พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ทุกนิบาต · สิคาลวรรค
๔. วิคติจฉชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๓๘–๓๓๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๐ ในสิคาลวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทุกนิบาต สิคาลวรรค วิคติจฉชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๒๘–๑๒๙
๓. คุตติลชาดก (๒๔๓)
ว่าด้วยศิษย์คิดล้างครู
(นักขับร้องโพธิสัตว์กราบทูลท้าวสักกะว่า)
{๓๓๖} [๓๓๖] ข้าพระองค์ได้สอนให้ศิษย์ชื่อมุสิละเรียนวิชาดีดพิณ ๗ สาย มีเสียงไพเราะจับใจคนฟัง เขากลับมาแข่งขันดีดพิณสู้ข้าพระองค์ ณ ท่ามกลางสนาม ข้าแต่ท้าวโกสีย์ ขอพระองค์จงเป็นที่พึ่ง ของข้าพระองค์ด้วยเถิด(ท้าวสักกะทรงสดับแล้วจึงตรัสว่า)
{๓๓๗} [๓๓๗] ดูก่อนสหายฉันจะเป็นที่พึ่งของท่าน ฉันเป็นผู้บูชาอาจารย์ ศิษย์จักไม่ชนะท่าน ท่านจักชนะศิษย์
๔. วิคติจฉชาดก (๒๔๔)
ว่าด้วยความปรารถนาไม่มีที่สิ้นสุด
(ฤๅษีโพธิสัตว์แสดงธรรมแก่บริษัทที่นั่งประชุมกันอยู่ว่า)
{๓๓๘} [๓๓๘] บุคคลเห็นสิ่งใด ไม่ปรารถนาสิ่งนั้น อนึ่ง บุคคลไม่เห็นสิ่งใด ย่อมปรารถนาสิ่งนั้น เราเข้าใจว่า บุคคลนั้นจักท่องเที่ยวไปอีกนาน อยากได้สิ่งใดก็จักไม่ได้สิ่งนั้นเลย{๓๓๙} [๓๓๙] บุคคลได้สิ่งใด ไม่ยินดีด้วยสิ่งนั้น ปรารถนาสมบัติใด ได้มาแล้วก็ดูหมิ่นเสีย เพราะขึ้นชื่อว่าความอยากมีอารมณ์ไม่สิ้นสุด เราขอทำความนอบน้อมแด่ท่านผู้ปราศจากความอยาก
๕. มูลปริยายชาดก (๒๔๕)
ว่าด้วยกาลเวลากินสัตว์พร้อมทั้งตัวเอง
(อาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ถามปัญหาศิษย์แล้วกล่าวว่า)
{๓๔๐} [๓๔๐] กาลเวลาย่อมกินสัตว์ทั้งปวงพร้อมทั้งตัวเองด้วย ก็ผู้ใดกินกาล เวลาได้ ผู้นั้นชื่อว่าเผาตัณหาที่เผาสัตว์ได้แล้ว(พระโพธิสัตว์ตำหนิมาณพเหล่านั้นว่า)
{๓๔๑} [๓๔๑] ศีรษะของนรชนซึ่งมีผมดำยาวปกคลุมถึงคอมีจำนวนมาก บรรดาคนทั้งหลายนี้ จะหาคนผู้มีปัญญาสักคนก็ไม่ได้
๖. พาโลวาทชาดก (๒๔๖)
ว่าด้วยคนมีปัญญาบริโภค
(กุฎุมพีผู้คิดแกล้งโพธิสัตว์ได้กล่าวกะพระโพธิสัตว์ว่า)
{๓๔๒} [๓๔๒] บุคคลผู้ไม่มีศีล ประหารสัตว์ ทรมานสัตว์ และฆ่าสัตว์แล้วให้ เป็นทานผู้ที่บริโภคอาหารเช่นนี้ (แม้จะเป็นสมณะ) ย่อมเข้าไปแปดเปื้อนบาปด้วย(พระโพธิสัตว์ได้ฟังแล้วก็กล่าวว่า)
{๓๔๓} [๓๔๓] แม้ถ้าบุคคลผู้ไม่มีศีลฆ่าบุตรภรรยาแล้วให้เป็นทาน ผู้มีปัญญา แม้จะบริโภคเข้าไปก็ไม่เข้าไปแปดเปื้อนบาปเลย
- ๑ผู้มีปัญญา ในที่นี้หมายถึงผู้สมบูรณ์ด้วยคุณธรรมมีขันติและเมตตาเป็นต้น (ขุ.ชา.อ. ๓/๒๖๓)
จบ ๔. วิคติจฉชาดก