ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นเหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม นเหตุสฺส อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ เหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย จ นเหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย จ ธมฺมา เหตุสฺส อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นเหตุ อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม นเหตุสฺส อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย: อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๘ ในอธิปติปัจจัย มี " ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๘ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๘

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๘ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ นเหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยนเหตุ- *ธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก เอกํ อาหาเร นว อินฺทฺริเย นว ฌาเน นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: เทฺว ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ นเหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ เหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ นเหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุยา เทฺว นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัย แก่นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม โดยอารัมมณ-*ปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๘ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑๐ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓

เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม นเหตุสฺส อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๑๔

เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม นเหตุสฺส อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๘

เตน อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อนุปาทินฺนุ- ปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย นว ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๘ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกเหตุทุกะ จบ

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑)(ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ นปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)อารัมมณปัจจัย

อารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๑๔ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๑๔ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ