ปัจจนียทุกปัฏฐาน เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ปจฺจนีย ทุกปฏฺฐานํ นเหตุทุกํ
๔๑นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ปฏิจฺจ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ยาว มหาภูตา ฯ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตู ขนฺเธ ปฏิจฺจ ... เหตุปฏิสนฺธิ ฯ นเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺจ นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
๔๒เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
๔๓นนเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
๔๔นเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นนเหตุ ธมฺโม นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ ธมฺโม นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นนเหตุสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ จ นนเหตุ จ ธมฺมา นเหตุสฺส จ นนเหตุสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
๔๕เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ นสเหตุกทุกํ
๔๖นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ ตโย มหาภูตา เทฺว มหาภูเต ปฏิจฺจ เทฺว มหาภูตา มหาภูเต ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ สเหตุกา ขนฺธา ฯ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก จ นอเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ; นสเหตุกญฺจ นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก จ นอเหตุโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
๔๗เหตุยา นว อารมฺมเณ ฉ อวิคเต นว ฯ สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
๔๘นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นสเหตุโก ธมฺโม นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส จ นอเหตุกสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอเหตุโก ธมฺโม นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
๔๙นสเหตุโก ธมฺโม นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
๕๐เหตุยา ฉ อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑-๗. ปฏิจจวารเป็นต้น พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ ทุกปัฏฐาน __________ ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ๑. เหตุทุกะ ๑-๗. ปฏิจจวารเป็นต้น ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยได้แก่ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความจนถึงมหาภูตรูป) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยได้แก่ เหตุอาศัยขันธ์ที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๑๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑-๗. ปฏิจจวารเป็นต้น สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณ-ปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณ-ปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๑๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกปัฏฐาน] ๒. สเหตุกทุกะ ๑-๗. ปฏิจจวารเป็นต้น สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)๒. สเหตุกทุกะ ๑-๗. ปฏิจจวารเป็นต้น ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยได้แก่ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปและกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปเกิดขึ้น
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกปัฏฐาน] ๒. สเหตุกทุกะ ๑-๗. ปฏิจจวารเป็นต้น สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยได้แก่ สัมปยุตตขันธ์อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่มีเหตุอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุและที่มิใช่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย (๓)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๑}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกปัฏฐาน] ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุโดยอารัมมณปัจจัย(ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ฌานปัจจัย มี ๔ วาระ มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
ไม่มีอรรถกถาของข้อนี้ — ต้นทางระบุว่าคำอธิบายของข้อนี้อยู่ที่ข้อ ๕๐๖ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน นสรณทุกนสเหตุกทุกะเป็นต้น