เหตุสเหตุกทุกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

เหตุํ วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

เหตุธรรมที่เป็นทั้งเหตุและสเหตุกธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น ทั้งเหตุและสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นสเหตุกะแต่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสเหตุกะแต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัยเหตุสเหตุกทุกเหตุทุกะ จบ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุและมีเหตุซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและมีเหตุซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) สภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ