พึงทราบวินิจฉัยในวินิพันธสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า เจตโส วินิพนฺธา ได้แก่ กิเลสชื่อว่าเจตโสวินิพันธะ เพราะผูกจิตยึดไว้ ดุจทำไว้ในกำมือ.

บทว่า กาเม ได้แก่ ทั้งวัตถุกาม ทั้งกิเลสกาม.

บทว่า กาเย ได้แก่ ในกายของตน. บทว่า รูเป คือ ในรูปภายนอก.

บทว่า ยาวทตฺถํ ได้แก่ เท่าที่ตนปรารถนา.

บทว่า อุทราวเทหกํ ได้แก่ อาหารที่เต็มท้อง อาหารที่เต็มท้องนั้นเรียกกันว่า อุทราวเทหกํ เพราะบรรจุเต็มท้องนั้น.

บทว่า เสยฺยสุขํ ได้แก่ ความสุขโดยการนอนบนเตียงหรือตั่ง หรือความสุขตามอุตุ [อุณหภูมิ].

บทว่า ปสฺสสุขํ ได้แก่ ความสุขที่เกิดขึ้น เหมือนความสุขของบุคคลผู้นอนพลิกไปรอบๆ ทั้งข้างขวา ทั้งข้างซ้าย ฉะนั้น.

บทว่า มิทฺธสุขํ คือ ความสุขในการหลับ.

บทว่า อนุยุตฺโต ได้แก่ ประกอบขวนขวายอยู่.

บทว่า ปณิธาย แปลว่า ปรารถนาแล้ว.

จตุปาริสุทธิศีล ชื่อว่าศีล ในบทเป็นต้นว่า สีเลน. การสมาทานคือถือวัตร ชื่อว่าวัตร. การประพฤติตบะ ชื่อว่าตบะ. การงดเว้นเมถุน ชื่อว่าพรหมจรรย์.

บทว่า เทโว วา ภวิสฺสามิ ความว่า เราจักเป็นเทพผู้ใหญ่หรือ.

บทว่า เทวญฺญตโร วา ความว่า หรือจักเป็นเทพผู้น้อยองค์ใดองค์หนึ่ง.

จบอรรถกถาวินิพันธสูตรที่ ๖ -----------------------------------------------------