arnon.onlineเข้าสู่ระบบ

วรรคที่ ๑๑

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๘–๒๔๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๒ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส เอกาทสมวคฺโค

เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑

ว่าด้วยคาถาต่างๆ ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑

๑. เพลัฏฐกานิเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ เพลัฏฐกานิเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑ หิตฺวา คิหิตฺวํ ๓ อนโวสิตตฺโต

มุขนงฺคลี โอทริโก กุสีโต

มหาวราโหว นิวาปปุฏฺโฐ

ปุนปฺปุนํ คพฺภมุเปติ มนฺโทติ ฯ

เพลฏฺฐกานิ ๑ เถโร ฯ

๑ ม. ยุ. ปรินิพฺพิสฺสตฺยนาสโวติ ฯ ๒ ม. ติสุโส จ อภโย ตถา ฯ ๓ ม. คิหิตฺตํ ฯ

ฉบับหลวง

ท่านละความเป็นคฤหัสถ์มาแล้ว ยังไม่ทันสำเร็จกิจ เป็นผู้มีปากห่างไถเห็นแก่ท้องเป็นคนเกียจคร้าน เป็นคนโง่เขลา เข้าห้องบ่อยๆ เหมือน

สุกรตัวใหญ่ที่เขาปรนปรือด้วยเหยื่อ ฉะนั้น.

๒. เสตุจฉเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ เสตุจฉเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๒ มาเนน วญฺจิตาเส สงฺขาเรสุ สงฺกิลิสฺสมานาเส

ลาภาลาเภน มถิตา สมาธึ นาธิคจฺฉนฺตีติ ฯ

เสตุจฺโฉ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ชนทั้งหลายถูกมานะหลอกลวงแล้ว เศร้าหมองอยู่ในสังขารทั้งหลายถูกความมีลาภและความเสื่อมลาภย่ำยีแล้ว ย่อมไม่ได้บรรลุสมาธิเลย.

๓. พันธุรเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ พันธุรเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๓ นาหํ เอเตน อตฺถิโก สุขิโต ธมฺมรเสน ตปฺปิโต

ปิตฺวาน รสคฺคมุตฺตมํ น จ กาหามิ รเสน ๒ สนฺถวนฺติ ฯ

พนฺธุโร เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราไม่มีความต้องการด้วยลาภ คือ อามิสนั้นมีความสุขพอแล้ว เป็นผู้อิ่มเอิบแล้วด้วยรสแห่งธรรม ครั้นได้ดื่มรสอันล้ำเลิศเช่นนี้แล้ว จะไม่

กระทำความสนิทสนมด้วยรสอื่นอีก.

๔. ขิตกเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ ขิตกเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๔ ลหุโก วต เม กาโย ผุฏฺโฐ จ ปีติสุเขน วิปุเลน

ตูลมิว เอริตํ มาลุเตน ปิลวติว เม กาโยติ ฯ

ขิตโก เถโร ฯ

ฉบับหลวง

กายของเราเป็นกายเบาหนอ อันปีติและสุขอย่างไพบูลย์ถูกต้องแล้ว

ย่อมเลื่อนลอยได้เหมือนนุ่นที่ถูกลมพัดไป ฉะนั้น.

๕. มลิตวัมภเถรคาถา

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ มลิตวัมภเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๕ อุกฺกณฺฐิโตปิ น วเส รมมาโนปิ ปกฺกเม

น เตฺววานตฺถสหิตํ วเส วาสํ วิจกฺขโณติ ฯ

มลิตวมฺโภ เถโร ฯ

ฉบับหลวง

เราเกิดความกระสันขึ้นในที่ใด เราย่อมไม่อยู่ในที่นั้น แม้เราจะยินดีอย่างนั้น ก็พึงหลีกไปเสีย แต่เราเห็นว่า การอยู่ในที่ใดจะไม่มีความ

เสื่อมเสีย เราก็พึงอยู่ในที่นั้น.

๖. สุเหมันตเถรคาถา

สุภาษิตชี้ลักษณะคนโง่และคนฉลาด

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ สุเหมันตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๖ สตลิงฺคสฺส อตฺถสฺส สตลกฺขณธาริโน

เอกงฺคทสฺสี ทุมฺเมโธ สตทสฺสี จ ปณฺฑิโตติ ฯ

สุเหมนฺโต เถโร ฯ

ฉบับหลวง

คนโง่เขลา มักเห็นเนื้อความอันมีความหมายตั้งร้อย ทรงไว้ซึ่งลักษณะตั้งร้อย ว่ามีความหมายและลักษณะเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ส่วนคนฉลาด

ย่อมเห็นได้ตั้งร้อยอย่าง.

๗. ธรรมสังวรเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการบวช

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ ธรรมสังวรเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๗ ปพฺพชึ ตุลยิตฺวาน อคารสฺมา อนคาริยํ

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

ธมฺมสํวโร ๑ เถโร ฯ

๑ ม. ยุ. เพลฏฺฐานิโก ฯ ๒ ม. ยุ. วิเสน ฯ

ฉบับหลวง

เราได้พิจารณาแล้ว จึงออกบวชเป็นบรรพชิต เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว

บำเพ็ญกิจในพระพุทธศาสนาเสร็จแล้ว.

๘. ธรรมสฏปิตุเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการบวชเมื่อแก่

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ ธรรมสฏปิตุเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๘ ส วีสํวสฺสสติโก ปพฺพชึ อนคาริยํ

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

ธมฺมสฏปิตุเถโร ๒ ฯ

ฉบับหลวง

เรามีอายุ ๑๒๐ ปี จึงออกบวชเป็นบรรพชิต ได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว

บำเพ็ญกิจในพระพุทธศาสนาเสร็จแล้ว.

๙. สังฆรักขิตเถรคาถา

สุภาษิตชี้โทษการไม่สังวร

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ สังฆรักขิตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๙ น นูนายํ ปรมหิตานุกมฺปิโน

รโหคโต อนุวิคเณติ สาสนํ

ตถา หยํ วีหรติ ปากตินฺทฺริโย

มิคี ยถา ตรุณชาติกา วเนติ ฯ

สงฺฆรกฺขิโต เถโร ฯ

ฉบับหลวง

ภิกษุผู้อยู่ในที่สงัดนี้ เห็นจะไม่คำนึงถึงคำสอนของพระศาสดา ผู้ทรงอนุเคราะห์สัตว์โลกด้วยประโยชน์อย่างเยี่ยมเป็นแน่ จึงไม่สำรวมอินทรีย์

เหมือนแม่เนื้อลูกอ่อนในป่าฉะนั้น.

๑๐. อุสภเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับอบรมจิต

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑๑ อุสภเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (สยามรัฐ)

๑๐ นคา นคคฺเคสุ สุสํวิรูฬฺหา

อุทคฺคเมเฆน นเวน สิตฺตา

วิเวกกามสฺส อรญฺญสญฺญิโน

ชเนติ ภิยฺโย อุสภสฺส กลฺยตนฺติ ฯ

อุสโภ เถโร ฯ

อุทฺทานํ

เพลฏฺฐกานิ ๓ เสตุจฺโฉ พนฺธุโร ขิตโก อิสิ

มลิตวมฺโภ สุเหมนฺโต ธมฺมสํวโร ๔ ธมฺมสฏปิตา

สงฺฆรกฺขิตตฺเถโร จ อุสโภ จ มหามุนีติ ฯ

วคฺโค เอกาทสโม ฯ

๑ ม. ยุ. ธมฺมสโว ฯ ๒ ธมฺมสวปิตุเถโรติปิ ฯ ๓ ม. เพลฏฺฐานิโก ฯ ๔ ม. ยุ.

ธมฺมสโว ธมฺมสวปิตา ฯ

ฉบับหลวง

พฤกษชาติทั้งหลายบนยอดเขา ที่ถูกน้ำฝนใหม่ตกรดแล้วย่อมงอกงามจิตอันควรแก่ภาวนา ย่อมเกิดทวีขึ้นแก่เรา ผู้ชื่อว่าอุสภะ ผู้ใคร่ต่อวิเวก

มีความสำคัญไปแล้วในป่า

_______________________________

ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ

๑. พระเพลัฏฐกานิเถระ ๒. พระเสตุจฉเถระ

๓. พระพันธุรเถระ ๔. พระขิตกเถระ

๕. พระมลิตวัมภเถระ ๖. พระสุเหมันตเถระ

๗. พระธรรมสังวรเถระ ๘. พระธรรมสฏปิตุเถระ

๙. พระสังฆรักขิตเถระ ๑๐. พระอุสภเถระ.

จบ วรรคที่ ๑๑