พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · อสัมปทานวรรค
๒. ปัญจภีรุกชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในอสัมปทานวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต อสัมปทานวรรค ปัญจภีรุกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๖๔–๖๕
๑๔. อสัมปทานวรรค
๑. อสัมปทานชาดก (๑๓๑)
ว่าด้วยการไม่รับของทำให้เกิดการแตกร้าว
(สังขเศรษฐีโพธิสัตว์กล่าวกะภรรยาที่ร้องไห้อยู่ว่า)
{๑๓๑} [๑๓๑] ไมตรีของผู้ใดผู้หนึ่งซึ่งเป็นคนพาลย่อมเป็นโทษให้แตกร้าวกันได้เพราะไม่ยอมรับของ เหตุนั้นเราจึงรับเอาข้าวลีบ ๔ ทะนาน มาด้วยคิดว่าไมตรีของเราอย่าได้แตกร้าวไปเลยขอให้ไมตรี ของเรานี้ดำรงยั่งยืนต่อไปเถิด
๒. ปัญจภีรุกชาดก (๑๓๒)
ว่าด้วยผู้รอดพ้นจากเหตุที่น่ากลัว
(พระโพธิสัตว์นึกถึงเหตุการณ์ที่ตนรอดตัวมาได้ จึงอุทานว่า)
{๑๓๒} [๑๓๒] เราไม่ตกอยู่ในอำนาจของพวกผีเสื้อนํ้าเพราะความเพียรที่มั่นคง ดำรงอยู่ในคำแนะนำของท่านผู้ฉลาด และเป็นผู้ไม่หวาดหวั่น ต่อความกลัวและความขลาด ความสวัสดีจากภัยใหญ่นั้นจึงมีแก่เรา
- ๑คำแนะนำของท่านผู้ฉลาด ในที่นี้หมายถึงโอวาทของพระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลาย (ขุ.ชา.อ. ๒/๓๐๕)
๓. ฆตาสนชาดก (๑๓๓)
ว่าด้วยภัยเกิดจากที่พึ่ง
(พญานกโพธิสัตว์ชวนพวกนกไปอยู่ที่อื่นว่า)
{๑๓๓} [๑๓๓] บนหลังนํ้าซึ่งเป็นที่มีความเกษมมีข้าศึกมารบกวนเสียแล้ว ไฟลุกโพลงอยู่กลางนํ้า วันนี้พวกเราอยู่ที่ต้นไม้ที่เกิดบนแผ่นดินนี้ ไม่ได้แล้ว พวกเจ้าจงพากันบินหนีไปเสียยังทิศทั้งหลายเถิด วันนี้ที่พึ่งของพวกเรามาเกิดภัยเสียแล้วละ
๔. ฌานโสธนชาดก (๑๓๔)
ว่าด้วยสุขเกิดแต่สมาบัติ
(ดาบสโพธิสัตว์เมื่อทำกาละ ถูกพวกดาบสผู้เป็นศิษย์ถาม จึงกล่าวว่า ‘เราเป็นผู้มีสัญญาก็ไม่ใช่ ไม่มีสัญญาก็ไม่ใช่’ .. พวกดาบสไม่เชื่อถ้อยคำของดาบสผู้เป็นหัวหน้า พระโพธิสัตว์ผู้เป็นมหาพรหมจึงมาจากอาภัสสรพรหมโลกยืนกล่าวอยู่ในอากาศว่า)
{๑๓๔} [๑๓๔] สัตว์เหล่าใดเป็นผู้มีสัญญา แม้สัตว์เหล่านั้นก็ชื่อว่าเป็น ทุคคตะ สัตว์เหล่าใดเป็นผู้ไม่มีสัญญา ถึงสัตว์เหล่านั้นก็ชื่อ ว่าเป็นทุคคตะท่านจงละเว้นความเป็นสัญญีสัตว์และอสัญญีสัตว์ ทั้งสองนี้เสีย สุขอันเกิดแต่สมาบัติ นั้นเป็นสิ่งไม่มีกิเลสให้ฟูขึ้น
- ๑เป็นทุคคตะ ในที่นี้หมายถึงเป็นผู้ได้รับความทุกข์เพราะไม่ได้เนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติ (ขุ.ชา.อ. ๒/๓๐๘)
- ๒สุขอันเกิดแต่สมาบัติ ในที่นี้หมายถึงสุขในเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน (ขุ.ชา.อ. ๒/๓๐๙)
จบ ๒. ปัญจภีรุกชาดก