พึงทราบวินิจฉัยในปปติตสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ปปติโต ได้แก่ ผู้เคลื่อนไป. บทว่า อปฺปปติโต ได้แก่ ผู้ตั้งอยู่แล้ว.

บรรดาบุคคลเหล่านั้น โลกิยมหาชนชื่อว่าตกไปทั้งนั้น. พระอริยบุคคลมีพระโสดาบันเป็นต้น ชื่อว่าตกไปในขณะเกิดกิเลส. พระขีณาสพ ชื่อว่าตั้งอยู่แล้วโดยส่วนเดียว.

บทว่า จุตา ปตนฺติ ความว่า ชนเหล่าใดเคลื่อนไป ชนเหล่านั้น ชื่อว่าตก.

บทว่า ปติตา ความว่า ชนเหล่าใดตกไป ชนเหล่านั้น ชื่อว่าเคลื่อนไป. อธิบายว่า ชื่อว่าตกเพราะเคลื่อนไป ชื่อว่าเคลื่อนไป เพราะตกดังนี้.

บทว่า คิทฺธา ได้แก่ บุคคลผู้กำหนัดเพราะราคะ. บทว่า ปุนราคตา ความว่า ย่อมชื่อว่าเป็นผู้มาสู่ชาติ ชรา พยาธิ มรณะอีก.

บทว่า กตกิจฺจํ ความว่า ทำกิจที่ควรทำด้วยมรรค ๔.

บทว่า รตํ รมฺมํ ความว่า ยินดีแล้วในคุณชาติที่ควรยินดี.

บทว่า สุเขนานฺวาคตํ สุขํ ความว่า จากสุขมาตาม คือถึงพร้อมซึ่งสุข. อธิบายว่า จากสุขของมนุษย์มาถึงคือบรรลุสุขทิพย์ จากสุขในฌานมาถึงสุขในวิปัสสนา จากสุขในวิปัสสนามาถึงสุขในมรรค จากสุขในมรรคมาถึงสุขในผล จากสุขในผลก็มาถึงสุขในนิพพาน.

จบอรรถกถาปปติตสูตรที่ ๒ -----------------------------------------------------