ฉโคจฉกทุกฉโคจฉกทุกะ เล่ม ๔๕

นสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสวิจารญฺจ นอวิจารญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นคันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่โอฆธรรม อาศัยธรรมที่เป็นโอฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่โยคธรรม อาศัยธรรมที่เป็นโยคธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัยธรรมที่เป็นปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยเหมือนกับอาสวโคจฉกทุกะ มหันตรทุกมหันตรทุกะ

เหตุยา นว ฯ นสปฺปีติทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่สารัมมณธรรม อาศัยสารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อนารัมมณธรรม อาศัยอนารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่สารัมมณธรรม อาศัยสารัมมณธรรม และอนารัมมณธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นสปฺปีติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสปฺปีติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอปฺปีติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอปฺปีติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสปฺปีติกญฺจ นอปฺปีติกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสปฺปีติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙พึงให้พิสดารทุกวาร

เหตุยา นว ฯ นปีติสหคตทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรม อาศัยจิตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ฯลฯ

นปีติสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปีติสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นนปีติสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนปีติสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นปีติสหคตญฺจ นนปีติ- สหคตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปีติสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕พึงให้พิสดารทุกวาร

เหตุยา นว ฯ นสุขสหคตทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสัมปยุตตธรรม อาศัยจิตตสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐธรรม อาศัยจิตตสังสัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยจิตตสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม อาศัยจิตตสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม อาศัยจิตตานุปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม อาศัยจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม อาศัยจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุ-*ปริวัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตติกธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่พาหิรธรรม อาศัยพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นสุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นนสุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนสุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสุขสหคตญฺจ นนสุขสหคตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทินนธรรม อาศัยอุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุปาทินนธรรม อาศัยอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว ฯ นอุเปกฺขาสหคตทุกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕พึงให้พิสดารทุกวาร ทวิโคจฉกทุกทวิโคจฉกทุกะ

นอุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุเปกฺขาสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นนอุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนอุเปกฺขาสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอุเปกฺขาสหคตญฺจ นนอุเปกฺขาสหคตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุเปกฺขาสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๙ นัย ธรรมที่ไม่ใช่กิเลสธรรม อาศัยกิเลสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัยทัสสเนนปหาตัพพทุกนทัสสเนนปหาตัพพทุกะ

เหตุยา นว ฯ นกามาวจรทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม และธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพ-*ธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยนทัสสเนนปหาตัพพธรรม และธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

นกามาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกามาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นนกามาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนกามาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นกามาวจรญฺจ นนกามาวจรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกามาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕ภาวนายปหาตัพพทุกนภาวนายปหาตัพพทุกะ

เหตุยา นว ฯ นรูปาวจรทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นนรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นรูปาวจรญฺจ นนรูปาวจรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกนทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกะ

เหตุยา นว ฯ นอรูปาวจรทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นอรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นนอรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนอรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอรูปาวจรญฺจ นนอรูปาวจรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนอรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกนภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกะ

เหตุยา ปญฺจ ฯ นปริยาปนฺนทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นปริยาปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปริยาปนฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอปริยาปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอปริยาปนฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นปริยาปนฺนญฺจ นอปริยาปนฺนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอปริยาปนฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

สภาวธรรมที่ไม่เป็นสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นคันถะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นคันถะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นโอฆะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโอฆะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นโยคะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโยคะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ๕๐. ปรามาสทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ได้และที่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร) ๕๖. จิตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ระคนกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่เกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิต มีจิตเป็นสมุฏฐาน และเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ระคนกับจิต มีจิตเป็นสมุฏฐาน และเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่ระคนกับจิต มีจิตเป็นสมุฏฐาน และเป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ระคนกับจิต มีจิตเป็นสมุฏฐาน และเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทายรูปและที่ไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ๗๕. กิเลสโคจฉกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ๘๓. ทัสสเนนปหาตัพพทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ และที่มิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ และที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ๘๕. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกะ

สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ