arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๑

๖. สีตวนิยเถรคาถา

เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๑ ในวรรคที่ ๑มี ๔ ฉบับ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑ สีตวนิยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๒๐–๓๒๐

หน้า ๓๒๐

๖. สีตวนิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความสันโดษ

{๑๔๓}นัยว่า ท่านพระสีตวนิยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

[๖] ภิกษุใดมาสู่ป่าสีตวันแล้ว ภิกษุนั้นเป็นผู้อยู่แต่ผู้เดียว สันโดษ มีจิตตั้งมั่น ชนะกิเลส ปราศจากขนลุกขนพอง มีปัญญารักษากายคตาสติอยู่

๗. ภัลลิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับผู้ชนะ

{๑๔๔}นัยว่า ท่านพระภัลลิยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

[๗] ผู้ใดกำจัดเสนาแห่งมัจจุราชได้ เหมือนห้วงนํ้าใหญ่ กำจัดสะพานไม้อ้อที่ชำรุดทรุดโทรมฉะนั้น ผู้นั้นจัดว่า เป็นผู้ชนะมาร ปราศจากความหวาดกลัว มีตนอันฝึกแล้ว มีจิตตั้งมั่น ดับกิเลสได้แล้ว

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ป่าสีตวัน เป็นป่าช้าที่น่ากลัวขนาดใหญ่ดั้งอยูใกล้พระนครราชคฤห์ (ขุ.เถร.อ. ๑/๖๙)
  2. ๒กายคตาสติ สติอันไปในกาย สติที่พิจารณากายเป็นอารมณ์ หมายถึงสติอันกำหนดพิจารณากาย โดยแยกส่วนต่าง ๆ มีผมเป็นต้น ให้เห็นเป็นของไม่สะอาดเป็นต้นเป็นอารมณ์ (นัย องฺ.เอกก.อ. ๔๑๙, ขุ.อุ.อ. ๒๐๐, ขุ.เถร.อ. ๑/๖๙)
  3. ๓เสนาแห่งมัจจุราช หมายถึงชราและโรคเป็นต้น ซึ่งจัดเป็นเสนาคือเหตุใกล้ของมัจจุราชคือความตาย อีกนัยหนึ่ง มัจจุราช หมายถึงเทวปุตตมารผู้คอยขัดขวางมิให้สรรพสัตว์กระทำความดี กิเลส ทั้งหลายมีกามเป็นต้นชื่อว่าเสนา (ขุ.เถร.อ. ๑/๗๒)