โนอุปาทานโคจฉกทุกนสนิทัสสนัตติกะ เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ โนอุปาทานโคจฉกทุกนสนิทัสสนัตติกะ อุปาทานโคจฉกทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๑๓สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัป- *ปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๑๔ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ โนกิเลสโคจฉกทุกนสนิทัสสนัตติกกิเลสโคจฉกทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๑๕สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัป- *ปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๑๖ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓นทัสสเนนปหาตัพพทุกนสนิทัสสนัตติกะทัสสเนนปหาตัพพทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๑๗สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๑๘ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓นภาวนายปหาตัพพทุกนสนิทัสสนัตติกะภาวนายปหาตัพพทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๑๙สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๒๐ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกนสนิทัสสนัตติกะทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๒๑สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๒๒ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓นภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกนสนิทัสสนัตติกะภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๒๓สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๒๔ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นสวิตักกทุกนสนิทัสสนัตติกสวิตักกทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๒๕สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอวิตักกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัป- *ปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๒๖ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นสวิจารทุกนสนิทัสสนัตติกสวิจารทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๒๗สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัป- *ปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๒๘ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นสัปปีติกทุกนสนิทัสสนัตติกสัปปีนติกทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๒๙สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอัปปีติกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัป- *ปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สัปปีติกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๓๐ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นปีติสหคตทุกนสนิทัสสนัตติกปีติสหคตทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๓๑สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่ปีติสหคตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่ปีติสหคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๓๒ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นสุขสหคตทุกนสนิทัสสนัตติกสุขสหคตทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๓๓สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สุขสหคตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *อัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สุขสหคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๓๔ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓นอุเบกขาสหคตทุกนสนิทัสสนัตติกะอุเบกขาสหคตทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๓๕สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๓๖ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นกามาวจรทุกนสนิทัสสนัตติกกามาวจรทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๓๗สนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กามาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๓๘ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นรูปาวจรทุกนสนิทัสสนัตติกรูปาวจรทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๓๙สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัป- *ปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๔๐ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นอรูปาวจรทุกนสนิทัสสนัตติกอรูปาวจรทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๔๑สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๔๒ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นปริยาปันนทุกนสนิทัสสนัตติกปริยาปันนทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๔๓สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอปริยาปันนธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่ปริยาปันนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๔๔ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นนิยยานิกทุกนสนิทัสสนัตติกนิยยานิกทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๔๕สนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอนิยยานิกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่นิยยานิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๔๖ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นนิยตทุกนสนิทัสสนัตติกนิยตทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๔๗สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่นิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๔๘ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นสอุตตรทุกนสนิทัสสนัตติกสอุตตรทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๔๙สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นสอุตตรธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่สอุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๕๐ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ นสรณทุกนสนิทัสสนัตติกสรณทุกสนิทัสสนัตติกะ
๕๕๑สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๕๒ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในอนิทัสสนอัปปฏิฆมูล ก็มีวาระ ๓ เหมือนกัน
๕๕๓อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆ- *ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕๕๔ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑
๕๕๕สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆ- *ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย
๕๕๖สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆ- *ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
๕๕๗ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อวิคตปัจจัย มี " ๓
๕๕๘ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๕๕๙ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มีวาระ ๓ สหชาตวารก็ดี ปัญจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร
๕๖๐ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สนิทัสสน-*สัปปฏิฆธรรมที่เป็นอรณธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สนิทัสสนสัปปฏิฆ-*ธรรมที่เป็นอรณธรรม โดยเหตุปัจจัย
๕๖๑ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้ฉันใด พึงนับฉันนั้น ปัจจนียานุโลมทุกัตติกปัฏฐาน จบ.
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๖๙. อุปาทานทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทานซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นอุปาทานซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๕๙๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๗๕. กิเลสทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลสซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลสซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเห็นได้และ กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๕๙๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีวิตกซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิจารซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีวิจารซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีปีติซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ มีปีติซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๕๙๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยปีติซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยปีติซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เป็นกามาวจรซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจรซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๐๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาว-ธรรมที่ไม่ใช่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ให้ผลแน่นอนซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรม ที่ไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๐๑}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ มี ๓ วาระเท่านั้น) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๐๒}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ปัจจนียะ - นเหตุปัจจัยและนอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ นกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) เหตุปัจจัย กับนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารให้พิสดาร)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๐๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๘๓-๑๐๐. ปิฏฐิทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ปัญหาวาร - เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้โดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้โดยเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาระ กัมมปัจจัย มี ๒ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ อาหารปัจจัย มี ๒ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๒ วาระ ฌานปัจจัย มี ๒ วาระ มัคคปัจจัย มี ๒ วาระ วิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (พึงนับอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลมแห่งปัญหาวารในกุสลติกะที่นับไว้แล้ว) ธัมมปัจจนียานุโลม ทุกติกปัฏฐาน จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๐๔}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน
บัดนี้ เพื่อจะแสดงปัจจนียปัฏฐานซึ่งมีชื่ออันได้แล้ว เพราะเป็นธรรมตรงกันข้าม ด้วยอำนาจเป็นปฏิปักษ์ต่อบททั้งหลายมีกุศลเป็นต้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงเริ่มคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามความที่กุศลเป็นปัจจัย ด้วยคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทรงห้ามการเกิดขึ้นแห่งกุศล ด้วยคำว่า นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบปัญหาและวิสัชนาในอธิการนี้ โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่าขันธ์ ๓ ที่เป็นอกุสลาพยากตะและรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยขันธ์หนึ่งที่เป็นอกุสลาพยากตะเกิดขึ้น.
ก็วิธีนับที่ได้ในปัจจัยนั้นๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในบาลี แม้วาระทั้งหลายที่มีวิสัชนาเหมือนกัน ก็ทรงแสดงไว้ในบาลีนั้นเองเพราะฉะนั้น ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีแล้วทราบปัฏฐานนัยทั้งหมด ตามแนวแห่งนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังก็ในอธิการนี้ฉันใด ในทุกปัฏฐาน ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ก็ฉันนั้น.
นัย ๖ ในธัมมปัจจนียปัฏฐาน อันท่านแสดงไว้ด้วยคาถาที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาว่า
นัย ๖ ในปัจจนียปัฏฐาน คือติกปัฏฐาน อันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้.
เป็นอันข้าพเจ้าแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ฯ
ก็ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ ปัจจนียปัฏฐาน เท่านั้น ประดับด้วยนัย ๒๕ โดยปริยายหนึ่งคือ ในปัฏฐานหนึ่งๆ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น.
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------