๑. กุสลติกะ ๑. ปฏิจจวาร ๑. กุสลติกะ ๓. ปัจจยวาร ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๑๘ วาระ ฯลฯ นปุเรชาตปัจจัย มี ๑๒ วาระ ฯลฯ นกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ นอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ นอินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ นฌานปัจจัย มี ๓ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ) (สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร) ๑. กุสลติกะ ๓. ปัจจยวาร

นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อกุสลํ อพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ อกุสโล อพฺยากโต ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ ปญฺจ ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศล ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นวิบากอัพยากฤต และกิริยาอัพยากฤต ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย

นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลญฺจ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลญฺจ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุยา เอกูนตฺตึส อารมฺมเณ จตุวีส อวิคเต เอกูนตฺตึส ฯ สหชาตวารมฺปิ ปจฺจยวารมฺปิ นิสฺสยวารมฺปิ สํสฏฺฐวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๘ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑๘ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๘

นกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม นอกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม นอพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส จ นอพฺยากตสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม นอกุสลสฺส จ นอพฺยากตสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส จ นอกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฉ ฯ นอกุสโล ธมฺโม นอกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฉ ฯ นอพฺยากโต ธมฺโม นอพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฉ ฯ นกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฉ ฯ นอกุสโล จ นอพฺยากโต จ ธมฺมา นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฉ ฯ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฉ ฯ

ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะ อารัมมณปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

นกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: สมนนฺตร ... สหชาต ... อญฺญมญฺญ ... นิสฺสย ... อุปนิสฺสย ... ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๑๘ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๖

... ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม นอกุสลสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส จ นอกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอกุสโล ธมฺโม นอกุสลสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: นอกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: นอกุสโล ธมฺโม นกุสลสฺส จ นอกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา นกุสลสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา นอกุสลสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: นกุสโล จ นอกุสโล จ ธมฺมา นกุสลสฺส จ นอกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๖

เหตุยา เอกูนตฺตึส อารมฺมเณ ฉตฺตึส อธิปติยา ปญฺจตฺตึส อนนฺตเร จตุตฺตึส สมนนฺตเร จตุตฺตึส สหชาเต เอกูนตฺตึส อญฺญมญฺเญ จตุวีส นิสฺสเย จตุตฺตึส อุปนิสฺสเย ฉตฺตึส ปุเรชาเต อฏฺฐารส ปจฺฉาชาเต อฏฺฐารส อาเสวเน จตุวีส กมฺเม เอกูนตฺตึส วิปาเก นว อาหาเร เอกูนตฺตึส อวิคเต จตุตฺตึส ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ นเวทนาตฺติกํ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๖ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอทุกฺขม- สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทุกฺขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สตฺต ฯ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอทุกฺขม- สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สตฺต ฯ นวิปากตฺติกํ

ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย ธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย

นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นวิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอุปาทินฺนุปาทานิยตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๖ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒๖

นอุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกตฺติกํ

ในสังสัฏฐวาร ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

นสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นวิตกฺกตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย มี ๕ นัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

นสวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นปีติตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

นปีติสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นปีติสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นอุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๘ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑๘ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒๒ปัญหาวารพึงให้พิสดาร