๑๒. โกสิยเถรคาถา

ผู้ใดเป็นปราชญ์ รู้คำสั่งสอนของครูทั้งหลาย พึงอยู่ในโอวาทของท่าน และพึงทำความเคารพให้เกิดในโอวาทของท่าน ผู้นั้นชื่อว่ามีความภักดี เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

อันตรายที่ร้ายแรงเกิดขึ้นแล้ว ทำผู้ใดซึ่งพิจารณาอยู่ให้หวั่นไหวไม่ได้ ผู้นั้นชื่อว่ามีกำลัง เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

ผู้ใดตั้งมั่นไม่หวั่นไหว มีปัญญาลึกซึ้ง เหมือนมหาสมุทร เห็นอรรถที่ละเอียด ผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้ไม่ง่อนแง่น เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษ เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

ผู้ใดเป็นพหูสูต ทรงธรรม และมักประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้นั้นชื่อว่าเป็นบัณฑิตเช่นกับครูนั้น และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย

|๓๔๖.๓๗๐| ๑๒ โย เว ครูนํ วจนญฺญุ ธีโร วเส จ ตมฺหิ ชนเยถ เปมํ โส ภตฺติมา นาม จ โหติ ปณฺฑิโต ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส ฯ |๓๔๖.๓๗๑| ยํ อาปทา อุปฺปติตา อุฬารา นกฺขมฺภยนฺเต ปฏิสงฺขยนฺตํ โส ถามวา นาม จ โหติ ปณฺฑิโต ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส ฯ |๓๔๖.๓๗๒| โย เว สมุทฺโทว ฐิโต อเนโช คมฺภีรปญฺโญ นิปุณตฺถทสฺสี อสํหาริโก นาม จ โหติ ปณฺฑิโต ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส ฯ |๓๔๖.๓๗๓| พหุสฺสุโต ธมฺมธโร จ โหติ ธมฺมสฺส โหติ อนุธมฺมจารี โส ตาทิโส นาม จ โหติ ปณฺฑิโต ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส ฯ |๓๔๖.๓๗๔| อตฺถญฺจ โย ชานาติ ภาสิตสฺส อตฺถญฺจ ญตฺวาน ตถา กโรติ อตฺถนฺตโร นาม ส โหติ ปณฺฑิโต ญตฺวา จ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺสาติ ฯ โกสิโย เถโร ฯ อุทฺทานํ ราชทตฺโต สุภูโต จ คิริมานนฺทสุมโน วฑฺโฒ จ กสฺสโป เถโร คยากสฺสปวกฺกลิ วิชิโต ยสทตฺโต จ โสโณ โกสิยสวฺหโย สฏฺฐี จ ปญฺจคาถาโย เถรา จ เอตฺถ ทฺวาทสาติ ฯ ปญฺจกนิปาโต นิฏฺฐิโต ฯ -----------------

ผู้ใดเป็นธีรชน เป็นผู้รู้ถ้อยคำของครูทั้งหลาย อยู่ในโอวาทของครูนั้น และยังความเคารพให้เกิดในโอวาทของครูนั้น ผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้มีภักดี และชื่อว่าเป็นบัณฑิตและพึงเป็นผู้วิเศษ เพราะรู้ธรรมทั้งหลาย อันตราย อันร้ายแรงเกิดขึ้นแล้ว ไม่ครอบงำบุคคลใดผู้พิจารณาอยู่ บุคคลนั้น ย่อมชื่อว่ามีกำลัง ชื่อว่าเป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรม ทั้งหลาย ผู้ใดแลตั้งมั่นไม่หวั่นไหว เหมือนมหาสมุทร มีปัญญาลึกซึ้ง เห็นเหตุผลอันละเอียด ชื่อว่าเป็นผู้ไม่ง่อนแง่น ไม่คลอนแคลน ชื่อว่า เป็นบัณฑิต และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย ผู้ใดเป็นพหูสูต ทรงธรรมและประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้นั้นชื่อว่าผู้คงที่ เป็น บัณฑิตและพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย ผู้ใดรู้เนื้อความแห่ง สุภาษิต ครั้นรู้แล้วทำตามที่รู้ ผู้นั้นชื่อว่าเป็นบัณฑิต อยู่ในอำนาจเหตุผล และพึงเป็นผู้วิเศษเพราะรู้ธรรมทั้งหลาย. ----------------------------------------------------- พระเถระ ๑๒ รูป กล่าวคาถารูปละ ๕ คาถา รวมเป็น ๖๐ คาถา คือ ๑. พระราชทัตตเถระ ๒. พระสุภูตเถระ ๓. พระคิริมานนทเถระ ๔. พระสุมนเถระ ๕. พระวัฑฒเถระ ๖. พระนทีกัสสปเถระ ๗. พระคยากัสสปเถระ ๘. พระวักกลิเถระ ๙. พระวิชิตเถระ ๑๐. พระยสทัตตเถระ ๑๑. พระโสณกุฏิกัณณเถระ ๑๒. พระโกสิยเถระ. จบ ปัญจกนิบาต -----------------------------------------------------