๑. กุสลติกะ ๘. ทัสสนเหตุกติกะ

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุอันต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุอันต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

นเหตุ อพฺยากโต ธมฺโม นเหตุสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยทัสสเนนปหา- *ตัพพเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ อพฺยากโต ธมฺโม นเหตุสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นเหตุ อพฺยากโต ธมฺโม นเหตุสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ เหตุ อพฺยากโต จ นเหตุ อพฺยากโต จ ธมฺมา นเหตุสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยภาวนายปหาตัพพ- *เหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุ อพฺยากโต ธมฺโม นเหตุสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นกุศล อาศัย เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุ

เหตุ อพฺยากโต ธมฺโม เหตุสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๗ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัยกุสลัตติกทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ จบ