พึงทราบวินิจฉัยในอัตตการีสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อทฺทสํ วา อสฺโสสึ วา ความว่า เราอย่าได้ลืมตาเห็น อย่าได้ยินว่า เขาอยู่ในที่ชื่อโน้น หรืออย่าได้ยินถ้อยคำที่เขาพูด.

บทว่า กถํ หิ นาม ความว่า ด้วยเหตุชื่อไร?

ความเพียรที่เป็นไปแล้ว ด้วยสามารถแห่งความริเริ่ม ชื่อว่า อารพฺภธาตุ.

ความเพียรที่มีสภาพก้าวออกไปจากความเกียจคร้าน ชื่อว่า นิกฺกมตา.

สภาวะของความก้าวหน้า ชื่อว่า ปรกฺกมธาตุ.

สภาวะของกำลัง ชื่อว่า ถามธาตุ.

สภาวะของธิติ ชื่อว่า ธิติธาตุ.

สภาวะของความพยายาม ชื่อว่า อุปกฺกมธาตุ.

อนึ่ง คำทั้งหมดนี้เป็นชื่อของความเพียรอย่างเดียวที่เป็นไปแล้วโดยอาการนั้น.

จบอรรถกถาอัตตการีสูตรที่ ๘ -----------------------------------------------------