arnon.onlineเข้าสู่ระบบ

วรรคที่ ๒

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๘–๑๕๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๒ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส ทุติยวคฺโค

เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒

ว่าด้วยสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๒

๑. จูฬวัจจฉเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความยินดีในธรรม

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ จูฬวัจจฉเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑ ปามุชฺชพหุโล ภิกฺขุ ธมฺเม พุทฺธปฺปเวทิเต

อธิคจฺเฉ ปทํ สนฺตํ สงฺขารูปสมํ สุขนฺติ ฯ

จูฬวจฺโฉ ๓ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภิกษุผู้มากไปด้วยความปราโมทย์ในธรรมอันพระพุทธเจ้าทรงประกาศแล้วพึงบรรลุสันตบทอันเป็นธรรมเข้าไปสงบระงับสังขาร เป็นสุข.

๒. มหาวัจฉเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับไตรสิกขา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ มหาวัจฉเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๒ ปญฺญาพลี สีลวตูปปนฺโน

สมาหิโต ฌานรโต สตีมา

ยทตฺถิยํ โภชนํ ภุญฺชมาโน

กงฺเขถ ๔ กาลํ อิธ วีตราโคติ ฯ

มหาวจฺโฉ ๕ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภิกษุมีกำลังปัญญา สมบูรณ์ด้วยศีลและวัตร มีจิตตั้งมั่น ยินดีในฌานมีสติ บริโภคโภชนะตามมีตามได้ มีราคะไปปราศแล้ว พึงหวังได้ ซึ่ง

กาลปรินิพพานในศาสนานี้.

๓. วนวัจฉเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับรมณียสถาน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ วนวัจฉเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๓ นีลพฺภวณฺณา รุจิรา สีตวารี สุจินฺธรา

อินฺทโคปกสญฺฉนฺนา เต เสลา รมยนฺติ มนฺติ ฯ

วนวจฺโฉ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภูเขาทั้งหลายอันล้วนแล้วด้วยหิน มีสีเขียวดังเมฆ ดูรุจิเรกงามดี มีธารวารีเย็นใสสะอาด ดารดาษไปด้วยแมลงค่อมทอง ภูเขาเหล่า

นั้นย่อมทำให้เรารื่นรมย์ใจ.

๔. วนวัจฉสามเณรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการอยู่ป่า

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ วนวัจฉสามเณรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๔ อุปชฺฌาโย มํ อวจาสิ ๖ อิโต คจฺฉามิ สีวก

คาเม เม วสติ กาโย อรญฺญํ เม คโต มโน๕

เสมานโกปิ คจฺฉามิ นตฺถิ สงฺโค วิชานตนฺติ ฯ

วนวจฺฉสฺส เถรสฺส สามเณโร ฯ

๑ ม. ยุ. โกฏฺฐิโก ฯ ๒ ม. กงฺขาเรวตสมฺมโต ฯ ยุ. กงฺขาเรวตสุพฺพโต ฯ

๓ ยุ. จูฬควจฺโฉ ฯ ๔ ยุ. กงฺเขต ฯ ๕ ยุ. มหาควจฺโฉ ฯ ๖ ม. อวจ ฯ

ฉบับหลวง

พระอุปัชฌาย์ของเราได้กล่าวกะเราว่า ดูกรสีวกะ เราจะไปจากที่นี้กายของเราอยู่ในบ้าน แต่ใจของเราไปอยู่ในป่า แม้เรานอนอยู่ก็

จักไป ความเกี่ยวข้องด้วยหมู่ ย่อมไม่มีแก่ผู้รู้แจ้งชัด.

๕. กุณฑธานเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการข้ามโอฆะ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ กุณฑธานเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๕ ปญฺจ ฉินฺเท ปญฺจ ชเห ปญฺจ จุตฺตริ ภาวเย

ปญฺจสงฺคาติโค ภิกฺขุ โอฆติณฺโณติ วุจฺจตีติ ฯ

กุณฺฑธาโน เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภิกษุพึงตัดสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ พึงละสังโยชน์เบื้องบน ๕ พึงเจริญอินทรีย์ ๕ มีศรัทธาเป็นต้นให้ยิ่งขึ้นไป ภิกษุผู้ก้าวล่วงธรรมเป็นเครื่องข้อง ๕ ประการได้แล้ว พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ข้ามโอฆะ

ได้แล้ว.

๖. เพลัฏฐสีสเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับวันคืน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ เพลัฏฐสีสเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๖ ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ นงฺคลาวตฺตนี สิขี

คจฺฉติ อปฺปกสิเรน เอวํ รตฺตินฺทิวา มม

คจฺฉนฺติ อปฺปกสิเรน สุเข ลทฺเธ นิรามิเสติ ฯ

เพลฏฺฐสีโส เถโร ฯ

ฉบับหลวง

โคอาชาไนยผู้สามารถเทียมไถแล้ว ย่อมลากไถไปได้โดยไม่ลำบากฉันใด เมื่อเราได้ความสุขอันไม่เจือด้วยอามิส คืนและวันทั้งหลาย

ย่อมผ่านพ้นเราไปโดยยาก ฉันนั้น.

๗. ทาสกเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความเกียจคร้าน

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ ทาสกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๗ มิทฺธี ยทา โหติ มหคฺฆโส จ

นิทฺทายิตา สมฺปริวตฺตสายี

มหาวราโหว นิวาปปุฏฺโฐ

ปุนปฺปุนํ คพฺภมุเปติ มนฺโทติ ฯ

ทาสโก เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เมื่อใด บุคคลเป็นผู้ง่วงเหงาและกินมากมักนอนหลับกลิ้งเกลือกไปมาเมื่อนั้นเขาเป็นคนเขลา ย่อมเข้าห้องบ่อยๆ เหมือนสุกรใหญ่ที่เขา

ปรนปรือด้วยเหยื่อ ฉะนั้น.

๘. สิงคาลปิตาเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับพุทธทายาท

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ สิงคาลปิตาเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๘ อหุ ๑ พุทฺธสฺส ทายาโท ภิกฺขุ เภสกฬาวเน

เกวลํ อฏฺฐิสญฺญาย อผริ ปฐวึ อิมํ

มญฺเญหํ กามราคํ โส ขิปฺปเมว ปหียตีติ ฯ

สิงฺคาลปิตา เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภิกษุผู้อยู่ในป่าเภสกฬาวัน พิจารณาแผ่นดินนี้ด้วยความสำคัญว่ากระดูกทั้งสิ้นเป็นอารมณ์จักได้เป็นทายาทของพระพุทธเจ้า เราเข้าใจว่า

จะละกามราคะได้โดยเร็วพลัน.

๙. กุฬเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับหน้าที่บัณฑิต

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ กุฬเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๙ อุทกํ หิ นยนฺติ เนตฺติกา อุสุการา นมยนฺติ เตชนํ

ทารุํ นมยนฺติ ตจฺฉกา อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตาติ ฯ

กุโฬ เถโร ฯ

๑ ยุ. อหู ฯ

ฉบับหลวง

พวกคนไขน้ำก็ไขน้ำไป ช่างศรก็ดัดลูกศร พวกช่างถากก็ถากไม้

พวกบัณฑิตผู้มีวัตรอันงาม ก็ฝึกฝนตน.

๑๐. อชิตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความตาย

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๒ อชิตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑๐ มรเณ เม ภยํ นตฺถิ นิกนฺติ นตฺถิ ชีวิเต

สนฺเทหํ นิกฺขิปิสฺสามิ สมฺปชาโน ปติสฺสโตติ ฯ

อชิโต เถโร ฯ

อุทฺทานํ

จูฬวจฺโฉ มหาวจฺโฉ วนวจฺโฉ จ สีวโก

กุณฺฑธาโน จ เพลฏฺฐิ ทาสโก จ ตโต ปรํ

สิงฺคาลปิติโก เถโร กุโฬ จ อชิโต ทสาติ ฯ

วคฺโค ทุติโย ฯ

ฉบับหลวง

เราไม่มีความกลัวตาย ไม่มีความอาลัยในชีวิต จักเป็นผู้มีสติสัมป

ชัญญะ ละทิ้งกายนี้ไป.

____________________

ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ

๑. พระจูฬวัจฉเถระ ๒. พระมหาวัจฉเถระ

๓. พระวนวัจฉเถระ ๔. พระสีวกเถระ

๕. พระกุณฑธานเถระ ๖. พระเพลัฏฐสีสเถระ

๗. พระทาสกเถระ ๘. พระสิงคาลปิตาเถระ

๙. พระกุฬเถระ ๑๐. พระอชิตเถระ.

จบ ทุติยวรรค.