เหตุทุกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ เล่ม ๔๔

นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

เหตุจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยจิตตสังสัฏฐสมุฏ- *ฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา ตีณิ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก เอกํ อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย ตีณิ ฌาเน ตีณิ มคฺเค ตีณิ สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

นเหตุโนจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยนเหตุโนจิตต-*สังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัยพึงให้พิสดารทุกวาร เหตุทุกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ จบ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ