ทานูปปัตติสูตรที่ ๕ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า ทานูปปตฺติโย ได้แก่ อุปบัติมีทานเป็นปัจจัย.

บทว่า ปทหติ แปลว่า ตั้งไว้.

บทว่า อธิฏฺฐาติ เป็นไวพจน์ของคำว่า ปทหติ นั่นเอง.

บทว่า ภาเวติ แปลว่า ให้เจริญ.

บทว่า หีเนธิมุตฺตํ ได้แก่ น้อมไปในฝ่ายต่ำ คือกามคุณ ๕.

บทว่า อุตฺตรึ อภาวิตํ ได้แก่ มิได้อบรมเพื่อประโยชน์แก่มรรคและผลชั้นสูงกว่านั้น.

บทว่า ตตฺถูปปตฺติยา สํวตฺตติ ความว่า ย่อมเป็นไปเพื่อต้องการบังเกิดในฐานะที่ตนปรารถนาแล้วทำกุศล.

บทว่า วีตราคสฺส ได้แก่ ผู้ถอนราคะด้วยมรรค หรือผู้ข่มราคะด้วยสมาบัติ.

จริงอยู่ เพียงทานเท่านั้นไม่สามารถจะบังเกิดในพรหมโลกได้ แต่ทานย่อมเป็นเครื่องประดับแวดล้อมของจิตที่ประกอบด้วยสมาธิและวิปัสสนา แต่นั้นบุคคลผู้มีจิตอ่อนด้วยการให้ทาน เจริญพรหมวิหารบังเกิดในพรหมโลก ด้วยเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า วีตราคสฺส โน สราคสฺส ดังนี้.

จบอรรถกถาทานูปปัตติสูตรที่ ๕ -----------------------------------------------------