กุสลัตติกสอุตตรทุกะ เล่ม ๔๔

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

สอุตตรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสอุตตรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปี สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

สอุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สอุตตรธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สอุตตรธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สอุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย

เหตุ อชฺฌตฺตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อชฺฌตฺตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ

อนุตตรธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนุตตรธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ อชฺฌตฺตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อชฺฌตฺตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

อนุตตรธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย อนุตตรธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อนุตตรธรรมที่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นกุสลัตติกสอุตตรทุกะ จบ

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีธรรมอื่นยิ่งกว่าเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีธรรมอื่นยิ่งกว่าโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีธรรมอื่นยิ่งกว่าเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีธรรมอื่นยิ่งกว่าโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีธรรมอื่นยิ่งกว่าเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีธรรมอื่นยิ่งกว่าโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ย่อ)อนุตตรบท เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าโดยอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าโดยอารัมมณปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ