นเหตุทุกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
บาลีและคำแปล
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ปจฺจนียทุกตฺติกปฏฺฐานํ นเหตุทุกนกุสลตฺติกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน นเหตุทุกนกุสลัตติกะ
นเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ อกุสลํ อพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ นเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตู อกุสเล อพฺยากเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ เหตุ ฯ นเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นกุสโล จ นนเหตุ นกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุ- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและอัพยากฤตที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นเหตุธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ เหตุธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอกุศล และอัพยากฤตที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นนเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นกุสโล จ นนเหตุ นกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุํ นกุสลญฺจ นนเหตุํ นกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ นกุสลญฺจ นนเหตุํ นกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นกุสลญฺจ นเหตุํ นกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นกุสโล จ นนเหตุ นกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อวิคเต นว นเหตุยา เทฺว ฯ สหชาตวาเรปิ สมฺปยุตฺตวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มี " ๒ในสหชาตวารก็ดี ในสัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร
นนเหตุ นกุสโล ธมฺโม นนเหตุสฺส นกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ นกุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส นกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นนเหตุ นกุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส นกุสลสฺส จ นนเหตุสฺส นกุสลสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่เป็นนเหตุธรรมโดยเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่เป็นนเหตุธรรมและธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม โดยเหตุปัจจัย
นเหตุ นกุสโล ธมฺโม นเหตุสฺส นกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็น นเหตุธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ ปญฺหาวารํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ปัญหาวารพึงให้พิสดารอย่างนี้
นเหตุํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ กุสลํ อพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ นเหตุํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตู กุสเล อพฺยากเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ เหตุ ฯ นเหตุํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล จ นนเหตุ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่เป็น นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลและอัพยากฤตที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่เป็นนเหตุ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ เหตุธรรมอาศัยขันธ์ที่เป็นกุศล และอัพยากฤตที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นนเหตุํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นนเหตุํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล จ นนเหตุ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุํ นอกุสลญฺจ นนเหตุํ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอกุสลญฺจ นนเหตุํ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอกุสลญฺจ นนเหตุํ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอกุสโล จ นนเหตุ นอกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็น นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อวิคเต นว สพฺพตฺถ นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙
นเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กุสลากุสลํ นเหตุํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ตโย ขนฺเธ ปฏิจฺจ ฯ นเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต จ นนเหตุ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นนเหตุธรรม ที่เป็นกุศล และอกุศล เกิดขึ้น ขันธ์ ๑อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นนเหตุํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
นเหตุํ นอพฺยากตญฺจ นนเหตุํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอพฺยากตญฺจ นนเหตุํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ นอพฺยากตญฺจ นนเหตุํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอพฺยากโต จ นนเหตุ นอพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤตที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤตที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อวิคเต นว สพฺพตฺถ นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ ทุกติกปัฏฐาน __________ ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑-๗. ปฏิจจวารเป็นต้น ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศลและเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ เหตุอาศัยขันธ์ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศลและเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๗๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๗๔}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (พึงขยายปัญหาวารให้พิสดารอย่างนี้)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่ง ไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลและเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ เหตุอาศัยขันธ์ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลและเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๗๕}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลและอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๗๖}
ไม่มีอรรถกถาของข้อนี้ — ต้นทางระบุว่าคำอธิบายของข้อนี้อยู่ที่ข้อ ๕๐๖ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน นสรณทุกนสเหตุกทุกะเป็นต้น