๒๐. อัชฌัตตติกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๒ วาระ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๒ วาระ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม นเหตุสฺส อนุปาทินฺนุ- ปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ ตีณิ ฯ

กุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย พึงให้พิสดารทุกวาร

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ตีณิ อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย พึงให้พิสดารทุกวาร

เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม เหตุสฺส อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย พึงให้พิสดารทุกวาร อัชฌัตตัตติกกุสลัตติกะ จบ