང་། ཐ་མ་འགྲོ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ། ཐོག་མ་
དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་དགེ་བ་མི་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོར་བ་གང་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོར་བ་མེད་པའི་རང་
བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ་རང་བཞིན་
གྱིས་སྟོང་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་
ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ། ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་
མྱོང་བ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཤེས་པ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ། ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱུར་བའི་དུག་དང་འདྲ་བ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་
ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་འདས་པ་ཡང་མི་དམིགས། མ་འོངས་པ་ཡང་མི་དམིགས། ད་ལྟར་
เล่ม ๙๑ · หน้า 46b
བྱུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། མི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་བཟློག་
པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
སྟོང་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་
པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ལས། བྱེ་
བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཤད་དོ། །དམིགས་པ་དང་། དབང་དང་། དེ་མ་
ཐག་པ་དང་། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞི་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བཞི་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་
ནི་དབང་གི་རྐྱེན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདས་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏེ། རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །
เล่ม ๙๑ · หน้า 47a
རྣམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།
དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་དེའི་གཞི་དང་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་
མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཆོས་ཐམས་
ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་བཞི་པོ་འདི་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་
དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་
མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་
เล่ม ๙๑ · หน้า 47b
པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་ས་
བརྒྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་
བསྟན་པའི་བར་དུ་ནི་ས་དགུ་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་
གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་རྣམས་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱར་གཤགས་པས་གྱེན་དུ་བླང་བར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཐུས་དེ་ལྟར་ནུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་
ཞེས་བྱ་བ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་གྲག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་གྲག་པ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་
ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་
གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་འཁོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འགོད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཐུ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དང་སྐད་མཁྱེན་པས།
เล่ม ๙๑ · หน้า 48a
དེ་དག་གི་སྒྲ་དང་སྐད་དུ་ཆོས་བསྟན་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུར་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་ཚེ་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟར་བྱིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཐུ་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་
ཆོས་རྣམས་བཤད་ཅིང་། སྤྱད་པའི་དོན་རྣམས་རྟོགས་ནས་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་
དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མཁས་པས་སྦྱིན་པ་འདི་ལྟར་བྱིན་ན་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུའི་ནང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་
པ་ལྷག་མ་ལྔ་རྣམས་འདུས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་དང་། མི་འཇིགས་པ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱིན་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ།
སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། ལེན་པ་པོ་ལ་སེམས་འཁྲུག་པ་མེད་པར་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་
པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། བདག་གི་ལག་དར་ཅིང་སྦྱིན་པ་བྱ་བར་སྤྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། སེམས་གཞན་དུ་མ་ཡེངས་ཤིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 48b
ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ས་དགུ་པའི་ཡོན་ཏན་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ས་བཅུ་ལ་
མཐར་ཐུག་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འདོད་པ་དང་།
ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཆོས་
ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་
དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པས་བྱས་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རང་
བཞིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི། མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ཆུབ་པ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་
སོགས་པ་སྟེ། གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའོ། །དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་
เล่ม ๙๑ · หน้า 49a
དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་
པས་སྤྱོད་པའི་ས་མན་ཆད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་སོ། །ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་གཟུགས་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་ནི་བལྟར་སྣང་ཞིང་
ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ནི་བལྟར་མི་སྣང་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་
སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་མཐོ་རིས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་བསྟན་དུ་རུང་བ་རྣམས་སོ། །ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་བཟོའི་གནས་དང་རོལ་མོ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་།
སྡུག་བསྔལ་གང་དུ་ཡང་འགྱུར་བར་ངེས་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིས་སུ་ངེས་པ་རྣམས་སོ། །མ་ངེས་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ཁར་
ལས་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཏེ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་དང་།
བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །མི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་འགྲིབ་པའི་ཚུལ་ཅན་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཚུལ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲིབ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 49b
པའི་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཆོས་ནི་ཤེས་བྱ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ནི་སྒྲིབ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་།
སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་
པར་ལྟ་བའོ། །སློབ་པའི་ཆོས་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མི་སློབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།
ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་
ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་བཅུའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །
ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྨོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། མདོར་ན་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། མཐར་ཕྱིན་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་
ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 50a
ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཐར་ཕྱིན་པར་
འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐུ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་པས་ཁྱད་ཞུགས་
པར་འཕགས་ཏེ། གཙོ་བོར་གྱུར། དམ་པར་གྱུར། ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ལ་རིམ་གྲོར་བྱ་བར་
འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་པའི་མཐུ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་རིམ་གྲོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་པའི་མཐུ་མངའ་བ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་
ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་གི་འཁོར་དུ་གྱུར་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་ཤིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དར་ལས་ཆོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་སངས་
རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་དུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ནང་གི་འཁོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འཁོར་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པས། བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་
ལ་སོགས་པ་ལྷའི་ནང་ན་མཐུ་ཆེ་ཞིང་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། འཁོར་དེ་ལྟ་བུ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 50b
ས་འོག་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་དུ་བསྐོར་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྦྱིན་བདག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་
ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་
ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དགོད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་བཤད་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱར་
བ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པས་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་འགོད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མིག་ལྔ་རྣམ་པ་ཐམས་
ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་སྤྱན་ནི་ཤའི་མིག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷའི་མིག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པ་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་མིག་གོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་
ཡེ་ཤེས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་གོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྷའི་མིག་གིས་བལྟ་བར་འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 51a
བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བདག་དང་མཚུངས་པ་དང་། བདག་
པས་དམའ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོགས་པས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་
ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤར་ཕྱོགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ལྷག་མ་བཅུ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་ཆོས་གང་སྟོན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཤུགས་གཅད་དུ་མི་ཆོད་པས་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་འདོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ཐམས་ཅད་
ཆུད་མི་ཟ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པའི་གཟུངས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདས་པ་དང་།
མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མང་པོ་མཐོང་བར་འདོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པ་དང་། མ་དག་
པ་མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྒྲུབ་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 51b
ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་གིས་ཐོས་པ་དང་། གཟུང་བ་ནས་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་
དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཤར་ཕྱོགས་སུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། གསུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། མུན་པ་མུན་གནག་
སྨག་ཏུ་གྱུར་པ། སྨག་གིས་ཁྱབ་པ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ཞིང་འདི་ལྟར་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ལ། འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷམ་མེར་མི་རུང་། ལྷན་ནེར་མི་རུང་། ལྷང་ངེར་མི་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ས་བཅུ་
པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མུན་པ་མུན་གནག་སྨག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་གི་བར་
གྱི་མུན་གནག་ལ་བྱའོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཐོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་
དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་དགོད་པར་འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཐུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 52a
རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སེམས་ཅན་ལོང་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མཐུས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། འོན་པ་
རྣམས་རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། སྨྱོན་པ་རྣམས་དྲན་པ་ཐོབ་པ་དང་། གོས་མེད་པ་རྣམས་གོས་ཐོབ་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་རྣམས་ཟས་དང་སྐོམ་ཐོབ་པ་དང་། ནད་པ་རྣམས་ནད་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བཙོན་ར་དང་ཁྲི་མོན་ན་འཁོད་པ་རྣམས་བདག་གི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། བདག་
གི་མཐུས་དགའ་མགུར་འདོང་དུ་ཡོད་པར་བྱའོ་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་
ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་གྱི་ཕྱོགས་རེ་རེའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སེམས་ཅན་མི་ཁོམ་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའམ། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སམ། གཤིན་
རྗེའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མཐུས། དེ་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་བྱ་སྙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཐུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱ་ནུས་པ་དང་།
དེ་དག་མེད་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགོད་པར་ནུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །
དེ་ལྟར་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་
เล่ม ๙๑ · หน้า 52b
ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ནི་བཞེངས་པ་དང་། བཞུད་པ་དང་། བཞུགས་པ་དང་། མནལ་བ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་འདྲ་བར་འཕགས་པར་བཟང་ཞིང་འདི་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་མི་རྟོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཚུལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྤྱོད་པ་དང་ཚུལ་ལ་སྐྱོན་མེད་
ཅིང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་གིས་གླང་
པོ་ཆེན་པོའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་བལྟས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཆོས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ནཱ་ག་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནཱ་ག་ཞེས་བྱ་བ་དམ་པའམ། མཆོག་གམ། གཙོ་བོ་ལ་ཡང་བྱ། གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཀླུ་དང་།
སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་སྟངས་སམ་ཐབས་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྟ་སྟངས་དེ་ཡང་སྟེང་ན་འདུག་པ་ལ་བསྐྱེད་དེ་མི་ལྟ། འོག་ན་འདུག་པ་ལ་བཏུད་དེ་མི་ལྟ། གཡས་
གཡོན་ན་འདུག་པ་ལ་མིག་བཟུར་ཏེ་མི་ལྟ། རྒྱབ་ན་འདུག་པ་ལ་མཇིང་པ་བསྒྱུར་ཏེ་མི་ལྟ། ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པ་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་མི་ལྟ། ཐག་ཉེ་བ་ན་འདུག་པ་ལ་སྒྲིམ་པ་མེད་པར་ཡང་མི་ལྟའི། ཇི་ལྟར་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་ཇི་ལྟར་ལྟ་བའི་མིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་
ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལྟ་སྟངས་དེ་ལྟ་བུས་བལྟས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངའ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 53a
བ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་སེང་གེ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པས་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་། གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་བདུད་དང་
ཕས་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤ་གོང་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་མཐུ་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་གིས་དོན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་མནན་པས་རྣམ་པར་མནན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟི་བྱིན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དེའི་མཐུས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་
བཀོད་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོར་བཞི་ཙམ་གྱི་རྐང་པ་ས་ལ་མི་རེག་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་སྤྱོད་ལམ་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་
ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་གཤེགས་པ་ན་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་
བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་བཞུགས་པའི་ཚེ་གདན་བཏིང་བ་ཕུན་
སུམ་ཚོགས་པ་དང་གདན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་སྟེ། མཚན་གྱིས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པའི་ལག་གིས་ས་ཆེན་པོ་ལ་བརྡབས་ནས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་བདུད་འཁོར་དང་བཅས་
པ་ཤིན་ཏུ་ཕམ་པར་བྱ་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདུད་ལས་རྒྱལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 53b
རྒྱས་ནས། འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་དག་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་འདུག་པར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་བྱིན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ས་གཞི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྱུར་ན་སས་མི་ཐེག་
ཅིང་འགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཉི་མ་གང་ལ་མངོན་པར་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉི་མ་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་
པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུ་
ཚེའི་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་
ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་སྒྲ་ཡང་མི་གྲག་པར་བྱ་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་
པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ན་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་ཤེས་རབ་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་
เล่ม ๙๑ · หน้า 54a
རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་མི་གྲག་པར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་
གི་མིང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པའི་ཚེ། ངའི་མིང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་
སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཡོན་ཏན་འདི་དག་
སྒྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་
སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འདུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་པའོ། །ཅི་ལགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་
དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཕ་མ་དང་། མཆིས་འབྲང་དང་། བུ་དང་བུ་མོ་གདོན་མི་འཚལ་བར་འཚལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གླེངས་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཕ་མ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བར་ཡིད་དམ་
བཅས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ། བཙུན་མོའི་འཁོར་དབུལ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་པ་ལས་གྲེངས་ནས། ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བུ་སྨད་ལ་སོགས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འཚལ་ལམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ།
เล่ม ๙๑ · หน้า 54b
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཆགས་ཏེ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ཏེ་མ་ཆགས་བཞིན་དུ་ཐབས་མཁས་པས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་དགོད་པའི་
ཕྱིར། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
པ་དང་། དེ་ལ་སྤྱད་པ་གསུམ་ཞུས་སོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས།
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་དང་། སྤྱོད་པ་དང་མི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་
ལ་སོགས་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་དེ་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་སྟོང་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་
เล่ม ๙๑ · หน้า 55a
ཀྱིས་གཟུགས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པའོ། །གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཞིག་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་
པར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་
དུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་
སོགས་པ་མིང་གིས་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་དུ་མིང་ཙམ་དུ་བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་འགའ་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་རྟོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་
གྱིས་སྟོང་སྟེ་མེད་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་བལྟར་མི་སྣང་བའི་རིགས་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མར་བྱས་པ་རྣམས་
རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་
སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་མིང་ནི་སྒྱུ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 55b
མ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་བྱུང་བའི་མིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མིང་དང་མཚན་མར་བརྟགས་པ་རྣམས་
ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གློ་བུར་དུ་མིང་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱིས། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་
ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་གོང་མ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བདག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་མོད་ཀྱི་
དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་རྣམས། ཉན་ཐོས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་
ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་མ་གཏོགས་པར། དེ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་
བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་དངོས་
เล่ม ๙๑ · หน้า 56a
པོར་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཛམྦུའི་གླིང་འདི་དགེ་སློང་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དང་། མཽད་གལ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་ཤ་སྟག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་
སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་ན་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མཽད་གལ་ལས་ཤེས་རབ་རྣོ་བ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཤ་སྟག་གིས་ཛམྦུའི་གླིང་འདི་འདམ་བུའི་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་
ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་བསྡོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཆ་ཤས་དང་། དཔེ་དང་ཟླ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བསྒྲུན་དུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་
སངས་རྒྱས་ནི་བདག་གི་དོན་ལྷུར་ལེན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ག་ཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཉིན་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཤེས་
རབ་ཇི་ཙམ་པ་དེས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཁྱད་ཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་
པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་དྲིས་པའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ནས། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་
เล่ม ๙๑ · หน้า 56b
སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ། བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སྤྱད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་
ཅད་ཀྱི་དོན་བྱས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་
པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལས་བླངས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཔེ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བླངས་ནས་བསམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་
སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉན་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པར་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་པར་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་གནས་པ་གསུམ་
ཞུས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པར་གནས་པར་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་
བྱ་བ་ཞུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཉན་ཐོས་
དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་གནས་པ་གསུམ་ཆར་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་གང་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
เล่ม ๙๑ · หน้า 57a
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་མ་ཐག་ཏུ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་
གནས་སུ་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཆོད་གནས་སུ་འགྱུར་སྙམ་ནས་ཞུ་བ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཐོག་མ་སེམས་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་དང་པོ་རབ་དུ་དགའ་བ་
ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་གནས་སུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་
སྦྱིན་གནས་སུ་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། འདི་ལྟར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་
ལམ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་
ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བས། རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་
དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་
เล่ม ๙๑ · หน้า 57b
བར་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་
རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་
དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་གནས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྦྱིན་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་མཆོད་ཅིང་ཡོན་ཕུལ་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ནི་ཀུན་ཀྱང་ཤིན་
ཏུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་འབྲས་བུ་འཇིག་
རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་
རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་
เล่ม ๙๑ · หน้า 58a
པའི་ཕྱིར། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་བརྩོན་ཞེས་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
པ་ལ་བརྩོན་པར་ཆུད་ཅེས་ཞུས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་ན་བརྩོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་
དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྙོང་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་བརྩོན་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་
མཆེད་དང་བདེན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་སྨོས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་གང་ཇི་སྙེད་མིང་དུ་གདགས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་
བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་པོ་འདི་དག་ལ་བརྩོན་ན་བརྩོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་བདུན་པོ་ལ་བྱའོ། །དེ་སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་
རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱང་བརྩོན་ཞེ་འམ། མི་བརྩོན་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ན་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་
བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བསྟན་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའམ་མི་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གཟུགས་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའམ་མི་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་
เล่ม ๙๑ · หน้า 58b
རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་
ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་བརྩོན་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གཟུགས་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའམ་མི་
བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཅན་ནམ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་པའི་
ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི། གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་གང་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་
གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཐོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །
དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མེད་ལ་མི་འགྲིབ་མི་འཕེལ་ཏེ་ཞེས་
ที่มาและสัญญาอนุญาต
ตัวบท: e-text เตนยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-tengyur · commit 17465313) · สาธารณสมบัติ
สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน
README ของ Esukhia/derge-tengyur ที่ commit 174653137d62 ส่วน "License" (เปิดอ่านแล้ว ๔ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public domain work, and as such is also in the Public domain." · GitHub license = null (ไม่มีไฟล์ LICENSE) · สำเนาคำต่อคำ: data/tengyur-src/SOURCE-README.md
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
- หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
- ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด