๗. กาติยานเถรคาถา
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๑๑–๔๑๖ลำดับ 217 จาก 265 ในเถรคาถาพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ 6 ข้อ3 ฉบับเทียบฉบับได้ข้อต่อข้อพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๗. กาติยานเถรคาถา ภาษิตของพระกาติยานเถระ (พระกาติยานเถระได้กล่าว ๖ คาถาไว้อย่างนี้)
ลุกขึ้นนั่งเถิด กาติยานะ อย่ามัวนอนหลับอยู่เลย จงตื่นเถิด อย่าให้มัจจุราช ซึ่งเป็นพวกพ้องของความประมาท ชนะเธอผู้เกียจคร้านด้วยอุบายที่โกงได้เลย
ชาติและชราครอบงำเธอ เหมือนกำลังคลื่นมหาสมุทร เธอนั้นจงทำที่พึ่งอย่างดีสำหรับตนเสีย เพราะเธอไม่มีที่พึ่งอย่างอื่น ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๖ หน้า : ๔๑๐}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา [๖. ฉักกนิบาต] ๘. มิคชาลเถรคาถา
พระศาสดาชี้บอกทางนี้ ซึ่งล่วงพ้นกิเลสเครื่องข้อง และจากภัยคือชาติและชรา เธอจงอย่าได้ประมาทตลอดยามต้นและยามปลาย หมั่นกระทำความเพียรให้มั่นเถิด
จงปลดเปลื้องเครื่องผูกทั้งหลายที่เป็นของเดิมเสีย ใช้สอยผ้าสังฆาฏิ ปลงผมด้วยมีดโกน และฉันอาหารที่เที่ยวภิกษาจารได้มา อย่าเห็นแก่การเล่นสนุกสนาน อย่าเห็นแก่การหลับนอน จงหมั่นเข้าฌานเถิด กาติยานะ
เธอจงเพ่งฌาน ชนะกิเลส เธอเป็นผู้ฉลาดในทางที่ปลอดโปร่งจากโยคะ จะถึงความบริสุทธิ์ซึ่งไม่มีความบริสุทธิ์อื่นใดยิ่งกว่าแล้วปรินิพพาน เหมือนไฟลุกโชนที่เขาดับด้วยน้ำ
ประทีปที่มีเปลวไฟน้อย ย่อมดับไปเพราะลม เหมือนเถาวัลย์หลุดร่วงเพราะลม ฉันใด เธอผู้มีโคตรเหมือนพระอินทร์ แม้เธอก็ฉันนั้น อย่าถือมั่น จงกำจัดมารเสีย จงปราศจากความกำหนัดพอใจในเวทนาทั้งหลาย จงเป็นผู้สงบเย็น รอคอยกาลปรินิพพานในอัตภาพนี้แล
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๖ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๘ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ เถร-เถรีคาถา ๗. กาติยานเถรคาถา สุภาษิตเตือนไม่ให้ประมาท
|๓๕๓.๔๑๑| ๗ อุฏฺฐาหิ นิสีท กาติยาน มา นิทฺทาพหุโล อหุ ชาครสฺสุ มา ตํ อลสํ ปมตฺตพนฺธุ กูเฏเนว ชินาตุ มจฺจุราชา ฯ |๓๕๓.๔๑๒| เสยฺยถาปิ มหาสมุทฺทเวโค เอวํ ชาติชราติวตฺตเต ตํ โส กโรหิ สุทีปมตฺตโน ตฺวํ น หิ ตาณํ ตว วิชฺชเตธ อญฺญํ ฯ |๓๕๓.๔๑๓| สตฺถา หิ วิเชสิ มคฺคเมตํ สงฺคา ชาติชราภยา อตีตํ ปุพฺพาปรรตฺตมปฺปมตฺโต อนุยุญฺชสฺสุ ทฬฺหํ กโรหิ โยคํ ฯ |๓๕๓.๔๑๔| ปุริมานิ ปมุญฺจ พนฺธนานิ สงฺฆาฏีขุรมุณฺฑภิกฺขโภชี มา ขิฑฺฑารติญฺจ มา นิทฺทํ อนุยุญฺชิตฺถ ฌิยาย กาติยาน ฯ |๓๕๓.๔๑๕| ฌายาหิ ชินาหิ กาติยาน โยคกฺเขมปเถ สุโกวิโทสิ ปปฺปุยฺย อนุตฺตรํ วิสุทฺธึ ปรินิพฺพาหิสิ วารินาว โชติ ฯ |๓๕๓.๔๑๖| ปชฺโชตกโร ปริตฺตรํโส วาเตน วินมฺยเต ลตาว เอวมฺปิ ตุวํ อนาทิยมาโน มารํ อินฺทสโคตฺต นิทฺธุนาหิ ฯ โส เวทยิตาสุ วีตราโค กาลํ กงฺข อิเธว สีติภูโตติ ฯ กาติยาโน เถโร ฯ
จงลุกขึ้นนั่งเถิดกาติยานะ อย่ามัวนอนหลับอยู่เลย จงตื่นขึ้นเถิด อย่า ให้มัจจุราชผู้เป็นพวกพ้องของคนประมาทชนะ ท่านผู้เกียจคร้านด้วย อุบายอันโกงเลย กำลังคลื่นแห่งมหาสมุทร ย่อมครอบงำบุรุษผู้ไม่อาจ ข้ามมหาสมุทรนั้นได้ แม้ฉันใด ชาติและชราย่อมครอบงำท่านผู้ถูก ความเกียจคร้านครอบงำแล้ว ฉันนั้น ขอท่านจงทำเกาะ คือ อรหัตผล แก่ตนเถิด เพราะที่พึ่งอย่างอื่นในโลกนี้และโลกหน้า ย่อมไม่มีแก่ท่าน ก็พระศาสดาได้ทรงบอกทางนี้ อันล่วงพ้นจากเครื่องข้องและจากภัย คือ ชาติและชราแก่ท่านแล้ว ท่านอย่าเป็นผู้ประมาทตลอดยามต้น และยามหลัง จงพยายามทำความเพียรให้มั่นเถิด ท่านจงปลดเปลื้อง เครื่องผูกทั้งหลายอันเป็นของเดิมเสีย จงใช้สอยผ้าสังฆาฏิและโกนศีรษะ ด้วยมีดโกน ฉันอาหารที่ขอเขามาได้ จงอย่าเห็นแก่การเล่นสนุกสนาน อย่าเห็นแก่นอน จงหมั่นเพ่งดูธรรมเถิด กาติยานะ จงเจริญฌาน จงชนะ กิเลสเถิดกาติยานะ ท่านจงเฉลียวฉลาดในทางอันปลอดโปร่งจากโยคะ จงบรรลุถึงความบริสุทธิ์อันยอดเยี่ยม จงดับเพลิงกิเลส ดังบุคคลดับไฟ ด้วยน้ำ ฉะนั้น ประทีปที่ส่องแสง ถ้ามีแสงน้อย ย่อมดับไปด้วยลม ดังเถาวัลย์เหี่ยวแห้ง ฉันใด ท่านก็จงเป็นผู้ไม่ถือมั่น กำจัดมารผู้มี โคตรเสมอด้วยพระอินทร์ฉันนั้นเถิด ก็เมื่อท่านกำจัดมารได้อย่างนี้แล้ว เป็นผู้ปราศจากความกำหนัดพอใจในเวทนาทั้งหลาย เป็นผู้มีความเย็น รอคอยเวลานิพพานของตน ในอัตภาพนี้ทีเดียว.