ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยกุศล- *ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย

ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลญฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ฯ

อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพ-*เหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ตีณิ ฯ นทสฺสเน เทฺว ฆฏเน เอกํ ฯ

อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยมี ๓ นัย ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี ๒ เป็นปัจจัยสงเคราะห์ ๑

เหตุยา จตฺตาริ อารมฺมเณ ฉ อธิปติยา ฉ สพฺพตฺถ ฉ อวิคเต ฉ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอธิปติปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยทั้งปวง มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖

ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศล-*ธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา ฉ ฯเปฯ นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก ฉ นวิปฺปยุตฺเต ฉ ฯ สหชาตวาราทิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๖ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๖สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร

ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม ทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุกสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัย แก่อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว ฯ อธิปติยา ตีณิ: ทสฺสเน เอกํ นทสฺสเน เทฺว ฯ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต ฉ ฯเปฯ อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม จตฺตาริ อาหาเร จตฺตาริ อินฺทฺริเย จตฺตาริ ฯเปฯ สมฺปยุตฺเต ฉ นตฺถิยา นว ฯเปฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในทัสสนธรรม มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๖ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๔ ในอาหารปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอินทริยปัจจัย มี " ๔ ฯลฯ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๖ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙

นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกกุสลัตติกะ จบ

สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ (นทัสสนบท มี ๒ วาระ ฆฏนา มี ๑ วาระ) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ) อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๖ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ พึงขยายสหชาตวารเป็นต้นให้พิสดาร)

สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (ทัสสนบทมี ๑ วาระ นทัสสนบทมี ๒ วาระ) อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ อัตถิปัจจัย มี ๖ วาระ นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ