๙๖. ปริยาปันนทุกะ ๙๗. นิยยานิกทุกะ ๙๘. นิยตทุกะ ๙๙. สอุตตรทุกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑. ปฏิจจวาร ๑๐๐. สรณทุกะ ๗. ปัญหาวาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์และที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ๙๘. นิยตทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าและที่มิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าและที่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย อุปนิสสยปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัยและกัมมปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

นเหตุํ นอกุสลญฺจ นนเหตุํ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอกุสลญฺจ นนเหตุํ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอกุสลญฺจ นนเหตุํ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล จ นนเหตุ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่ปริยาปันนธรรม อาศัยปริยาปันนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อปริยาปันนธรรม อาศัยอปริยาปันนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ปริยาปันนธรรม อาศัยอปริยาปันนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ปริยาปันนธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อปริยาปันนธรรม อาศัยอปริยาปันน-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อปริยาปันนธรรม อาศัยปริยาปันนธรรม และอปริยาปันนธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อวิคเต นว สพฺพตฺถ นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ นิยยานิกทุกนนิยยานิกทุกะ

นเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กุสลากุสลํ นเหตุํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ตโย ขนฺเธ ปฏิจฺจ ฯ นเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต จ นนเหตุ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่นิยยานิกธรรม อาศัยนิยยานิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่นิยยานิกธรรม อาศัยอนิยยานิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นนเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ นิยตทุกนนิยตทุกะ

นเหตุํ นอพฺยากตญฺจ นนเหตุํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอพฺยากตญฺจ นนเหตุํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอพฺยากตญฺจ นนเหตุํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต จ นนเหตุ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่นิยตธรรม อาศัยนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่นิยตธรรม อาศัยอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อวิคเต นว สพฺพตฺถ นว ฯ นเหตุทุกนเวทนาตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ สอุตตรทุกนสอุตตรทุกะ

นเหตุํนสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนุตตรธรรม อาศัยสอุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุตตรธรรม อาศัยอนุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สอุตตรธรรม อาศัยอนุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สอุตตรธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนุตตรธรรม อาศัยอนุตตรธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนุตตรธรรม อาศัยสอุตตรธรรม และอนุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว สพฺพตฺถ นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ สรณทุกนสรณทุกะ

นเหตุํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม อาศัยสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม อาศัยสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม อาศัยอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยสรณธรรม และอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว สพฺพตฺถ นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม อาศัยสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว สพฺพตฺถ นว ฯ นเหตุทุกนวิปากตฺติกํ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดีพึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร

นเหตุํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเหตุทุกนอุปาทินฺนุปาทานิยตฺติกํ

สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยเหตุปัจจัย สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม โดยเหตุปัจจัย สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม โดยเหตุปัจจัย อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยเหตุปัจจัย

นเหตุํ นอุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอนุปาทินฺน- อนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเหตุทุกนสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกตฺติกํ

สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

นเหตุํ นสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอสงฺกิลิฏฺฐ- อสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเหตุทุกนวิตกฺกตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๕ ในอนันตรปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุํ นสวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเหตุทุกนปีติตฺติกํ

สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย

นเหตุํ นปีติสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นสุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเหตุทุก นทสฺสนตฺติกํ

สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย ฯลฯ

นเหตุํ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นภาวนาย ปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นเนวทสฺสเนน- นภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเหตุทุกนทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกตฺติกํ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย มี " ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อวิคตปัจจัย มี " ๔

นเหตุํ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นเนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเหตุทุกนอาจยคามิตฺติกํ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๔

นเหตุํ นอาจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นอปจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเหตุํ นเนวาจยคามินาปจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นอนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐาน จบ.