๕๔. ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกะ ๑. กุสลติกะ

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (เหมือนกับโลกิยทุกะและโลกุตตรทุกะ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสแต่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสแต่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสแต่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสแต่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสและไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสแต่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากปรามาสแต่เป็นอารมณ์ของปรามาสและที่วิปปยุตจากปรามาสไม่เป็นอารมณ์ของปรามาสซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)(ย่อ)

ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ ปรามฏฺฐํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต ปรามฏฺโฐ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ อปรามฏฺฐํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต อปรามฏฺโฐ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัยกุศล-*ธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ โลกิยโลกุตฺตรทุกติกสทิสํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกติกะ สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปฏิจจวาร

ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ ปรามฏฺฐํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต ปรามฏฺโฐ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ------- ปฏิจฺจวาโร

อกุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ในปัจจัยทั้งปวง มีหัวข้อปัจจัย ๑ปฏิจจวาร

ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ ปรามฏฺฐํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต ปรามฏฺโฐ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ อปรามฏฺฐํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต อปรามฏฺโฐ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ ปรามฏฺฐํ อพฺยากตญฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺตํ อปรามฏฺฐํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามาสวิปฺปยุตฺโต ปรามฏฺโฐ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม อาศัยอัพยากต-*ธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตต-*อปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต ปญฺจ ฯ โลกิยโลกุตฺตรทุกติกสทิสํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปรามาสวิปฺปยุตฺตปรามฏฺฐทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ปรามาสโคจฺฉกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกติกะ สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ จบ ปรามาสโคจฉกทุกกุสลัตติกะ จบ