การใช้น้าประเภทที่หนึ่งไม่ต้องขอรับใบอนุญาตการใช้น้าและไม่ต้องช้าระค่าใช้น้า ให้หน่วยงานของรัฐหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดท้าข้อมูลการใช้น้าประเภทที่หนึ่งที่อยู่ใน พืนที่รับผิดชอบ และจัดส่งข้อมูลดังกล่าวต่อส้านักงาน ทังนี ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ กนช. ประกาศก้าหนด เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๖๒

การใช้น้าประเภทที่สองต้องได้รับใบอนุญาตจากอธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรน้า หรืออธิบดีกรมทรัพยากรน้าบาดาล แล้วแต่กรณี โดยความเห็นชอบของ คณะกรรมการลุ่มน้าที่ทรัพยากรน้าสาธารณะนันตังอยู่

การใช้น้าประเภทที่สามต้องได้รับใบอนุญาตจากอธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรน้า หรืออธิบดีกรมทรัพยากรน้าบาดาล แล้วแต่กรณี โดยความเห็นชอบของ กนช.

การขอรับใบอนุญาต การออกใบอนุญาต อายุใบอนุญาต การขอต่ออายุ ใบอนุญาต การโอนใบอนุญาต และการอนุญาต รวมทังการขอและการออกใบแทนใบอนุญาตการใช้น้า ประเภทที่สองและประเภทที่สาม ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ก้าหนดใน กฎกระทรวงที่ออกโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ร่วมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ใบอนุญาตตามความในวรรคหนึ่ง อาจก้าหนดเงื่อนไขให้ผู้รับใบอนุญาตการใช้น้าต้องปฏิบัติ เกี่ยวกับการใช้น้า เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึนต่อทรัพยากรน้าสาธารณะหรือเพื่อรองรับ ภาวะวิกฤติน้าด้วยก็ได้ ในกรณีที่กฎหมายหรือสาระส้าคัญแห่งพฤติการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไป หรือมีเหตุส้าคัญ เพื่อประโยชน์สาธารณะ ให้อธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรน้า หรืออธิบดีกรมทรัพยากร น้าบาดาล แล้วแต่กรณี โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการลุ่มน้าหรือ กนช. แล้วแต่กรณี มีอ้านาจ แก้ไขเพิ่มเติมเงื่อนไขในใบอนุญาตการใช้น้าตามวรรคสองได้

ในการพิจารณาออกใบอนุญาตการใช้น้าประเภทที่สองและประเภทที่สามให้แก่ ผู้ขอรับใบอนุญาต ให้ค้านึงถึงความสมดุลของน้าในทรัพยากรน้าสาธารณะ รวมทังลุ่มน้าที่เกี่ยวข้อง เพื่อมิให้ส่งผลกระทบต่อภาพรวมความสมดุลของลุ่มน้า

ในการขอรับใบอนุญาตการใช้น้าตามมาตรา ๔๓ และมาตรา ๔๔ ผู้ขอรับ ใบอนุญาตต้องยื่นแผนการบริหารจัดการน้ามาพร้อมกับค้าขอด้วย ทังนี แบบค้าขอรับใบอนุญาตการใช้น้า และแผนการบริหารจัดการน้าให้เป็นไปตามที่อธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรน้า หรืออธิบดี กรมทรัพยากรน้าบาดาล แล้วแต่กรณี ประกาศก้าหนด เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๖๓ แผนการบริหารจัดการน้าตามวรรคหนึ่ง อย่างน้อยต้องมีรายการ ดังต่อไปนี

(๑) วัตถุประสงค์ของการใช้น้าและแหล่งน้าที่จะใช้

(๒) ประมาณการปริมาณน้าที่จะใช้หรือจะกักเก็บไว้เพื่อใช้

(๓) สถานที่กักเก็บน้า

(๔) วิธีการใช้น้า

(๕) แผนจัดการน้าที่กักเก็บไว้เมื่อเกิดภาวะน้าแล้ง

(๖) แผนจัดการน้าที่กักเก็บไว้เมื่อเกิดภาวะน้าท่วม

(๗) วิธีการบ้ารุงรักษา ฟื้นฟู และอนุรักษ์ทรัพยากรน้าสาธารณะนัน แผนจัดการน้าที่กักเก็บไว้เมื่อเกิดภาวะน้าแล้งตาม

(๕) อย่างน้อยต้องมีสาระส้าคัญเกี่ยวกับ วิธีการใช้น้าในระหว่างที่เกิดภาวะน้าแล้ง การลดปริมาณการใช้น้า การหาแหล่งน้าทดแทน และ อัตราความเป็นไปได้ในการเฉลี่ยน้าที่มีเพื่อประโยชน์สาธารณะ แผนจัดการน้าที่กักเก็บไว้เมื่อเกิดภาวะน้าท่วมตาม

(๖) อย่างน้อยต้องมีสาระส้าคัญเกี่ยวกับ การป้องกันมิให้น้าที่กักเก็บไว้ล้นออกไปนอกสถานที่กักเก็บน้าจนอาจก่อให้เกิดน้าท่วม หรือไปเพิ่ม ปริมาณน้าที่ท่วมอยู่แล้วให้มากขึนไปอีก

นายกรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของ กนช. มีอ้านาจออกกฎกระทรวงก้าหนด อัตราค่าธรรมเนียมใบอนุญาตการใช้น้าประเภทที่สองและค่าธรรมเนียมใบอนุญาตการใช้น้าประเภทที่สาม ไม่เกินอัตราที่ก้าหนดในบัญชีท้ายพระราชบัญญัตินี

นายกรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของ กนช. มีอ้านาจออกกฎกระทรวงก้าหนด

(๑) หลักเกณฑ์การก้าหนดอัตราค่าใช้น้าส้าหรับการใช้น้าประเภทที่สองและการใช้น้า ประเภทที่สาม

(๒) หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการเรียกเก็บ ลดหย่อน หรือยกเว้นค่าใช้น้า ทังนี จะก้าหนดให้แตกต่างกันโดยค้านึงถึงกิจกรรม ลักษณะ หรือปริมาณของการใช้น้าในแต่ละประเภทและ ในแต่ละลุ่มน้าก็ได้

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมีอ้านาจออก กฎกระทรวงก้าหนดอัตราค่าใช้น้าประเภทที่สองและประเภทที่สามที่ไม่ใช่น้าจากทางน้าชลประทาน เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๖๔ ตามกฎหมายว่าด้วยการชลประทานและไม่ใช่น้าบาดาลตามกฎหมายว่าด้วยน้าบาดาล และให้อธิบดี กรมทรัพยากรน้าเรียกเก็บค่าใช้น้าดังกล่าวตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ก้าหนดตามมาตรา ๔๙

เพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบและควบคุมการใช้ทรัพยากรน้าสาธารณะ ให้ผู้รับใบอนุญาตการใช้น้าประเภทที่สองและประเภทที่สามต้องติดตังเครื่องมือวัดหรือประเมิน ปริมาณน้าที่ใช้ และเก็บข้อมูลที่จ้าเป็นเพื่อให้พนักงานเจ้าหน้าที่ที่แต่งตังโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร และสหกรณ์ หรือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แล้วแต่กรณี ตรวจสอบ ทังนี ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่อธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรน้า หรืออธิบดี กรมทรัพยากรน้าบาดาล แล้วแต่กรณี ก้าหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา

ในกรณีที่การใช้น้าตามใบอนุญาตเป็นเหตุให้เกิดผลกระทบต่อความสมดุลของ ทรัพยากรน้าสาธารณะในลุ่มน้าที่เกี่ยวข้อง หรือก่อให้เกิดผลกระทบอย่างส้าคัญต่อประโยชน์สาธารณะ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ที่แต่งตังโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือรัฐมนตรีว่าการ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แล้วแต่กรณี มีอ้านาจออกค้าสั่งเป็นหนังสือให้ผู้รับ ใบอนุญาตการใช้น้าหยุดการใช้น้าตามใบอนุญาตไว้เป็นการชั่วคราว และให้ผู้รับใบอนุญาตการใช้น้า ด้าเนินการตามความจ้าเป็นเพื่อแก้ไขหรือระงับเหตุแห่งผลกระทบดังกล่าวภายในระยะเวลาที่ก้าหนด

เมื่อปรากฏว่าผู้รับใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สองหรือประเภทที่สาม แล้วแต่กรณี ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี หรือกฎกระทรวง ระเบียบ หรือประกาศที่ออก ตามความในพระราชบัญญัตินี หรือเงื่อนไขที่ก้าหนดไว้ในใบอนุญาต หรือค้าสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ หรือไม่สามารถด้าเนินการให้เป็นไปตามแผนการบริหารจัดการน้าตามมาตรา ๔๗ ได้ ให้พนักงาน เจ้าหน้าที่ที่แต่งตังโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือรัฐมนตรีว่าการกระทรวง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แล้วแต่กรณี มีอ้านาจสั่งพักใช้ใบอนุญาตการใช้น้าได้ครังละ ไม่เกินสามสิบวัน และเมื่อสั่งพักใช้ใบอนุญาตแล้วให้รายงานต่อคณะกรรมการลุ่มน้าหรือต่อ กนช. แล้วแต่กรณี ทราบโดยมิชักช้า ในกรณีที่ผู้รับใบอนุญาตการใช้น้าตามวรรคหนึ่งต้องท้าการแก้ไขหรือด้าเนินการให้ถูกต้อง พนักงานเจ้าหน้าที่ที่แต่งตังโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือรัฐมนตรีว่าการ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แล้วแต่กรณี จะก้าหนดเวลาให้แก้ไขหรือด้าเนินการ เลม่ ๑๓๕ ตอนที่ ๑๑๒ ก หนา้ ๖๕ ให้ถูกต้องด้วยก็ได้ และเมื่อผู้รับใบอนุญาตได้ท้าการแก้ไขหรือด้าเนินการให้ถูกต้องแล้ว พนักงานเจ้าหน้าที่ ดังกล่าวจะยกเลิกค้าสั่งพักใช้ใบอนุญาตก่อนครบก้าหนดเวลาก็ได้

เมื่อปรากฏว่าผู้รับใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สองหรือประเภทที่สาม แล้วแต่กรณี ฝ่าฝืนค้าสั่งพักใช้ใบอนุญาต หรือไม่ท้าการแก้ไขหรือด้าเนินการให้ถูกต้องภายในเวลา ที่ก้าหนดตามค้าสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ที่ออกตามมาตรา ๕๓ ให้อธิบดีกรมชลประทาน หรืออธิบดี กรมทรัพยากรน้า โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการลุ่มน้าหรือ กนช. แล้วแต่กรณี มีอ้านาจสั่ง เพิกถอนใบอนุญาตการใช้น้านันได้

มิให้น้าความในมาตรา ๔๒ วรรคหนึ่ง มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๔ มาใช้บังคับแก่การใช้ทรัพยากรน้าสาธารณะที่เป็นน้าบาดาลตามกฎหมายว่าด้วยน้าบาดาล