arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · อปัณณกวรรค

๑๐. สุขวิหาริชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในอปัณณกวรรคมี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต อปัณณกวรรค สุขวิหาริชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๗–๘

หน้า ๗

๑๐. สุขวิหาริชาดก (๑๐)

ว่าด้วยการอยู่เป็นสุข

(พระฤๅษีโพธิสัตว์แสดงธรรมแด่พระราชาว่า)

{๑๐} [๑๐] คนอื่นไม่ต้องดูแลรักษาผู้ใด และผู้ใดก็ไม่ต้องดูแลรักษาคนอื่น ดูก่อนมหาบพิตร ผู้นั้นแลเป็นผู้ไม่เยื่อใยในกามทั้งหลาย ย่อมอยู่เป็นสุข

จบ อปัณณกวรรคที่ ๑

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อปัณณกชาดก ๒. วัณณุปถชาดก

๓. เสรีวาณิชชาดก ๔. จุลลกเศรษฐีชาดก

๕. ตุณฑุลนาฬิชาดก ๖. เทวธรรมชาดก

๗. กัณฐหาริชาดก ๘. คามนิชาดก

๙. มฆเทวชาดก ๑๐. สุขวิหาริชาดก

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑คำว่า กาม หมายถึงความใคร่ ความอยาก ความปรารถนา สิ่งที่น่าใคร่น่าปรารถนา ในกาม ทั้งหลาย หมายถึงกาม ๒ ประเภท คือ (๑) วัตถุกาม วัตถุอันน่าใคร่ วัตถุต้องประสงค์ สิ่งที่ น่าปรารถนา สิ่งที่อยากได้ หรือได้แก่ กามคุณ ๕ คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะอันน่าปรารถนา (๒) กิเลสกาม กิเลสที่ทำให้จิตคิดใคร่ ความอยากที่เป็นตัวกิเลส (นัย ขุ.ชา.อ. ๑/๒๐๑)
หน้า ๘

๒. สีลวรรค

๑. ลักขณชาดก (๑๑)

ว่าด้วยเนื้อชื่อลักขณะผู้มีศีล

(พญาเนื้อโพธิสัตว์กล่าวกับหมู่ญาติว่า)

{๑๑} [๑๑] ความเจริญย่อมมีแก่ชนทั้งหลายผู้มีศีลผู้มีปกติประพฤติ ปฏิสันถาร ท่านจงดูลูกเนื้อชื่อลักขณะที่หมู่ญาติห้อมล้อม กลับมานั้นสิ และขณะเดียวกันก็จงดูลูกเนื้อชื่อกาฬะนี้ที่เสื่อม จากพวกญาติกลับมาตามลำพัง

๒. นิโครธมิคชาดก (๑๒)

ว่าด้วยพญาเนื้อนิโครธะผู้ควรคบ

(แม่เนื้อกล่าวสอนลูกว่า)

{๑๒} [๑๒] เจ้าหรือคนอื่นก็ตามพึงคบหาแต่พญาเนื้อนิโครธะเท่านั้นไม่ ควรเข้าไปอาศัยอยู่กับพญาเนื้อสาขะ ความตายในสำนักพญา เนื้อนิโครธะยังจะดีกว่า การมีชีวิตอยู่ในสำนักพญาเนื้อสาขะ จะดีอะไร

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปฏิสันถาร ในชาดกนี้หมายถึงทั้ง ธัมมปฏิสันถาร คือการห้ามมิให้ทำความชั่วและโอวาทพร่ำสอนให้ตั้งอยู่ในความดี และอามิสปฏิสันถาร คือการอนุเคราะห์หมู่ญาติด้วยอุบายวิธีเช่นให้หากิน สะดวก ดูแลญาติที่ป่วย และให้ความคุ้มครองโดยชอบธรรม (ขุ.ชา.อ. ๑/๒๐๔)