arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๙

๑๐. สามิทัตตเถรคาถา

เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในวรรคที่ ๙มี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๙ สามิทัตตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๖๒–๓๖๓

หน้า ๓๖๒

๑๐. สามิทัตตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการรู้เห็นเบญจขันธ์

นัยว่า ท่านพระสามิทัตตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๒๗}[๙๐] เบญจขันธ์เรากำหนดรู้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ยังดำรงอยู่ ชาติสงสารสิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป

จบ นวมวรรค

รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. พระสมีติคุตตเถระ ๒. พระกัสสปเถระ

๓. พระสีหเถระ ๔. พระนีตเถระ

๕. พระสุนาคเถระ ๖. พระนาคิตเถระ

๗. พระปวิฏฐเถระ ๘. พระอัชชุนเถระ

๙. พระเทวสภเถระ ๑๐. พระสามิทัตตเถระ

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑หมายถึง ขันธ์ ๕ เหล่านั้น ที่ตัดราก (คือสมุทัย เหตุเกิดทุกข์ หรือตัณหา) ขาดแล้ว ย่อมดำรง อยู่ตราบเท่าที่จริมกจิต (คือจิตดวงสุดท้ายซึ่งจะดับไปเมื่อพระอรหันต์ปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ) ดับลง และเมื่อจริมกจิตดับลง ก็จะดับสนิทโดยไม่ปฏิสนธิอีกต่อไป (ขุ.เถร.อ. ๑/ ๒๙๕)
หน้า ๓๖๓

๑๐. ทสมวรรค

๑. ปริปุณณกเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญรสพระธรรม

นัยว่า ท่านพระปริปุณณเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๒๘}[๙๑] สุธาโภชน์ซึ่งมีรสตั้งร้อยที่เราบริโภคในวันนี้ ก็ไม่เหมือน อมตะที่เราได้บริโภค พระธรรมอันพระพุทธเจ้าผู้โคดม ผู้ทรงเห็นซึ่งธรรมหาประมาณมิได้ทรงแสดงไว้แล้ว

๒. วิชยเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญผู้สิ้นอาสวะ

นัยว่า ท่านวิชยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

{๒๒๙}[๙๒] ผู้ใดมีอาสวะสิ้นแล้ว ไม่ติดอยูในอาหาร มีสุญญตวิโมกข์ อนิมิตตวิโมกข์(และอัปปณิหิตวิโมกข์) เป็นโคจร รอยเท้า ของผู้นั้นรู้ได้ยากเหมือนรอยเท้าของฝูงนกในอากาศฉะนั้น

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑สุธาโภชน์ หมายถึงข้าวที่ขาวสะอาดซึ่งเป็นทิพยาหารของเหล่าเทวดา (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๙๗)
  2. ๒แปลเพิ่มให้ครบวิโมกข์ ๓ ตามนัยอรรถกถา (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๙๙-๓๐๐) อนึ่ง คำว่า วิโมกข์ ในที่นี้หมายถึงความหลุดพ้นโดยสิ้นเชิงจากกิเลสทั้งหลาย เป็นชื่อเฉพาะของพระนิพพาน กล่าวคือ พระนิพพานชื่อว่าสุญญตวิโมกข์ เพราะหมายถึงความหลุดพ้นที่ว่างโดยความไม่มีกิเลสทั้งหลาย มีราคะเป็นต้น ชื่อว่าอนิมิตตวิโมกข์ เพราะหมายถึงความหลุดพ้นด้วยไม่มีนิมิตคือราคะเป็นต้น ชื่อว่าอัปปณิหิตวิโมกข์ เพราะหมายถึงความหลุดพ้นด้วยไม่มีกิเลสเหตุให้ปรารถนามีราคะเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๓๐๐)