འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ
ชื่อสันสกฤต (อักษรทิเบต ตามตัวบท) ཨཱརྱ་སནྡྷི་ནིར་མོ་ཙ་ནཾ་སཱུ་ཏྲ་སྱ་བྱཱ་ཁྱཱ་ན་མ
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 166a
ཅིག་ཤོས་དང་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་
ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དང་ངོ་། །མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡོད་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་
མཁའ་དེ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པར་ཡོད་པར་སྦྱར་དུ་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་
ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་ན། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་
ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལས་སོ། །གཞན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་གཞན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དང་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་
བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གཞན་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་ངོ་། །མི་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་
ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མེད་པའི་དོན་དེ་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་རྩོལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 166b
མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པར་གྲུབ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་
ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་སྦྱར་དུ་ཡང་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲ་མི་རྟག་པ་སྟེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་མི་
མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལས་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཅོག་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་
ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་དང་སྦྱར་དགོས་ཏེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་
ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་རུང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་
ཅེས་བྱ་བ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྟག་པའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་མི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 167a
མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་
པའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཡང་རུང་བས་
གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་ངེས་ཏེ། འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞལ་བྱ་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་
བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་ལྟར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཉི་ག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་
ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་
པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དང་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟག་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་དོ། །མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་
ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡོད་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དང་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟག་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 167b
པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ཡང་ཚད་མར་མི་
རུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་
ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཅོག་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཚུལ་
དང་སྦྱར་དགོས་ཏེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་
ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་རུང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་
བ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་
གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 168a
ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་འབའ་ཞིག་ལ་མ་འདྲེས་པར་ཡོད་ཀྱི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པའི་
ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་
པའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེད་པ་
ཉིད་དུ་ངེས་པ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དེ་དཔེར་
ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མི་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་དོ། །མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་
ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་མི་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དེའི་མི་
མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 168b
ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ཡང་མཚན་མར་མི་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དེའི་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའམ། སྒྲུབ་
པར་བྱེད་པ་མེད་པའམ། གཉི་ག་མེད་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་
ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་གཞན་པའི་དཔེ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའམ་གཉི་ག་མེད་པའི་དཔེའོ། །ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དེ་ལྟ་བུས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་སྦྱོར་བའོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་
དཔེས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དང་། དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་དེས་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་
ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་
སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་
པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འོག་ནས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 169a
འགལ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལུང་རྣམ་པར་དག་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་འོག་ནས་རང་གནས་སྐབས་སུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བདུན་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱིས་དམིགས་
དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བདུན་བཤད་པའི་ཚིག་གིས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སྡེབ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་དང་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་
སྐབས་སུ་འོག་ནས་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་ན་བདེ་བས་སྐབས་འདིར་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཀྱང་བཀའ་མ་སྩལ་ཏོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་སྐབས་འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་བཤད་ལ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་
ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་ཀྱང་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་ཀྱང་དོན་གྱི་དབང་དེ་གཟིགས་ནས་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་
འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་གྲགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་བཀའ་སྩལ་ལ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་དང་རིགས་པས་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་བའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་
གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་
ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 169b
ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲ་བར་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་
མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་
པས་དྲངས་པས་འདྲ་བར་དམིགས་པར་འཛིན་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསྒྲིབས་པའི་དངོས་པོ་ལྐོག་ན་འདུག་པ་དག་ལ་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། འདས་པའི་དུས་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བྱུང་ངོ་ཞེའམ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐོས་པ་འམ་
རྗེས་སུ་དཔོག་པའམ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དོན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་བག་ཆགས་དྲན་པས་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུང་བའི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་
པ་དང་། གཞན་ལ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲ་བར་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་
མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་རིགས་པས་དྲངས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡིད་
ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 170a
ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་
སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟགས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།
ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་
པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟགས་དང་། ངོ་བོ་
ཉིད་དང་། ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྟགས་ནི་ལུས་དང་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ནི་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལས་རིག་པར་
བྱའོ། །ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཐག་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་དང་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་
མི་མཐུན། ཡང་རྣམ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་མཐུན་པ་ཡོད་པ་ལ་ཚུལ་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཙམ་གྱིས་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 170b
ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་
སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཙམ་གྱིས་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ནས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་
པའི་ངེས་པའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་
པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་
རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་དང་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་
དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་པོས་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་དཔེ་
ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ལ། གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 171a
ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ལ་
ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་།
མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པར་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དཔེ་དང་བཅས་
པ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེས་ན་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་
གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པ་དེ་གཉི་ག་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་
མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ངེས་པ་སྔ་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་ངག་གི་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་
ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མ་ངེས་པའི་འོག་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་བསྒྲུབ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 171b
པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པས་
མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་སྔ་མ་དཔེ་དང་བཅས་
པ་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་
དེས་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྒྲ་མི་རྟག་པས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་ལ་གྲག་པ་ཡང་ཡོད་པས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་
པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་དེས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་
དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པའི་འོག་མ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་
གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 172a
རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྒྲ་རྟག་པས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་ལ་གྲག་པ་ཡང་ཡོད། སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་
ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་དེས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་
ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་གཉིས་པོ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ནའོ། །དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་
ལ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལའོ། །གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་
ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ལ་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་གྲུབ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་
བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དང་། སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་
དཔོག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 172b
རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་
རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི། སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་
པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཚད་མར་མི་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་
སུ་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པའི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེས་ན་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །
དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །
དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པ་དེ་གཉི་ག་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ངེས་པ་སྔ་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་
གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མ་ངེས་པ་འོག་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 173a
འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་
ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་
བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་
པ་དེས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་དེས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྒྲ་རྟག་པས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་ནི་གཞལ་བྱ་ཡང་ཡིན་པས་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་
གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དེས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ། རྟག་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་
ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པ་འོག་མ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་
མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ལས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་དེ་སྒྲ་ནི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 173b
གཞལ་བྱ་ཡང་ཡིན་པས་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དག་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དེས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་
ན་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་རྟག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་གཉིས་པོ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་
གཏན་ཚིགས་དེས་ནའོ། །དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་། བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ལ་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་
ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དང་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ལྟ་
བུའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་
འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 174a
བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་
པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ན་དེ་ཡང་ཚད་མར་མི་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རིགས་པས་བརྟག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་
བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་དེར་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་དང་། མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་། བཞི་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་
ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་
དཔག་པའི་རིགས་པས་བརྟག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་འཐད་པས་སྒྲུབ་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚད་མ་ལས་ནི་དོན་ལ་འཁྲུལ་པར་དམིགས་ཏེ། བདག་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ལོག་
པར་ལྟ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་སོང་ནས་རྨོངས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་གྱི་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་
དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་ཡོད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 174b
རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་མི་ལྡན་པས་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་མི་མཁས་ཤིང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་མཐའ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་
ཡོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྟན་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་གང་གཱའི་ནང་དུ་ཁྲུས་བྱས་པས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། ཆོས་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ཡིན་ལ། སྲོག་ཆགས་བསད་དེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ན་གྲོལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་
པར་ཡང་དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་ཡོད་པ་ལས་ཤེས་ལ། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འཁྱལ་པ་ཡོད་པར་ཡང་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཤེས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་
ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་
ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། རྣམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་མོས་པར་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་བསམ་པར་མི་བྱ།
བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་པ་བཞི་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལ་
བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཚིག་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ཕྱི་མ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྡུས་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 175a
པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་མང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཚིག་སྟེ། དེ་ཚིག་འབྲུ་མ་རྫོགས་པ་དང་དོན་མ་རྫོགས་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚིག་སྟེ།
ཚིག་འབྲུ་རྫོགས་པ་དང་དོན་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དེ་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་
པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་
ཚིག་དེ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ངས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་
བ་ལ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་
རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དེ། མ་མོ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་
ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 175b
རྟེན་ལས་འདས་པར་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་གོ་རིམས་སུའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་
དག་གོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་དེའི་འོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྒྲོགས་པ་དག་འཆད་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དེ་ན་དེ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་བསྙད་པའི་
མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་བསྙད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་མྱོང་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་བར་
ཆད་བྱེད་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་ཆད་བྱེད་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོའི་
ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམ་པ་དེའི་འོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཉིད་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཆོས་
ཏེ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་ངོ་། །བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་
ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་དག་གོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་དག་གོ། །མ་མོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 176a
ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ལས་གླེངས་ཏེ་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་བསྡུས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་
གསུངས་སོ། །གཟུངས་ཀྱི་དོན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་མཚན་ཉིད་གང་གིས་བསྡུས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེམ་པོ་དགོངས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་
དག་གི་དོན་མཚན་ཉིད་གང་གིས་བསྡུས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་དེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོ་དེ་དག་གི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་ལ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་མཚན་ཉིད་གང་གིས་བསྡུས་པའི་
གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པའོ། །འདི་ལས་སླད་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འདི་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །འཇམ་དཔལ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངའི་ལྡེམ་པོ་ངག་ལ་འཇུག་
པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་དང་། སོ་
སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་པ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ལ། གང་ཟག་བདག་མེད་པས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་
ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་གང་ཟག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ངས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་བདག་མེད་པས་གཟུངས་ཀྱི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 176b
དོན་བསྟན་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ལ་ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་
སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཀྱང་མེད་ལ་བྱ་བ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།
དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ལེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ནམ་བདག་གིར་འཛིན་ཞིང་དེས་ན་མཐོང་ངོ་ཐོས་སོ་བསྒོམ་མོ་མྱང་ངོ་རེག་གོ་རྣམ་
པར་ཤེས་སོ། །བཟའོ་བྱེད་དོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་ངོ་ཞེས་ལོག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའོ། །བདག་གམ་བདག་གིར་འཛིན་
ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཟུངས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་གནས་ངན་
ལེན་གྱི་ལུས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ། འདུས་མ་བྱས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་
ཤེས་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་སྟེ། དེས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 177a
ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཀུན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་
དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུས་
པ་བསྟན་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་སྔ་མ་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་འབྱུང་བ་
ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་སྔོན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ལས་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་
འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ། འདི་མན་ཆད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ལ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཏོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་། རྣམ་
པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གང་ལས་སེམས་དེ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །འོ་ན་སེམས་གང་གིས་སྤྲུལ་པ་འབྱིན་པར་མཛད་པ་དེ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་
ཕྱིར་འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 177b
བ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་
ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་ནས་
བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ནི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྟེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་པོ་དེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་
ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལགས་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པར་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། དེ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 178a
ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྒོམས་པས་ཤུགས་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་
གྲངས་ཀྱི་ཤུགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པ་སེམས་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེའི་དོན་ནི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་ལགས་དེ་གཞིགས་པས་སྤྲུལ་པ་ལ་སེམས་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སེམས་ཡོད་ཅེས་བྱ་འམ་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་སེམས་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རང་དབང་མེད་པ་ཉིད་དང་སེམས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་རང་དབང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལྟར་སེམས་ལ་རང་དབང་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་
ན་སེམས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་
བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐུན་མོང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ལགས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་གང་ལགས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ཅི་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ་འདི་མན་ཆད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ལ་ཤིན་དུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་མ་ནོར་བ་བསྟན་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 178b
པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སོ་སོར་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་
རྒྱས་ནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་དག་ན་བཞུགས་ཏེ། ཞིང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་བྱའི་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་སོ་སོའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཐ་དད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་
གནས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་དག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་
སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ན་སྤྱོད་ལམ་བཞིས་བཞུགས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་
དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་
བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་
ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྔོན་གྱི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 179a
མཐར་མ་བྱུང་ཕྱི་མའི་མཐར་མི་འཕོ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་བྱུང་བ་
དང་མི་འཕོ་བ་དང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ནི་ཁམས་ལྔ་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་གདུལ་བྱའི་
ཐབས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་བཞུགས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཏུ་ཕྲིན་ལས་མཛད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། འཇིག་རྟེན་
ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་ཡུལ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡུལ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཡུལ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཚད་མེད་པའི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 179b
ཡུལ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཡུལ་མེད་པར་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་
པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་
ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པས་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལན་གསུམ་བཟླས་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་ནས་རེ་ཞིག་ལྐོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གསུམ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གང་ལགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་
ལོ་བསྐོར་བ་གང་ལགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ། འདི་མན་ཆད་ནི་དེ་གསུམ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་གསུམ་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཏོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་
ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་
དོན་དུ་ཡིན་པས་སྤྲོས་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་དག་ནས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྤྲོས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 180a
པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་
འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་
དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལས།
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། གནས་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མཐའ་ཡས་པ་རྟོགས་པ་དང་། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་
སྤངས་པ་དབུས་ན་གནས་པ་རྟོགས་པ་དང་། ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྗོད་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ཆགས་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་རང་བཞིན་སོ་སོར་
རྟོག་པ་རྟོགས་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡོངས་སུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སྟོན་པ་དེ་ཡང་། འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 180b
འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་
དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གཏན་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ལ་ཞུགས་ཤིང་། མངོན་པར་
གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཐའ་དང་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་
ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་
གསུང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་ཚིག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲག་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་
ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་གསུང་གཅིག་བརྗོད་པ་ལས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡི་གེ་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་གཏན་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 181a
མི་སྐྱེ་མི་འགག་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དེ་ཡང་། འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་
པའི་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་
པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་
པར་འདོད་པས་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བློ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། དེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་
བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 181b
དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་
པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་
ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གདོད་མ་ཉིད་ནས་གཏན་མ་བྱུང་བ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། གདོད་མ་ཉིད་ནས་གཏན་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་
འབྲལ་བ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སྟོན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་གསུམ་གྱི་
ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་
བྱེད་པ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བགྱི་བ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་
འབྱུང་བར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 182a
སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བསོད་ནམས་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་དེ་
བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་
ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཡང་། འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་འབྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་
སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་ཁོང་
དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་
ཆེན་པོས་ཁོམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་དོན་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་
པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་གནས་དང་། གཅིག་ཏུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་། སླུ་བ་མེད་པ་དང་། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 182b
མི་ཟད་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རང་འབྱུང་གིས་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་
པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པ་འདྲ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞིང་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་བརྙན་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་ལ། ཉན་
ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་
ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ལས་གླེངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དེ་དག་ཉིད་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་། གླིང་བཞི་པའི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་
སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་དེ་དག་ལ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུས། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མིའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱལ་རིགས་དང་།
བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞར་ལས་གླེངས་ཏེ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ལུས་ངན་པར་
སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལམ་དེ་དང་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་སྤང་ཞིང་མི་སྙན་པར་བརྗོད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོའི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དེ་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 183a
དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཐུ་ལས་ལུས་ངན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དག་ན་གང་ན་གང་ནི་དཀོན་པ་ལགས།
ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་གང་ནི་མོད་པ་ལགས། གང་ནི་དཀོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་བསྟན་པའི་སྐབས་ལས་གླེངས་ཏེ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ན་མོད་པ་དང་དཀོན་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་
བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བསྡུའོ། །འཇམ་དཔལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དག་ན་དངོས་པོ་བརྒྱད་ནི་མོད་ལ་གཉིས་ནི་དཀོན་ཏེ་
ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ན་གཉིས་དཀོན་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སྙེགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་བརྒྱད་དཀོན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་
བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔལ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མདོ་སྡེ་ལེའུ་བཅུ་པ་འདིའི་མིང་སྟོན་ཏོ། །དགོངས་
པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདིའི་ལུས་སྤྱིར་སྙེགས་སོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་བཅུ་པ་འདི་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་རོ། །འདིའི་མིང་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིང་ཞུས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིང་ཞུས་པའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏེ། ཐ་
སྙད་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ཞུ་བའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་
เล่ม ๒๐๖ · หน้า 183b
བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཚིག་གཉིས་མ་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་དོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར། དང་བས་འདུན་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་
བས་ནི་མིང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་
ཕྱིར་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཞུས་པའི་ཚིག་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན། བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་
སོ། །དེ་ནི་ས་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན། ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ས་བཅུ་
པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །།ལེའུ་བཅུ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མགུར་ནས་བཀའ་སྩལ་པའི། །བདུད་རྩིའི་མཆོག་དེ་གསལ་བར་རྣམ་ཕྱེ་འདི། བྲིས་ཤིང་གཞན་ལ་སྣང་བར་བསྟན་པས་ནི།
གུ་ཎ་ཤྲཱི་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀུན། མ་རིག་མུན་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་དག་སྟེ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་ཤོག །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
ที่มาและสัญญาอนุญาต
ตัวบท: e-text เตนยูร์ฉบับเดเกของ Esukhia (Esukhia/derge-tengyur · commit 17465313) · สาธารณสมบัติ
สัญญาอนุญาต Public Domain · หลักฐาน
README ของ Esukhia/derge-tengyur ที่ commit 174653137d62 ส่วน "License" (เปิดอ่านแล้ว ๔ ต.ค. ๒๕๖๙): "This work is a mechanical reproduction of a Public domain work, and as such is also in the Public domain." · GitHub license = null (ไม่มีไฟล์ LICENSE) · สำเนาคำต่อคำ: data/tengyur-src/SOURCE-README.md
ไม่มีคำแปล — ตัวบทเป็นภาษาทิเบตอย่างเดียว เพราะยังไม่มีคำแปลที่เราได้รับอนุญาตให้เผยแพร่ (คำแปลของ 84000 ห้ามดัดแปลงและห้ามใช้เชิงพาณิชย์)
- หน้านี้แสดงคำอ่านตามแผ่นไม้ — เครื่องหมายบรรณาธิการของ Esukhia ({เดิม,ปรับ} · (ผิด?,เสนอ) · […] · #) เก็บครบอยู่ในข้อมูล
- ตัวบทภาษาทิเบตยังไม่อยู่ในการค้นหาของคลัง — ตัวตัดคำที่มีตัดสระของอักษรทิเบตทิ้ง จึงให้ผลที่ผิด