พึงทราบวินิจฉัยในปฐมมรณัสสติสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า นาทิเก ได้แก่ ในบ้านที่มีชื่ออย่างนี้.

บทว่า คิญฺชกาวสเถ ได้แก่ ในปราสาทที่ก่อด้วยอิฐ.

บทว่า อมโตคธา ได้แก่ หยั่งลงสู่พระนิพพาน. อธิบายว่า เข้าสู่พระนิพพาน.

บทว่า อโห วต เป็นนิบาตลงในอรรถว่าที่สุด.

บทว่า ภาเวถ โน แปลว่า จงเจริญเถิด.

บทว่า มรณสฺสตึ ได้แก่ มรณสติกัมมัฏฐาน.

ศัพท์ว่า อโห วต เป็นนิบาต ลงในอรรถว่าปรารถนา.

บทว่า อหุ วต เม กตํ อสฺส ความว่า กิจของข้าพระองค์ในศาสนาของพระองค์ พึงเป็นกิจที่ข้าพระองค์กระทำให้มาก.

บทว่า ตทนฺตรํ ความว่า ในระหว่างคือขณะ ได้แก่โอกาสนั้น.

ในบทว่า อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ นี้ ลมที่เข้าไปข้างใน ท่านเรียกว่าอัลสาสะ. ลมที่ออกมาภายนอก ท่านเรียกว่าปัสสาสะ. ภิกษุนี้ปรารถนาจะดำรงชีวิตอยู่ ชั่วเวลาที่ลมเข้าไปข้างใน กลับออกมาข้างนอก ลมที่ออกไปข้างนอก กลับเข้ามาข้างใน จึงได้ทูลอย่างนี้ ด้วยประการฉะนี้.

บทว่า ทนฺธํ ได้แก่ เป็นไปอ่อนๆ หนัก คือไม่เร็ว.

บทว่า อาสวานํ ขยาย ได้แก่ เพื่อพระอรหัตผล.

ในพระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมรณสติไปจนถึงพระอรหัตผล.

จบอรรถกถาปฐมมรณัสสติสูตรที่ ๙ -----------------------------------------------------