กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลัตติกนเหตุสัมปยุตตทุกะ เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลัตติกนเหตุสัมปยุตตทุกะ
๓๖๕ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตต-*ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหมือนสเหตุกทุกะกุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกนกุสลัตติกนเหตุสเหตุกทุกะ
๓๖๖ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นเหตุ-*ธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ-*ธรรม และไม่ใช่อเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และ ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย.
๓๖๗ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
๓๖๘ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และ ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุก-*ธรรม แต่ไม่ใช่นเหตุธรรม ที่เป็นอกุศล ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุก-*ธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และ ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย.
๓๖๙ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙กุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะนกุสลัตติกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ
๓๗๐ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่วิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่วิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมมปปยุตตธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย หมวดอกุศล ก็พึงแจก ๓ นัย หมวดอัพยากฤต ก็พึงแจก ๓ รวมเป็น ๙ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และ ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุที่เป็นกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต มี ๓ นัยรวมเป็น ๙ นัย ฯลฯ กุสลัตติกนเหตุสเหตุกทุกนกุสลัตติกนเหตุสเหตุกทุกะ
๓๗๑ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และ ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และ ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และ ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็น กุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (เหมือนกับสเหตุกทุกะ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๔๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๔. เหตุสเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ ๔. เหตุสเหตุกทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุและมีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุและมีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุและมีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นเหตุและมีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นเหตุและมีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นเหตุและมีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นเหตุและมีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๕. เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ๑. กุสลติกะ ๕. เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่วิปปยุตจากเหตุอาศัย สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุและสัมปยุตด้วยเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่วิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุและสัมปยุตด้วยเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่วิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นเหตุและสัมปยุตด้วยเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (พึงเพิ่มสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤตให้เป็นอย่างละ ๓ วาระ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๑}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๖. เหตุสเหตุกทุกะ เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) ... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุแต่ไม่เป็นเหตุ ... มี ๓ วาระ... ที่เป็นอัพยากฤต ... มี ๓ วาระ เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ๑. กุสลติกะ ๖. เหตุสเหตุกทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุ มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล ฯลฯ ที่ไม่เป็นอกุศล ฯลฯ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุ ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๒}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. สัปปัจจยทุกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ เหตุโคจฉกะ จบ
ไม่มีอรรถกถาของข้อนี้ — ต้นทางระบุว่าคำอธิบายของข้อนี้อยู่ที่ข้อ ๕๐๖ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน นสรณทุกนสเหตุกทุกะเป็นต้น